PlusAnalyse

Blunder? Blamage? Wéér fluit de rechter het kabinet terug

Voor de tweede keer oordeelt de rechter dat het kabinet zijn huiswerk niet op orde heeft, als het gaat om wetten die het coronabeleid moeten dragen. Terwijl het van alle kanten gewaarschuwd was.

null Beeld ANP
Beeld ANP

De onvoldoendes op het rapport van het kabinet stapelen zich op. Na alle gedoe rond de corona-app, het trage vaccineren, het te zachte ingrijpen afgelopen zomer en fouten in de communicatie, heeft het kabinet een nieuwe vlek op het blazoen.

De rechter in Den Haag oordeelde dinsdagochtend dat de avondklok per direct van tafel moet. Reden: het kabinet had er de verkeerde wet bij gepakt om die maatregel juridisch te stutten.

Noem het een blunder, een blamage of gewoon een misrekening, feit is dat ministers Ferd Grapperhaus (Justitie) en Sander Dekker (Rechtsbescherming) in hun hemd staan. Uit hun ambtenarentoren droegen juristen deze route aan. Het kabinet – en Tweede Kamer – stemden in en een misrekening was geboren.

Waarschuwingen

Saillant is wel dat er tal van waarschuwingen waren. Zo sloeg de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet, al alarm. Zij sloegen aan op exact hetzelfde als de rechter vanmorgen: als er al weken over de avondklok gepraat wordt, kun je niet naar een wet grijpen die bedoeld is voor zoiets acuuts als een dijkdoorbraak. Of zoals de Raad van State schreef: ‘Daarbij rijst de vraag of gelet op de gevolgde procedure en de voorbereidingstijd wel van een zodanig urgente situatie sprake was dat toepassing van de Wbbbg (de gebruikte wet, red) in de rede lag,’ schreef de RVS.

Ook in het debat in de Tweede Kamer waarschuwde bijvoorbeeld de SGP. Kees van der Staaij zei dat we ‘met de avondklok een grens over gaan’, ‘namelijk de grens van de coronawet’. “Want deze maatregel komt niet uit de coronawet, maar er wordt nu een wet van stal gehaald die een soort erfenis uit de Koude Oorlog is en primair bedoeld is om oproer te bestrijden en de openbare orde te bewaken.”

Kortom: de seinen stonden al op rood.

Bovendien was het kabinet al eens nat gegaan voor de rechter. De activisten van Viruswaarheid wonnen eind december al een juridische slag tegen het coronabeleid voor de rechter. Toen oordeelde die dat de verplichting van een negatieve PCR-test bij reizen naar Nederland niet goed geregeld was. Het kabinet repareerde de regeling daarna snel, waardoor de negatieve testuitslag wel verplicht kon worden.

Dat rechters het kabinet om de oren slaan met ordentelijke wetgeving past ook in een breder patroon. Zo zette de rechter in 2019 een streep door de stikstofwetgeving in Nederland. Die zou niet voldoen aan Europese wetgeving. Daardoor werd er acuut een streep gezet door allerlei bouwprojecten en konden woningen niet gebouwd worden en bedrijven niet uitbreiden. Het kabinet heeft die stikstofwet nog maar deels kunnen repareren. Rutte noemde het ‘het meest ingewikkelde dossier’ dat hij ooit bij de hand had gehad.

Rookruimtes en klimaat

Eerder moest het kabinet aparte rookruimtes in de horeca verbieden, omdat de rechter dat in strijd vond met een internationaal verdrag. En dan was er nog het zogeheten Urgenda-vonnis waarbij de rechter bepaalde dat het kabinet meer moest doen om aan internationale klimaatakkoorden te voldoen.

Het kabinet vond in die uitspraken dat de rechter te veel op de stoel van de uitvoerende macht was gaan zitten, maar moest uiteindelijk bakzeil halen in hoger beroep.

Maar rond de avondklok is toch iets anders aan de hand. Het beeld nu: het kabinet zal juridisch gewoon een sterker verhaal moeten hebben. Terug naar de tekentafel. En dat in een pandemie waar het landsbestuur toch al worstelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden