Nieuws

Boeren en kabinet komen iets dichter bij elkaar in ‘pittig’ gesprek: mogelijk ander meetsysteem voor stikstof

De door boeren gewraakte KDW wordt mogelijk toch vervangen door een ander systeem. Dat is een van de uitkomsten van het overleg van boeren, het kabinet en bemiddelaar Johan Remkes vanmiddag. De partijen zijn na ‘pittige’ gesprekken wat dichter bij elkaar gekomen. Ook hebben zij zich unaniem uitgesproken tegen intimidatie en boerenacties die de wet overtreden.

Chris van Mersbergen
Bemiddelaar Johan Remkes komt aan voor het gesprek over de stikstofcrisis. Remkes en premier Rutte zijn optimistisch, zo zeiden ze na afloop. Beeld ANP
Bemiddelaar Johan Remkes komt aan voor het gesprek over de stikstofcrisis. Remkes en premier Rutte zijn optimistisch, zo zeiden ze na afloop.Beeld ANP

Uitkomst is ook dat het kabinet vasthoudt aan de halvering van de stikstofuitstoot voor 2030. CDA-leider en vice-premier Hoekstra zei kortgeleden dat dat doel wat hem betreft ‘niet heilig’ is. Maar daar gaat het kabinet dus formeel niet in mee.

Remkes en premier Rutte zijn optimistisch na de gesprekken, zo zeiden ze na afloop in een persconferentie. Volgens minister Van der Wal werd er ‘scherp en duidelijk’ gesproken. In een eerste reactie laat de grootste boerenorganisatie LTO weten dat één punt in elk geval niet naar naar hun zin is: de stikstofkaart blijft ongewijzigd. Wat voorzitter Sjaak van der Tak betreft is er daarom ‘nog geen definitief resultaat’ geboekt. Wel houdt hij het erop dat ‘beginnende stappen’ zijn gezet.

Alternatief voor KDW

Boeren hebben wel een mogelijk succes nu de KDW tegen het licht gehouden wordt. Dat is is de maximale hoeveelheid stikstof die de kwetsbaarste natuur in een gebied aankan. Boven die waarde bestaat het risico dat de natuurkwaliteit verslechtert. Het kabinet wilde de deze norm behouden, maar nu is afgesproken dat er ook gekeken kan worden naar een alternatief. Als er maar een goede juridische basis is, dat is volgens Remkes een voorwaarde.

Volgens Rutte is het uitgesloten dat er nu al afscheid genomen wordt van de KDW. “Die is nu gewoon nodig voor vergunningverlening, daar kun je niet zomaar vanaf.”

Een ‘ecologische autoriteit’, die naar het totaalplaatje van de natuur kijkt in plaats van alleen naar stikstof, zou een alternatief kunnen zijn voor de KDW. De boeren zien ook graag de oprichting van een ‘agrarische autoriteit’ die in de gaten houdt of ook hún belangen voldoende geborgd worden. Volgens Remkes is het kabinet daar in de basis niet op tegen.

Ook zijn afspraken gemaakt over meer wettelijke ruimte voor innovatie om minder stikstof uit te stoten. Daarnaast beloofde het kabinet te zoeken naar een snelle oplossing voor PAS-melders die in 2019 door een uitspraak van de rechter hun vergunning kwijtraakten.

‘Verbaasd over gedoe’

Rutte noemde het gesprek ‘bij tijd en wijle pittig’, maar er zijn volgens hem waardevolle stappen gezet. Remkes geeft zichzelf nu een paar weken om met conclusies te komen. “Ik ben voornemens de tweede van helft september verstandige dingen zeggen over niet alleen stikstof, maar ook over perspectief. Juist omdat die beide zaken onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.”

Voordat het gesprek van start ging heeft premier Rutte de boeren toegesproken over de toon van het protest in het land. “Aan tafel waren we unaniem dat wetsovertreding en intimidatie niet is geoorloofd,” zei Remkes daarover. “Daarbij werd gezegd dat er begrip bestaat voor de emotionaliteit in de agrarische kringen.”

Remkes zei verder dat hij zich erg heeft verbaasd over het gedoe dat afgelopen week ontstond over de agenda van het gesprek. De grote boerenorganisaties wilden niet meer aanschuiven, omdat ze vonden dat er volgens hen te weinig mogelijk was. “Ik vond het heel vervelend dat daar gedoe over was,” zei Remkes. “Vanaf het allereerste moment is voor mij duidelijk dat een aantal zaken uit het eerste gesprek ook in dit gesprek aan de orde zouden komen.”

‘Moeizaam gesprek’

LTO-voorzitter Sjaak van der Tak gaf na afloop van het gesprek namens de zogeheten ‘G8’ van grote boerenorganisaties een gezamenlijke verklaring af. “De bal ligt nu bij Remkes en het kabinet,” begon hij zijn verhaal. Van der Tak sprak van een behoorlijk stevig gesprek. “Maar wat gelukt is, is dat alle partijen hun punten scherp op tafel hebben gelegd. Er was ruimte voor emotie, voor boosheid en ongelofelijke frustratie en onmacht.”

Hoewel er volgens de boeren tijdens het gesprek geen definitieve resultaten werden bereikt, was er volgens Van der Tak ‘wel sprake van een positievere houding naar de agrarische partijen en al onze boeren toe’. “Wij wachten nu op de adviezen van Remkes.” Al voegde hij er wel aan toe: “Wij hebben als agrarische sector betere oplossingen dan het kabinet nu heeft.”

De boeren zien die oplossingen dus niet in minder vee en de KDW. Ze willen graag werk maken van technische innovaties in de stal om stikstof te besparen en te meten in stallen. Experts twijfelen aan de effectiviteit van al die nieuwe systemen. Ook stikstofminister Van der Wal is op haar hoede. “Wij willen daar zeker naar gaan kijken. Maar er zijn wel een paar dingen om rekening mee te houden. Zo hebben we ook te maken met doelen voor klimaatverandering en waterkwaliteit, dat kan mogelijk botsen. En ten tweede moet je er wel echt zeker van zijn dat je de stikstofreductie die beloofd wordt, ook echt haalt. Want anders dreigen in de toekomst weer juridische problemen.”

Agractie en FDF: niet te laat aangeschoven

Ook Mark van den Oever (Farmers Defence Force) toonde zich gematigd positief over het gesprek. “Er lijkt ruimte voor verbetering van het stikstofbeleid,” zei hij. Over de kritiek die er de afgelopen maanden vanuit boerenhoek was op VVD’er Johan Remkes, die niet als een onafhankelijke gespreksleider werd gezien, zei hij nu. “Als ik gezien heeft hoe Remkes nu geacteerd heeft, vind ik dat hij zich behoorlijk onafhankelijk heeft opgesteld, dus daar heb ik geen klagen over.”

Farmers Defence Force wachtte net als Agractie, een andere boerenbelangenclub, lang om het gesprek aan te gaan met de politiek. Te lang? “Absoluut niet,” vindt Bart Kemp (Agractie). “Ook omdat de uitspraken van Wopke Hoekstra nodig waren om ervoor te zorgen dat het kabinet stappen zet.” Volgens Kemp kan het CDA na het geruchtmakende interview van hun partijleider, die daarin de KDW op de helling zette en de einddatum van 2030 ‘niet heilig’ noemde, niet meer terug. “Het is aan het CDA om dat in het kabinet voor elkaar te krijgen.”

Tweede gesprek

Remkes, premier Rutte en ministers hadden woensdagochtend ook nog een tweede gesprek, met organisaties die wel graag aanschuiven. Dat was met natuurorganisaties en boeren die in de meeste gevallen biologische en natuurinclusieve boeren vertegenwoordigen. Ook daarin zijn afspraken gemaakt, onder meer over het perspectief dat de boeren krijgen. “Het is van groot belang dat er een langjarig perspectief komt, als voorwaarde om op het stikstofterrein een belangrijke stap te zetten,” aldus Remkes. Ook wordt er gekeken naar het boerenonderwijs, dat nu nog te traditioneel ingestoken zou zijn.

Volgens Alex Datema van BoerenNatuur was er sprake van een goed en constructief overleg, dat ging ‘over de manier waarop je in de toekomst zou moeten boeren'.

Dat grote organisaties als LTO Nederland, Agractie en Farmers Defence Force niet bij dat overleg aan tafel zaten, noemen de biologische boeren ‘ontzettend jammer’ en ‘niet goed'. “Maar ik kreeg niet het gevoel dat hun verzet ervoor zorgt dat het kabinet aan de stikstofdoelen wil tornen, integendeel,” zegt Bregje Hamelynck van de vereniging voor agro-ecologische boeren in Nederland. “Die doelen blijven overeind. Dat hebben de leden van het kabinet duidelijk laten doorschemeren.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden