PlusAchtergrond

CDA belandt van de hemel in de hel: ‘Omtzigt heeft zitten zeuren als een klein kind’

Na het rimpelloze vertrek van Sybrand Buma dacht het CDA van zijn 40ste verjaardag een jubeljaar te maken. Knagende twijfel over het verloop van de lijsttrekkersverkiezing en oplaaiende tweespalt dreigen echter uit te monden in een rampjaar, met schade voor lijsttrekker Hugo de Jonge.

Hugo de Jonge (l) en Pieter Omtzigt met partners krijgen de uitslag van de CDA-verkiezing.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Hij had nog zó gewaarschuwd, meerdere keren zelfs, en nu dreigt Hugo de Jonge zelf het grootste slachtoffer te worden van de lijsttrekkersverkiezing die hij nooit zag zitten. Zo'n strijd 'brengt niet het beste in de partij naar boven', waarschuwde de CDA-vicepremier in maart. Het was beter als het partijbestuur een kandidaat zou aanwijzen, stelde hij.

Het gesputter bleek tevergeefs. Partijvoorzitter Rutger Ploum besliste anders en drukte met zijn bestuur in juni de verkiezing door, in de hoop daarmee een twijfelende Wopke Hoekstra tot een kandidaatstelling te verleiden. Die 'andere kroonprins' bedankte echter tot ieders verrassing voor de eer, en zo raakte De Jonge uiteindelijk in een bloedstollende tweestrijd verwikkeld met ultieme outsider Pieter Omtzigt, die hij onder toeziend oog van een nagelbijtend partij-establishment maar net wist te verslaan. Het verschil van slechts 258 stemmen verschafte de winnaar bepaald niet het interne draagvlak - laat staan het gezag - waarop hij had gehoopt.

Kluts kwijt

Aanvankelijk jubelde Ploum nog over de extra publiciteit die de strijd het CDA had gebracht. Het was het gelijk van de voorzitter die met de schrik vrij was gekomen. Maar nu er weken later verhalen blijven verschijnen over merkwaardige incidenten bij de verkiezingen, heeft de tevredenheid plaatsgemaakt voor zenuwachtigheid en ontstaat het beeld van een partij die de kluts kwijt is.

Partijvoorzitter Rutger Ploum.Beeld ANP

Vooral het bericht dat de vrouw van Omtzigt bij de verkiezing een automatisch bedankje had gekregen voor haar 'stem op Hugo de Jonge', voedde het wantrouwen in de uitslag. Het was Omtzigt zelf die het vuurtje opstookte door het bestuur op de radio om opheldering te vragen. Achter de schermen maakt Omtzigt volgens ingewijden al langer stampij. “Pieter heeft zitten zeuren als een klein kind,” zegt een betrokkene.

Maar Omtzigt, stelt een andere ingewijde, heeft een meer dan gemiddeld wantrouwen door de manier waarop het partijbestuur hem een aantal jaren geleden van de lijst af wilde gooien.

Team-Hugo houdt zich ondertussen netjes, vinden ingewijden. Ze wijzen erop dat Omtzigt na de uitslag campagne is blijven voeren. Binnen de partij is het gevoel dat het maar eens afgelopen moet zijn met de heibel. Zoals CDJA-voorzitter Hielke Onnink zegt: “De leden hebben iets van: Fix het. Wij willen campagne voeren!”

Hugo de Jonge.Beeld ANP

Terwijl de mediastorm aanzwol bleef de partijvoorzitter, op weg van zijn vakantie naar huis, dagenlang onbereikbaar voor commentaar. Het partijbureau bleef in de tussentijd bij de verklaring dat de uitslag geldig is en dat er geen onregelmatigheden zijn vastgesteld. Pas zaterdag zag het bestuur in dat dit standpunt niet langer vol te houden was en werd er met Omtzigt onderhandeld over een onderzoek naar de gang van zaken.

Heisa

Vervolgens ontstond weer heisa, omdat Omtzigt zich niet zou kunnen vinden in de opzet van het onderzoek. Ploum maakte het er voor zichzelf niet makkelijker op door te verkondigen dat de uitslag voor hem niet ter discussie staat: “Wij hebben één lijsttrekker en dat is Hugo de Jonge.” Wat bleef hangen was: er komt een onderzoek, maar De Jonge blijft onze nummer één.

Het in allerijl uitgevoerde onafhankelijke onderzoek door het bureau CGI herbevestigde gisteravond de uitslag. In een persbericht werd gemeld dat Omtzigt zich erbij neerlegt. Maar de schade aan het gezag van de lijsttrekker en de partijvoorzitter zijn groot.

Pieter Omtzigt.Beeld ANP

De concurrentie kijkt intussen met verbazing naar het schouwspel. Een jaar geleden werden de christendemocraten nog gezien als de meest te duchten tegenstander bij de aankomende Kamerverkiezingen, die het VVD-premier Mark Rutte weleens lastig zouden kunnen maken. In de peilingen hebben de liberalen echter een straatlengte voorsprong, terwijl het CDA nog altijd op verlies staat ten opzichte van de 19 zetels die de inmiddels vertrokken Sybrand Buma in de wacht sleepte.

Met de machtsoverdracht in 2020 - het jaar dat de partij veertig jaar bestaat - zou de laatste stap moeten worden gezet naar eindelijk weer een verkiezingsoverwinning. Op het verjaardagspartijtje dat aanstaande is lijkt die droom voorlopig ver weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden