Nieuws

Broekers-Knol doet opvallende bekentenis: kabinet kan gemeenten niet dwingen tot opvang asielzoekers

Op haar laatste dag als staatssecretaris van Asiel heeft Ankie Broekers-Knol een opvallende bekentenis gedaan. In antwoord op Kamervragen stelt ze in zoveel woorden dat het kabinet gemeenten niet kan dwingen tot opvang van asielzoekers.

Tobias den Hartog
Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid) praat journalisten bij over de opvang van asielzoekers tijdens een persmoment op het ministerie.  Beeld ANP
Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid) praat journalisten bij over de opvang van asielzoekers tijdens een persmoment op het ministerie.Beeld ANP

Half december dreigde de VVD’er met een zogeheten ‘aanwijzing’ die gemeenten zou verplichten om asielzoekers op te vangen omdat sprake was van een noodsituatie. De vraag naar bedden was op dat moment groot, terwijl Nederland volgens Europese verdragen wel verplichtingen heeft om mensen noodopvang te bieden.

Broekers-Knol repte in die tijd van een ‘aanwijzing’, waarmee het Rijk gemeenten als het ware zou opdragen opvang te regelen. Het ging daarbij om de gemeenten Gorinchem, Venray en Enschede en de regio Rotterdam-Rijnmond. Maar, zo schreef Broekers-Knol vandaag: het kabinet had helemaal geen juridische grondslag daarvoor. In reactie op vragen van Pieter Omtzigt schrijft ze dat het ‘geen aanwijzing in juridische zin’ betrof en dat de brieven waarin ze het schreef aan gemeenten ‘geen publiekrechtelijk rechtsgevolg’ hadden. Ergo: ‘ik kon hen niet dwingen’.

Ze gebruikte naar eigen zeggen het woord ‘aanwijzing’ vanwege de ‘acute noodsituatie in de opvanglocaties’. Er moest snel plek gevonden worden voor 2000 mensen om te voorkomen dat zij ‘in tenten en gymzalen’ opgevangen zouden moeten worden. De gemeenten hadden uit zichzelf onvoldoende opvang beschikbaar gesteld.

Curieus

Het is curieus dat die aanwijzing geen rechtsgronden heeft, want eerder zwaaide ook één van haar voorgangers ermee, toenmalig staatssecretaris Klaas Dijkhoff. In 2015 gebruikte hij hetzelfde dreigement, toen de aanwas uit Syrië enorm was.

Vragen hierover zal Broekers-Knol niet meer kunnen beantwoorden, ze werd maandag afgelost als staatssecretaris door VVD’er Eric van der Burg. Die wilde desgevraagd nog niet op de brief van zijn voorganger reageren. “Ik heb denk ik dezelfde dingen gelezen als u heeft gelezen, maar ik heb ze wel als burger gelezen en niet als staatssecretaris met alle informatie die daarbij hoort omdat ik pas zes uur in functie ben. Dus ik ga me eens even stevig inlezen.” Hij zegt vooral met de gemeenten in gesprek te willen.

Bedden al bezet

Juristen twijfelden al of de ‘aanwijzing’ van Broekers-Knol zo hard was als ze zelf deed voorkomen. Ondertussen zijn de opvangplekken al wel geregeld. In Gorinchem werd in allerijl een voormalig belastingkantoor (weer) gereed gemaakt voor opvang, in Enschede werd een evenementenhal op de voormalige vliegbasis Twenthe ingericht en Rotterdam toverde enkele schepen om tot opvanglocaties. De burgemeesters van die plaatsen stelden niet blij te zijn met de aanwijzing door de staatssecretaris, maar daardoor niet anders te kunnen dan zich erbij neer te leggen.

Alleen de gemeente Venray weigerde op het verzoek van Broekers-Knol in te gaan, die plaats wilde nog niets doen voordat er nader onderzoek was verricht. De gemeente wist ten tijde van de aanwijzing niet dat het kabinet geen juridische grondslag had om gemeenten op te dragen asielzoekers op te vangen. “Wij zijn er eigenlijk steeds van uitgegaan dat de aanwijzing juridisch klopte,” zegt een woordvoerster van de gemeente Venray. “Nu dat anders blijkt te zijn gaat het college van burgemeester en wethouders dinsdag hierover vergaderen.”

Een zegsvrouw van de gemeente Rotterdam vindt dat het aan het kabinet is om te reageren op de kwestie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden