PlusAchtergrond

Bonusbeleid opnieuw onder vuur na winstuitkering van bijna 8 miljoen voor top beurshandelaar

De bonus ligt opnieuw onder vuur. Aanleiding is de winstuitkering van bijna 8 miljoen euro voor de top van beurshandelaar Flow Traders. Maar ook bij andere bedrijven worden bestuurders erg royaal beloond voor hun werk.

null Beeld Euronext
Beeld Euronext

De Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) kwam onlangs met kritiek op de bonus voor de bestuursleden van chipmachinebouwer ASML. De raad van commissarissen paste de criteria tussentijds aan, waardoor de top vier miljoen extra bonus te verdelen had. “Dat is de doelpalen verzetten tijdens de wedstrijd. Dat kan niet, vinden wij,” zegt Errol Keyner, adjunct-directeur van de VEB.

Of neem Ahold Delhaize. Dankzij de strenge lockdowns in tal van landen waar het supermarktconcern actief is, ging de horeca dicht. Mensen werden min of meer naar de supermarkt gejaagd, waardoor omzet en winst van het bedrijf enorm toenamen. En daarmee de bonus voor de top. Topman Frans Muller kreeg 1,6 miljoen euro extra uitgekeerd.

Is zo’n bonus rechtvaardig? Het bedrijf kreeg de extra omzet en winst min of meer in de schoot geworpen. De vakbonden waren er in ieder geval als de kippen bij om te wijzen op de magere loonsverhoging die Ahold Delhaize bood aan de supermarktmedewerkers. Die mensen hebben zich het afgelopen jaar drie slagen in de rondte gewerkt, zeggen de bonden en zij krijgen een fooi, waar de top een miljoenenbonus opstrijkt. Ahold wijst er op dat juist de supermarktmedewerkers afgelopen jaar ook een bonus hebben gekregen, vanwege hun grote inzet.

“De raad van commissarissen had een afslag op de bonus kunnen toepassen,” zegt David Tomic, analist bij de VEB. “De omzet- en winststijging is niet toe te schrijven aan de briljante ideeën van de topman.”

Bonuspot

De meeste aandacht kreeg de bonus bij Flow Traders, een beurshandelaar. Alleen al de twee topmannen konden 7,8 miljoen extra bijschrijven over 2020. De overige twee bestuursleden kregen tussen de 2 en 4 miljoen euro op hun rekening gestort. In totaal bedroeg de bonuspot vorig jaar 256,5 miljoen euro, te verdelen over ruim 550 werknemers. Gemiddeld kreeg elk personeelslid ruim 600.000 euro aan bonus uitgekeerd, blijkt uit het jaarverslag.

Bij Flow Traders geloven ze heel sterk in prestatiegericht belonen. De bestuursleden, waaronder de voorzitter, krijgen een vast salaris van 95.000 euro. De rest van het inkomen is afhankelijk van de prestaties van het bedrijf.

En met die winst zat het wel snor afgelopen jaar. De beurs vloog alle kanten op, dus dat betekende een hoop handel voor Flow Traders. Het bedrijf leeft van marges op aan- en verkooptransacties. Hoe meer transacties, hoe meer omzet en winst. Uiteindelijk bleef er vorig jaar onder de streep 464 miljoen euro nettowinst over, meer dan acht keer zoveel als in 2019.

“Je kunt discussiëren of je wel zulke hoge uitslagen van je bonus wilt,” zegt Rients Abma, directeur van Eumedion, een stichting die de belangen van grote aandeelhouders behartigt. “De meeste bedrijven hebben een maximumbedrag dat als bonus bovenop het vast salaris kan worden uitgekeerd. Bij Flow Traders is het een percentage van de winst.” Abma wil de discussie wel aan met het bedrijf of dit de juiste manier van belonen is.

Ironisch genoeg stelde de raad van commissarissen vorig jaar al voor om de bonuspot te verkleinen. De aandeelhouders verwierpen dat voorstel. “Dat was vanwege de angst dat er nog steeds heel hoge bonussen uitbetaald konden worden,” zegt Abma.

Het kantoor van Flow Traders in Amsterdam. Beeld Eva Plevier
Het kantoor van Flow Traders in Amsterdam.Beeld Eva Plevier

Maatschappelijke impact

Voor de raad van bestuur werd wel een halvering van de pot doorgevoerd, mede onder druk van de aandeelhouders. Het bedrijf heeft wel oog voor de maatschappelijke impact. Het kondigde al eerder aan om ruim 11 miljoen euro in een stichting te stoppen die goede doelen steunt. Een deel van het geld werd door het personeel bijeengebracht.

Bedrijven zijn zich meer bewust geworden van de maatschappelijke impact van bonussen en topbeloningen. Aandeelhouders zijn steeds kritischer gaan kijken naar de extraatjes. De tijd dat een bonus eigenlijk een vaststaand onderdeel van de beloning was, is voorbij. Als bedrijven niet goed motiveren waarom een bonus nodig is, stemmen aandeelhouders steeds vaker tegen het beloningsbeleid. “De aandeelhouders moeten voortaan jaarlijks stemmen over de toepassing van het beloningsbeleid,” zegt Abma. “Dat werkt disciplinerend.”

Dat toenemende maatschappelijke bewustzijn heeft ook gevolgen voor het bonusbeleid. Bedrijven nemen vaker niet-financiële doelstellingen op voor het behalen van de bonus. Bij Shell is een deel van de bonus afhankelijk gemaakt van de milieudoelstellingen, bijvoorbeeld. Unilever gaat daar nog een stap verder in met zijn duurzaamheidsbeleid.

Daar schuilt ook een gevaar in, waarschuwt Tomic. “Het is geen goed signaal als bestuurders een relatief hoge bonus krijgen voor niet-financiële doelstellingen als de financiële resultaten tegenvallen. Het moet geen potje zijn om de bonus veilig te stellen als de financiële resultaten niet gehaald worden.”

Zeker als de doelstellingen zonder noemenswaardige inspanning gehaald worden. Bij DSM en Signify, de voormalige lichttak van Philips, bleven de financiële doelstellingen achter en werd er wel bonus uitgekeerd vanwege het behalen van niet-financiële doelstellingen.

Vertrekvergoedingen

Een ander punt van het beloningsbeleid waar de VEB tegenaan loopt zijn de vertrekvergoedingen. “Bij Heineken, bouwbedrijf Bam en het niet beursgenoteerde FrieslandCampina kregen vertrekkende bestuurders hoge vergoedingen mee, terwijl daar geen aanleiding voor was,” zegt Tomic. “Vertrekvergoedingen horen bij niet vrijwillig vertrek, of als de benoemingstermijn verstreken is.”

Uiteindelijk snijden bedrijven zichzelf in de vingers, denkt Tomic. “Die hoge vertrekvergoedingen en bonussen ondergraven het draagvlak bij aandeelhouders.” Dat het ook anders kan, laten bedrijven als Accell, Heineken en Randstad zien. Die bedrijven zagen af van de jaarbonus. Ook andere bedrijven die getroffen werden door de pandemie, zoals groothandel Sligro, verlaagden de salarissen van de top.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden