PlusUitleg

Biomassa: de gebeten hond van het klimaatbeleid

De rechter in Haarlem buigt zich maandag over de plannen voor een biomassacentrale bij Diemen en IJburg. Natuurbeschermers vragen de rechter om een streep te halen door de vergunningen die energiebedrijf Vattenfall heeft gekregen van de provincie.

Vattenfall kreeg het zwaar te verduren in de publieke opinie vanwege de biomassacentrale. Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten
Vattenfall kreeg het zwaar te verduren in de publieke opinie vanwege de biomassacentrale.Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

Wat is er mis met biomassa?

Biomassa telt mee als duurzame energie. Daarom wil Vattenfall voor de stadsverwarming in Amsterdam en Almere graag een biomassacentrale op hout in plaats van de huidige centrales op aardgas bij Diemen. Maar in drie jaar tijd is het imago van biomassa aan gruzelementen geschoten, door de jonge actiegroep Comité Schone Lucht met name. Van iets dat op z’n minst groen klinkt, is biomassa de gebeten hond van het klimaatbeleid geworden.

De tegenstanders begonnen als omwonenden uit IJburg en Diemen die bezorgd waren over luchtvervuiling uit een schoorsteen vlak bij hun wijk, maar al snel kwamen ze met kritiekpunten die misschien nog wel zwaarder wegen. Dat bij verbranding van biomassa zelfs meer broeikasgassen vrijkomen dan bij steenkool. Dat in Nederland niet genoeg biomassa is voor het door miljoenensubsidies snel toegenomen aantal biomassacentrales. Dat daarom scheepsladingen vol houtkorrels worden geïmporteerd uit het zuiden van de VS of de Baltische Staten waar vrees bestaat voor ontbossing. En van belang voor deze rechtszaak: bij verbranding van biomassa komt stikstof vrij.

Stikstof? Dat is toch slecht nieuws voor de natuur?

Extra uitstoot van stikstof is een heikel punt sinds de Raad van State in 2019 het Nederlandse stikstofbeleid naar de prullenbak verwees in een zaak die was aangespannen door natuurbeschermer Johan Vollenbroek. Vattenfall en de provincie Noord-Holland menen dat dit voor deze biomassacentrale geen verschil maakt. De nieuwe centrale neemt de rol over van gascentrales. Er komt kortom niet méér stikstof bij. Maar Comité Schone Lucht, in het steekspel om de vergunningen op sleeptouw genomen door Vollenbroek, spreekt van een rekentruc. Vattenfall zou bij de gascentrales uitgaan van veel meer stikstof dan ze daadwerkelijk uitstoten, alsof ze 365 dagen per jaar op volle kracht draaien. Daardoor zou de beschermde natuur van het Naardermeer door de biomassacentrale straks toch meer stikstof te verstouwen krijgen.

Vattenfall had het besluit over de biomassacentrale toch uitgesteld?

Vorig jaar maakte Vattenfall een terugtrekkende beweging. Het energiebedrijf kreeg het zwaar te verduren in de publieke opinie vanwege de biomassacentrale, die als grootste van het land een symbool was geworden in het hoogoplopende klimaatdebat. Vattenfall kondigde aan pas volgend jaar een besluit te nemen over de bouw. Eerst wilde het energiebedrijf duidelijkheid van de politiek, van klanten en wetenschappers. Is er in Den Haag en in de Amsterdamse regio nog draagvlak voor biomassa?

Vattenfall had zich toen al verzekerd van subsidie voor de biomassacentrale die in 12 jaar kan oplopen tot 396 miljoen euro. In de tussentijd zouden de voorbereidingen doorgaan, was toen al bekend. Maar dat Vattenfall bij de rechtbank aandrong op haast waardoor de rechtszaak maandag al plaatsvindt, was toch een bittere pil voor de tegenstanders. Hun conclusie: Vattenfall wil koste wat kost deze biomassacentrale bouwen.

Er staat dus veel op het spel in de strijd om deze centrale?

Reken maar. De tegenstanders van de centrale stuurden een brief naar de hoogste baas van Vattenfall in Zweden met een ultimatum. Doorgaan met biomassa werd opgevat als een ‘oorlogsverklaring’ die beantwoord zou worden met een oproep aan klanten om Vattenfall te boycotten. Vattenfall reageerde aangedaan. Het energiebedrijf zoekt naar alternatieven maar ziet biomassa binnen de huidige wet- en regelgeving als de enige optie om snel te verduurzamen. Amsterdam legt de lat hoog: de stad wil al in 2040 van het aardgas af.

Comité Schone Lucht en Vollenbroek stookten in de aanloop naar de rechtszaak het vuurtje nog wat verder op door een campagne. Ook hebben ze aangifte gedaan tegen Vattenfall wegens valsheid in geschrifte. Het energiebedrijf heeft pas laat melding gemaakt van de mogelijkheid dat in de biomassacentrale kwik, dioxines en furanen vrijkomen. Volgens Vattenfall zijn de hoeveelheden zo klein dat deze giftige stoffen geen schade meebrengen in de natuur. De rechter moet eigenlijk binnen zes weken tot een uitspraak komen, maar heeft al aangekondigd in dit geval waarschijnlijk meer tijd nodig te hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden