PlusAchtergrond

Bye bye Binnenhof: drie nestors over hun favoriete plek in het Tweede Kamergebouw

Het Binnenhof is vanaf nu ruim vijf jaar een bouwput. Drie Tweede Kamernestors blikken terug. Zij verhuizen naar de nieuwe locatie, maar zijn met pensioen als het gerenoveerde complex klaar is.

In de Statenpassage luisteren de Tweede Kamerleden naar voorzitter Vera Bergkamp op de laatste dag op het Binnenhof.  Beeld ANP
In de Statenpassage luisteren de Tweede Kamerleden naar voorzitter Vera Bergkamp op de laatste dag op het Binnenhof.Beeld ANP

SGP-medewerker Menno de Bruyne (63)

Wat nu de werkkamer van SGP-persvoorlichter – en -nestor – Menno de Bruyne is, was in de Tweede Wereldoorlog een verhoorkamer van de Duitse bezetter. In 1943 werd verzetsheld Gerrit Kastein geboeid in dat kamertje binnengevoerd, klaar om ondervraagd te worden.

Het verhaal over Kastein kwam De Bruyne ooit ter ore, hij weet ‘helaas’ niet meer wie het hem vertelde. Maar hij vertelde het verhaal door. Hoe Kastein zich uit het raam stortte – rechts van waar De Bruyne nu achter zijn computer zit – zijn dood tegemoet. “We zitten hier in het hart van de democratie. Dat vinden we vanzelfsprekend. Maar ooit was het hier een dictatuur.” Dat, vindt hij, mogen de mensen nooit vergeten.

In 2017 werd de kamer naar de overleden verzetsstrijder genoemd. Speciaal daarvoor werd de originele deur, in mintgroen, weer in de deursponning gehangen, voorzien van een oude deurklink. Een leeg haakje aan de muur herinnert nog aan het verzetskruis dat Kastein, postuum, van koningin Wilhelmina kreeg. De familie gaf het in bruikleen, maar de onderscheiding is vanwege de verhuizing al weggehaald.

SGP- woordvoerder en Binnenhofveteraan Menno de Bruyne. Beeld Phil Nijhuis
SGP- woordvoerder en Binnenhofveteraan Menno de Bruyne.Beeld Phil Nijhuis

Dat De Bruyne, die al 37 jaar op het Binnenhof werkt, de Kasteinkamer vorig jaar als werkkamer kreeg toegewezen is een bijzonder toeval – al gelooft hij daar niet in. De koperen plaquette met Kasteins naam kwam immers enkel en alleen dankzij zíjn inspanningen naast de deur te hangen.

Nog zo’n ‘toeval’: omdat Kastein zich ophield in Delft, werden studenten uit die stad als represaille opgepakt en in Kamp Vught vastgezet. Eén van hen was de latere SGP-leider Henk van Rossum. De man die De Bruyne jaren later, in 1984, aannam als fractiemedewerker. De Bruyne zelf hoorde pas van de ‘bijzondere samenkomst van lijnen’ op de begrafenis van Van Rossum in 2017. Luttele dagen nadat de Kasteinkamer was onthuld. “Toen ik dat hoorde, zat ik wel te rillen in de kerk.”

Van de tijdelijke Tweede Kamer moest De Bruyne aanvankelijk niks weten. “Die heeft de uitstraling van de Atlantikwall.” Hij speelde zelfs met de gedachte om te stoppen. “Maar ik heb nu stoom afgeblazen.” Niet dat hij met veel enthousiasme zijn spullen pakt. Een in een kast gevonden oude Nederlandse vlag wilde hij halfstok hangen. “Maar ik heb geen stok.”

Verwacht ook niet dat hij op ‘B67', de tijdelijke nieuwe behuizing, weer rondleidingen gaat geven, wat jarenlang ‘het dankbaarste werk’ was dat hij op het Binnenhof deed. “Als je daar één gang hebt gezien, heb je ze allemaal gezien.” Wat dat betreft lijkt De Bruyne, zegt hij, wel op de muizen die in de gangen van het huidige Tweede Kamergebouw rond trippelen. “Ik geef de voorkeur aan een oud gebouw.”

Griffier Theo van Toor (65)

Hij heeft er nog hard voor gelobbyd: een speciale vipruimte in het tijdelijke Kamergebouw. Waar buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders met een beetje smoel, statuur, grandeur in ontvangen kunnen worden. In het ‘oude’ gebouw liet Theo van Toor, griffier van de commissie Buitenlandse Zaken, hoog bezoek altijd naar de Stadhouderskamer komen. “Die is nog helemaal origineel, met handgeweven wandtapijten. De mensen vinden dat mooi, maken foto’s.” Nu worden daar, achter gesloten deuren, de formatiegesprekken gehouden.

Erg vindt hij het vertrek niet. “Op de nieuwe plek is vast ook koffie.” Wel ‘historisch’. “Nederland is op een paar korte onderbrekingen na altijd bestuurd vanaf het Binnenhof.” Zelf kwam Van Toor in 1987 in de Tweede Kamer werken. Eerst als medewerker van de net-opgerichte commissie Europese Zaken. Hij klom op tot griffier. Of, officieel, plaatsvervangend griffier. Want hoewel er veel griffiers in het Kamergebouw lopen, is er formeel maar eentje.

Griffier Theo van Toor bij de trap die leidt naar de Stadhouderskamer. Beeld Phil Nijhuis
Griffier Theo van Toor bij de trap die leidt naar de Stadhouderskamer.Beeld Phil Nijhuis

Een jaar nadat Van Toor begon, in 1988, startte de vorige verbouwing van het complex. Terwijl gebouwen werden gesloopt en opgebouwd, bleef toen iedereen op het Binnenhof. Ideaal was dat niet: er was stof en lawaai. Hij houdt zijn handen dicht bij elkaar: “De sloopkogel kwam op zo’n stukje van mijn raam.”

Slechts één keer overwoog hij te vertrekken, in 2003, nadat hij de Kamer had ondersteund bij de parlementaire enquête naar de val van Srebrenica. “Maar als je niet na vier of vijf jaar weggaat, dan komt het er niet van. Dan raak je toch een beetje vergroeid.” In de nieuwe Kamer werkt Van Toor straks maar een paar maanden; in december gaat hij met pensioen.

D66-Kamerlid Paul van Meenen (65)

Hij is net terug van een bezichtiging van B67, per eind augustus het nieuwe onderkomen van de Tweede Kamer. Paul van Meenen, Kamerlid voor D66 sinds 2012, krijgt er ‘een kantoorkamer’, op de zesde verdieping. Wit, beton, airco. Hoe anders is zijn kamer nu. In het statige voormalige ministerie van Justitie, met houten lambrisering, uitbundig rood gedecoreerd plafond en een verwarming die altijd staat te loeien – óók als het buiten warm is. “Die kan niet meer uit. Het is wel duidelijk dat er iets aan dit pand moet gebeuren.”

Zijn werkkamer heeft, als enige in het Tweede Kamergebouw, een balkon. Fractiemedewerkers (en een enkel Kamerlid) roken er graag een sigaretje. Zelf, zo haast Van Meenen zich te zeggen, rookt hij al 15 jaar niet meer. Ook staat er een leren chesterfieldbankje in zijn kamer. “Ik zie Pechtold er nog op liggen… Nee! Schrijf maar zitten.” De voormalige D66-leider voerde ‘veel politiek overleg’ in die Kamer, Van Meenen was daar altijd bij omdat hij in het fractiebestuur zit.

D66-Kamerlid Paul van Meenen op de balkon bij zijn werkkamer.  Beeld Phil Nijhuis
D66-Kamerlid Paul van Meenen op de balkon bij zijn werkkamer.Beeld Phil Nijhuis

Maar Van Meenens allerdierbaarste plekje in het gebouw is niet zijn eigen werkplek, maar de Handelingenkamer. Hordes schoolklassen leidde hij er rond (‘de beste manier om het gebouw te leren kennen’). Nog ziet hij de verwondering in de ogen van die kinderen. “Alsof ze op perron 9 ¾ uit Harry Potter waren terechtgekomen. Achter die deur ineens een heel imponerende ruimte, met boeken op meerdere verdiepingen.” Hij vertelt dan altijd over het lege plankje, symbool voor de Tweede Wereldoorlog toen het parlement niet vergaderde. “Dat begrijpen ze heel goed hoor.”

Terug komt Van Meenen niet meer. Nadat de Kamer vijf jaar lang is verbouwd, is hij 70. Wel hoopt hij dan als oud-Kamerlid nog terug te komen, voor een kop koffie. Rouwig om het vertrek van het Binnenhof is hij niet. “Gelukkig verhuizen alle mensen mee, die zijn het belangrijkst.” Maar toch: de atmosfeer gaat hij wel missen. “Als ik hier een paar stappen zet, heb ik overzicht over de hele Tweede Kamer.” In het nieuwe gebouw zijn ‘overal hoeken’. “Daar kan ik niet eens een gang overzien.”

Bergkamp doet lichten uit

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66) heeft de lichten van de plenaire vergaderzaal om 01.29 uur vrijdagmorgen uitgedaan en daarmee is het Kamergebouw voor minstens 5,5 jaar dicht. Kort daarvoor hamerde Bergkamp de laatste Kamerdag voor het zomerreces af, na stemmingen over moties die tot in de nacht duurden.

De laatste motie die aan bod kwam, was van Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) en ging over het voorkomen van ziekte en sterfte onder bokjes. Na Bergkamps laatste hamerslag gaven Kamerleden elkaar een elleboogje of een boks, handen werden vanwege corona niet geschud.

Eerder op de avond sprak Bergkamp vrijwel alle Kamerleden toe in de Statenpassage, de centrale hal van het Kamergebouw. De voorzitter hoopt dat de verhuizing naar het vervangende Kamergebouw, het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken, ‘een frisse start’ is voor de politiek. Bergkamp ziet er naar uit corona achter zich te laten en weer schoolklassen en publiek te kunnen ontvangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden