PlusAchtergrond

Brede steun voor plan om bezoekers te laten betalen voor Zaanse Schans

De Zaanse Schans is door de coronacrisis uitgestorven, maar het gesprek over de gevolgen van het overtoerisme gaat door. Er ligt nu een plan om alle bezoekers een kaartje te laten kopen.

De Zaanse Schans ligt er door de coronacrisis verlaten bij.Beeld Jakob van Vliet

De molens draaien, ondanks het gebrek aan ­toeschouwers, elke dag nog een paar uurtjes. “Goed voor de molens, en voor de molenaars,” zegt Peter-Jan van Steenbergen van De Zaansche Molen, de erfgoedvereniging die dertien molens in bezit heeft op en rond de Zaanse Schans. “Maar verder is alles gesloten. Ik was er van de week nog even en toen telde ik zes verdwaalde toeristen. Het is een mooi plaatje, maar het moet niet te lang duren.”

Met het internationale toerisme droogde in de afgelopen weken ook de drukte op de Zaanse Schans op. Waar vorig jaar nog een recordaantal van 2,4 miljoen bezoekers werd geturfd, is het nu stil. “We volgen wat bezoekers betreft precies de ­route van het coronavirus,” vertelt Van Steenbergen. “Eind januari zagen we het ­publiek uit Azië al wegvallen, vanaf deze maand volgden Italië, Spanje en de rest van de wereld.”

Zaanse gemeenteraad

Uitgerekend nu de toeristische trekpleister er verlaten bij ligt, stond afgelopen week in de Zaanse gemeenteraad het probleem van het overtoerisme op de agenda. Die vergadering werd verdaagd in verband met de coronacrisis, maar de raad zal in kleine kring besluiten een voorgenomen belastingmaatregel per 1 april voor de exploitanten op de Zaanse Schans uit te stellen.

Het ging om de zogeheten vermakelijkheidsretributie, een gemeentelijke belasting op toeristische attracties. De aankondiging ervan leidde vorig jaar tot veel verontwaardiging en verzet op de Schans. Het erfgoedpark is gratis toegankelijk, waardoor de heffing alleen zou gelden voor de betaalde attracties als de molens, musea en rondvaartboten, en niet voor de horeca en souvenirwinkels.

Begrotingspaniek

De maatregel kwam bovendien als een verrassing voor de partijen die hun brood verdienen op de Schans. “Een gevalletje begrotingspaniek,” meent Van Steenbergen terugblikkend. “We zijn sinds 2015 met de gemeente in gesprek over maatregelen om de drukte te sturen. De vermakelijkheidsretributie staat daar helemaal los van. Zaanstad maakt zich zorgen over de financiën en ziet in het toerisme een interessante bron van inkomsten.”

De aankondiging van de belastingmaatregel leidde op het erfgoedpark wel tot een zeldzaam fenomeen: onderling overleg. De verschillende groepen exploitanten hebben doorgaans elk hun agenda, en hun neuzen wijzen net als de wieken van een molen nooit in dezelfde richting. Nu werd door alle partijen op initiatief van de molens en de musea nagedacht over een alternatief voor de vermakelijkheidsretributie.

Dat alternatief staat nu in de steigers, zegt Van Steenbergen. “Het plan is om alle bezoekers van de Zaanse Schans entreekaartjes te laten kopen waarmee zij toegang krijgen tot het terrein, alle voorzieningen en de betaalde attracties. Er zitten nog wel wat haken en ogen aan, maar het uitgangspunt heeft brede steun. We gaan dit in de komende maanden samen verder uitwerken.”

Eerlijke verdeling

De entreekaart moet leiden tot een eerlijke verdeling van de lusten en de lasten, verwacht Van Steenbergen. “Vanwege de drukte moet de gemeente flink investeren in de infrastructuur van het gebied. Er zijn plannen om het parkeerterrein aan te pakken, een fietspad aan te leggen en maatregelen te nemen op het gebied van crowdcontrol. Het spreekt voor zich dat de gebruikers daar een bijdrage aan leveren.”

Ook op het park kan de maatregel bijdragen aan meer balans. “Er zijn veel Aziatische bezoekers, maar die komen eigenlijk alleen maar voor een paar mooie foto’s. Een molen of museum bezoeken ze niet of nauwelijks. Ze betalen nu dus ook niet mee aan het onderhoud van ­onze molens. In de nieuwe situatie doen ze dat wel, of ze nu wel of niet binnenkomen.”

De gemeente is tevreden met de vorderingen en heeft besloten om de invoering van de vermakelijkheidsretributie voorlopig met drie maanden uit te stellen. Van Steenbergen hoopt dat die periode wordt verlengd tot het eind van het jaar. “We weten niet hoe lang deze crisis duurt, maar ik kan me niet voorstellen dat mensen in het najaar gewoon weer in het vliegtuig stappen om de hele wereld over te vliegen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden