PlusUitleg

Bitcoins innen met afpersing is simpel, maar uitgeven niet

De afzender van elf bombrieven wil bitcoins zien. Veel afpersers doen alleen zaken in digitale munten, maar ze zijn niet onaantastbaar voor politie en justitie.

Bij het hoofdkantoor van ING in Amsterdam-Zuidoost ontplofte donderdag een bombrief. Er raakte niemand gewond.Beeld ANP

Waar zijn de tijden dat rechercheurs losgeld alleen maar hoefden te nummeren en te wachten tot het werd uitgegeven? Afperser Ferdi Elsas, de ontvoerder en moordenaar van Gerrit Jan Heijn, kon zo eind jaren 80 uiteindelijk worden gepakt, toen hij bij de slijter met een ‘besmet’ briefje van 250 gulden wilde betalen.

Afpersers willen nu digitale munten. Bitcoins. Recent nog moest de universiteit Maastricht 30 bitcoins (200.000 euro) afrekenen, omdat een hacker alle computers had platgelegd. De Jumboafperser vroeg in 2015 om 2000 bitcoins (destijds 400.000 euro). En ook de afzender van de bombrieven eist een onbekend aantal bitcoins, werd woensdag duidelijk.

De cryptomunt is razend populair onder afpersers en andere criminelen. Bij het Team High Tech Crime van de Dienst Landelijke Recherche begrijpen ze dat wel. “Ze kunnen achter hun computer blijven zitten en hoeven niet fysiek een tas met geld op te halen,” zegt teamleider Marijn Schuurbiers. “Er is ook geen bank die een eenmaal gemaakte transactie kan tegenhouden of terugdraaien.”

Transacties ontcijferd

Als slachtoffers bitcoins hebben overgemaakt, is het voor de politie bijzonder lastig om achter de identiteit van de dader te komen – zolang die niets met de buit doet. Zodra iemand een digitale munt wil omzetten in echt geld, moet die persoon zijn identiteit prijsgeven. “Veel criminelen veronderstellen dat bitcoins anoniem zijn, maar dat is dus relatief. De transactie blijft voor ons bovendien altijd te volgen en we hebben steeds betere software om dat te doen. Vroeg of laat kunnen we zo bij de afperser uit­komen.”

De afgelopen jaren was het onder criminelen populair om bitcoins op te knippen in heel kleine stukjes en die te vermengen met andere bitcoins, om hun transactiegeschiedenis te verhullen. “Maar afgelopen jaar zijn we er samen met de Fiod in geslaagd zo’n ‘mixer’ te vinden en offline te halen en hebben we veel van de gehusselde transacties ontcijferd,” zegt Schuurbiers. “Uiteindelijk komen we er altijd achter hoe iets werkt en keert de techniek zich tegen de criminelen.”

Er zijn meer wapens om de internetcriminelen aan te pakken. De Europese Unie roept al langer om strengere regels voor cryptovaluta. De ministers van Financiën besloten vorig najaar dat er gemeenschappelijke regels moeten komen om toezicht te kunnen houden op digitale betaalmiddelen.

Verplichte registratie

Nederland heeft al een eerste stap gezet om witwassen en financiering van terrorisme tegen te gaan. In december stemde de Tweede Kamer in met een wetsvoorstel dat strengere regels oplegt aan bijvoorbeeld notarissen, makelaars, geldwisselkantoren en casino’s om ongebruikelijke transacties te melden. Wisselkantoren van cryptovaluta moeten zich voortaan registreren bij toezichthouder De Nederlandsche Bank. Hoewel de Eerste Kamer nog moet instemmen, leidde de geplande registratie ertoe dat de bitcoinoptiebeurs Derebit vorige maand besloot uit Nederland te vertrekken.

De Nederlandse politiek is verdeeld over hoever nieuwe regels moeten gaan. Oppositiepartij PvdA wil stevig ingrijpen. “Cryptovaluta worden volop gebruikt door criminelen,” zegt Kamerlid Henk Nijboer. “Doordat je er anoniem in kunt handelen, blijf je als crimineel lekker onder de radar. Als we ervoor zorgen dat je bitcoins niet meer kunt inwisselen voor echt geld, nemen we criminelen een wapen uit handen.”

Nijboer trekt een vergelijking met het biljet van 500 euro. “Daar zijn we ook mee gestopt, omdat het vooral door criminelen werd gebruikt. In Zuid-Amerika waren meer van die briefjes in omloop dan in Europa. Voor grote drugstransacties had je minder briefjes van 500 euro nodig dan 100 dollarbiljetten (het grootste dollarbiljet, red.).”

Aan de andere kant staat regeringspartij D66. Kamerlid Kees Verhoeven vindt dat we ‘te makkelijk zeggen dat dit de valuta van de onderwereld is’. “We verbieden ook geen auto’s omdat criminelen die gebruiken om voor de politie te vluchten. We moeten uitkijken dat we niet doorschieten. De technologie achter bitcoins is waardevol. Wel denk ik dat het goed is als er meer inzicht komt in transacties met digitale valuta. Nu is er onvoldoende toezicht.”

Bombrief ING ontploft

In een hoofdkantoor van ING aan de Bijlmerdreef in Amsterdam-Zuidoost is gisteren een bombrief ontploft. Het was een kleine ontploffing. Een medewerker die de brief opende, heeft rook ingeademd en is ter plekke nagekeken door ambulancemedewerkers. De politie kijkt of er verband is met eerdere bombrieven: er werd er gisteren ook een bezorgd bij Unisys in Leusden, en woensdag ontploften al twee brieven met explosieven in Amsterdam en Kerkrade.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden