Blok: Gesprek Máxima en Saoedische kroonprins was verstandig

Minister Stef Blok toonde zich niet onder de indruk van de kritiek uit de Tweede Kamer over het gesprek dat koningin Máxima voerde met de Saoedische kroonprins. ‘De koningin doet enorm belangrijk werk voor de Verenigde Naties.’

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken. Beeld ANP

Het gesprek tussen koningin Máxima en de van betrokkenheid bij moord beschuldigde Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman bij de G20 was ‘verstandig’ volgens minister Stef Blok. Hij toonde zich niet onder de indruk van de kritiek uit de Tweede Kamer

Bin Salman wordt door de VN in verband gebracht met de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. “Het kabinet vindt dat de moord op Khashoggi tot op de bodem moet worden uitgezocht. Maar de functie van koningin wordt niet vermengd met andere politieke onderwerpen.” Dat is volgens Blok in lijn met eerdere afspraken.

Hoofdverdachte

In een debat over het mensenrechtenbeleid noemde de Kamer vooral de timing pijnlijk: een paar dagen voor het gesprek verscheen een rapport van de Verenigde Naties over de moord op Khashoggi, waarin Bin Salman als hoofdverdachte werd aangemerkt. Extra pijnlijk: Máxima sprak met Bin Salman vanwege haar rol als speciaal gezant voor diezelfde VN.

“De koningin doet enorm belangrijk werk voor de VN,” stelt Blok. “We wisten vanaf het begin dat ze in contact zou komen met wereldleiders van landen waar de mensenrechtensituatie te wensen overlaat. We willen niet dat er vermenging ontstaat met de actuele politieke situatie. Dat was en is de reden waarom het kabinet het verstandig vond en vindt om het gesprek door te laten gaan.”

Saoedi-Arabië is de komende voorzitter van de G20. Koningin Máxima voerde in het verleden ook altijd gesprekken met de nieuwe voorzitter, legde de VVD-bewindsman uit. De inzet is dan altijd het thema waar Máxima zich sterk voor maakt: betere toegang tot financiële diensten, vooral voor vrouwen en meisjes. Andere onderwerpen kwamen volgens Blok niet ter sprake.

‘Politiek vaarwater’

Op de vraag of het gesprek niet afgezegd of uitgesteld had moeten worden na het verschijnen van het VN-rapport, was Blok duidelijk: “Als je in de tussentijd gaat ingrijpen door dat te doen, dan kom je wél in de politieke situatie.” Volgens ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind creëerde het VN-rapport ‘een politieke werkelijkheid waarop geacteerd had moeten worden’. “Daarmee kwam het toch in politiek vaarwater?” Blok bestreed dat. “De G20-top is niet afgelast. Iedereen stond met elkaar op de foto.”

Met name regeringspartij D66 en PVV toonden zich kritisch op het standpunt van het kabinet. “De koningin had daar gewoon niet moeten zijn,” vindt D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. Hij zette vraagtekens bij de voorwaarden van ‘deze nevenfunctie’ van Máxima. Ook PVV’er Raymond de Roon deed dat. “Moeten we dan wel willen dat de koningin deze functie nog vervult?”

Volgens De Roon staat Nederland ‘lelijk te kijk’. Hij noemde de ontmoeting ‘de diplomatieke blunder van het jaar’. Eerder noemde speciaal VN-rapporteur Agnes Callamard het gesprek op de G20 in Japan in deze krant al ‘meer dan teleurstellend’, omdat Máxima de moord niet aankaartte. Blok zei ‘met verbazing’ kennis te hebben genomen van haar lezing. “Dat is echt bezijden de waarheid.”

Verantwoordelijkheid

“Is de politieke antenne van dit kabinet en deze minister wel goed afgesteld?” vroeg GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik zich af. “De koningin werd in een geopolitiek mijnenveld gestuurd.” Máxima valt als koningin onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Sjoerdsma wilde daarom weten wie er toestemming heeft gegeven voor de ontmoeting tussen de koningin en de Saoedische kroonprins. Blok stelde dat het gesprek onder zijn ministeriële verantwoordelijk plaatsvond, ‘binnen de kaders die regering heeft opgesteld.’

Een foto van het gesprek werd door Saoedi-Arabië gretig verspreid. Propaganda, stelden verschillende Kamerleden. “Waarom heeft niemand gezegd: ‘Nee, niet doen’? Wetende dat deze prins zijn handen in onschuld wast, had de koningin deze ontmoeting ontraden moeten worden,” vond SP’er Sadet Karabulut. Volgens haar heeft Nederland ‘deze prins onbedoeld een podium gegeven’.

‘Belangrijk werk’

Niet alle Kamerleden uitten kritiek. VVD-Kamerlid Sven Koopmans zei begrip te hebben voor het gesprek omdat ze het deed als VN-gezant voor inclusieve financiering en vrouwenrechten. “Dat werk is belangrijk. Verbeteren van vrouwenrechten doe je niet met de kroonprinses van Zweden, wel met de kroonprins van Saoedi-Arabië.”

Volgens CDA’er Martijn van Helvert was de beeldvorming ‘niet zo handig’. “Ik heb geen enkele kritiek op hoe de koningin dit doet. Maar wat is nu het beleid van dit kabinet? Na de moord op Khashoggi mocht de minister van Financiën niet naar een economische top in Saoedi-Arabië. Ook de premier mijdt de kroonprins. Maar de koningin wordt in een mooie stoel met vlaggen naast de kroonprins gezet. Had dit niet in beslotenheid gekund?” Nee, stelde Blok: “Dit gesprek is standaard gebruik, daar moeten we ook transparant in zijn.”

Ook SGP toonde zich mild. “De SGP schaart zich niet achter de partijen die hier schande roepen,” zei partijleider Kees van der Staaij. “Wij gunnen altijd een ruime marge van beoordeling aan de regering.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden