Plus

CDA: Kleinere veestapel onvermijdelijk, maar wél met perspectief voor de boeren

Het CDA erkent dat inkrimping van de veestapel in Nederland onvermijdelijk is. In de nieuwe landbouwvisie van de partij staat dat de stikstofuitstoot sneller omlaag moet dan het kabinet nu wil en dat boeren extra steun moeten krijgen om natuur- en klimaatdoelen te halen.

CDA-Kamerlid Derk Boswijk (midden) helpt mee bij een melkveehouder in Kockengen. Het CDA presenteert vandaag een nieuwe landbouwvisie. Beeld Marlies Wessels
CDA-Kamerlid Derk Boswijk (midden) helpt mee bij een melkveehouder in Kockengen. Het CDA presenteert vandaag een nieuwe landbouwvisie.Beeld Marlies Wessels

Daags voor een nieuw boerenprotest in Den Haag komt het CDA met een nieuwe landbouwvisie. In dat stuk - opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut van het CDA en de Tweede Kamerfractie - schrijft de partij dat het tijd is om de ‘status quo’ te doorbreken. “De samenleving verwacht duidelijkheid. Deze duidelijkheid moet een volgend kabinet geven. Daar horen ook pijnlijke keuzes bij.”

In een interview met het AD zegt CDA-Kamerlid Derk Boswijk dat krimp van de veestapel ‘geen doel op zich is, maar wel onvermijdelijk’. “Als ons plan wordt overgenomen, denk ik dat de veestapel vanzelf gaat krimpen. Daar ben ik van overtuigd. Maar wél op een manier die perspectief biedt voor boeren.’’ Het CDA blijft tegen het gedwongen uitkopen van agrariërs.

CDA-kamerlid Derk Boswijk:  “Sommige partijen pleiten voor een halvering van de veestapel. Dat vind ik nou een typische oneliner zonder enige visie.” Beeld Marlies Wessels
CDA-kamerlid Derk Boswijk: “Sommige partijen pleiten voor een halvering van de veestapel. Dat vind ik nou een typische oneliner zonder enige visie.”Beeld Marlies Wessels

Rentmeesterschap

De partij wil de komende tien tot vijftien jaar 1,5 tot 2 miljard euro per jaar investeren in de ‘transitie naar een nieuwe landbouw’. Dat geld is onder meer bedoeld voor boeren die aan natuurbeheer- en ontwikkeling gaan doen. Daardoor kunnen ze minder vee houden en toch hun inkomen op peil houden of verhogen.

“Ook uit het oogpunt van rentmeesterschap, een belangrijke waarde voor het CDA, mag er echt een tandje bij,” zegt Boswijk over de natuur- en klimaatdoelen waar de partij zich aan committeert. “Ik zie dat heel veel boeren die maatschappelijke rol willen pakken.’In de stikstofwet is vastgelegd dat de stikstofuitstoot in 2035 gehalveerd moet zijn. Het CDA wil dat doel nu vervroegen naar 2030, in lijn met het advies van een commissie onder leiding van Johan Remkes. “Het advies van Remkes is juridisch houdbaar’’, zegt Boswijk. ,,Dát is de opgave: dat we zorgen voor juridisch houdbare voorstellen. Dat we niet elke keer voor de rechter bij het hekje staan.’’

Morgen protesteren duizenden boeren opnieuw tegen het stikstofbeleid, onder meer op het Malieveld in Den Haag. Ook Boswijk spreekt daar. “Ik wil gewoon op dat podium staan en als CDA’er leiderschap tonen.’’

‘Alles om mij heen is platteland’

Derk Boswijk (32) is zelf geen boer. Hij was militair en studeerde af in de bouwtechnische bedrijfskunde. “Allebei mijn opa’s waren boer,” vertelt hij op zijn werkkamer aan het Binnenhof. “Ik woon in Kockengen, alles om mij heen is platteland. Mijn overburen zijn boer. Ik was hiervoor zes jaar Statenlid in de provincie Utrecht. Als provincie ga je over best veel zaken die op het platteland spelen.’’

Toch moest hij goed nadenken toen hij door het CDA werd gevraagd om als Kamerlid het woord te voeren over landbouw. “Mijn voorganger Jaco Geurts heeft het acht jaar gedaan. Ik had niet verwacht dat hij zou stoppen. Toen hij mij vroeg het over te nemen, heb ik een dag bedenktijd genomen. Ik heb veel vrienden en bekenden in de politiek gebeld. Op twee mensen na zei iedereen: ‘Doe het niet, je krijgt een hoop gezeur en het afbreukrisico is groot’. Maar dat was voor mij juist een extra stimulans: ik wil het tegendeel bewijzen.’’

Sinds zijn aantreden als Kamerlid, afgelopen maart, heeft Boswijk meer dan honderd boeren bezocht en helpt hij elke vrijdagochtend bij verschillende boeren, verspreid over het land. Na een oproep op Twitter kreeg hij meer dan 160 uitnodigingen. “Ik zit tot half oktober al volgeboekt.’’

Tijdens die bezoekjes - afgelopen vrijdag stond hij nog in de melkput - krijgt hij óók kritiek. “Een aantal fruittelers was boos dat ik samen met een Kamerlid van GroenLinks ergens op werkbezoek was geweest. Maar ik ga met iedereen op pad, ik spreek mensen van Farmers Defence Force én van Greenpeace. Ik ga me niet laten leiden door dat hokjesdenken, daar heb ik schijt aan.’’

Middenin de discussie over de toekomst van de landbouw in Nederland, komt Boswijk namens het CDA met een nieuwe landbouwvisie. Een document van zeven pagina’s waarin de coalitiepartij voor het eerst duidelijk maakt dat krimp van de veestapel ‘geen doel op zich is,’ maar ‘wel onvermijdelijk,’ zegt Boswijk.

Is dit een omslag voor het CDA?

“Ik denk dat we het nu wel explicieter zeggen, ja. Dat we een duidelijke invulling geven aan rentmeesterschap, een belangrijke waarde voor het CDA. Veel boeren willen dat ook. Er is een heel grote natuur- en klimaatopgave. Daarom moeten we kleur bekennen. Tegelijkertijd hebben we boeren in een systeem zitten waarin ze helemaal financieel klem zitten. Daar moeten we uit zien te komen.’’

“Krimp van de veestapel is geen doel op zich. Het doel moet zijn: perspectief creëren voor de boeren, en daarmee onze maatschappelijke doelen bereiken. Als ons plan wordt overgenomen, denk ik dat de veestapel vanzelf gaat krimpen. Daar ben ik van overtuigd. Maar dus wél op een manier die perspectief biedt voor boeren.’’

Hoeveel boeren blijven er dan over?

“Kijk, het hoofdinkomen van de boer zal altijd voedselproductie zijn. Een boer is boer geworden om met dieren en gewassen om te gaan, niet om boswachter te zijn. Maar als je zorgt dat het verdienmodel op voedsel minder groot wordt en op natuur- en landschapsbeheer groter, kun je met minder dieren toe. Ik ga geen aantallen noemen. Het doel moet zijn om de klimaat- en milieudoelen te halen.’’

“Sommige partijen pleiten voor een halvering van de veestapel. Dat vind ik nou een typische oneliner zonder enige visie. Aan de andere kant heeft het ook geen zin om boeren alleen maar naar de mond te praten. Boeren zitten niet te wachten op mooie oneliners, die hebben perspectief nodig. En inhoudelijke voorstellen.’’

Het Planbureau voor de Leefomgeving stelt dat bij strenge stikstofregels een groot deel van de boeren in Brabant, Gelderland en Overijssel verdwijnt. Wat denkt u daarvan?

“Dat zie ik als een nachtmerriescenario. Een platteland zonder boer is een landschap zonder ziel. Het buitengebied gaat de komende jaren een steeds belangrijkere rol spelen in Nederland. Daar heb je gewoon heel veel beheerders voor nodig. De beste beheerders zijn boeren. Die hebben feeling met de omgeving en begrijpen hoe de grond in elkaar zit. Als we die praktische kennis kwijt zijn, moet je daarvoor allemaal externen inhuren. Dat zie ik echt niet zitten.’’

Het Wetenschappelijk Instituut van uw partij schreef eind 2019 dat Nederland niet langer de tweede landbouwexporteur ter wereld moet willen zijn. Na kritiek van onder andere CDA-boegbeeld Annie Schreijer-Pierik werd die tekst aangepast. Wat vindt u?

“Ik denk eerlijk gezegd dat een boer er niks aan heeft dat wij de tweede landbouwexporteur ter wereld zijn. Die wil dat zijn kinderen het bedrijf kunnen overnemen. Dat is nu bij veel boeren nu niet het geval.’’

Veel boeren zijn teleurgesteld in het CDA en stemden in maart op de BoerBurgerBeweging of Forum voor Democratie. Snapt u dat?

“Ja, dat snap ik heel goed. Als gefrustreerde mbo-student in Kanaleneiland stemde ik jaren geleden ook op de PVV. Maar zo’n proteststem is niet de oplossing. Volgens mij is de oplossing dat je een partij kiest die met inhoudelijke plannen komt en moeilijke keuzes niet uit de weggaat. Daar sta ik voor.”

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zegt dat een groot deel van de landbouw in Nederland moet verdwijnen om te kunnen voldoen aan de stikstofregelgeving. Vennoot bij Mts. Bartelen Anton Bartelen begrijpt er niks van: “Voor elke koe die hier verdwijnt, komen er vijf op de wereldbol terug...”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden