Update

Bijleveld stapt alsnog op als Defensieminister: ‘Ik wilde doorgaan’

Demissionair minister Ank Bijleveld van Defensie treedt toch af vanwege de mislukte evacuatie van Afghaanse tolken. “Ik wilde doorgaan,” zei ze in een korte verklaring. Dat ze nu toch stopt, doet ze ‘met pijn in het hart’.

Ank Bijleveld. Beeld ANP
Ank Bijleveld.Beeld ANP

Bijleveld wilde ‘de opdracht voltooien’ om de tolken die in Afghanistan zijn achtergebleven ‘en die op ons rekenen’ in veiligheid te brengen. “Dat wilde ik waarmaken,” zei ze op het ministerie van Defensie. “Maar ik constateer dat mijn aanblijven onderwerp van discussie is geworden. Daarom kan ik niet meer de verantwoordelijkheid dragen voor míjn mensen. En ik wil niet dat ik mijn mensen in de weg sta.”

Ze zei niet onder politieke druk te zijn opgestapt. Wel is ze ‘verbaasd’ over de gevolgen van de aangenomen moties van afkeuring. Haar D66-collega van Buitenlandse Zaken, Sigrid Kaag, trad gisteravond al af nadat een motie van afkeuring een Kamermeerderheid had gehaald. Bijleveld zei dat besluit te respecteren, maar ‘maakte haar eigen afweging’: “Doorgaan met de taak waar ik voor sta.”

Een motie van afkeuring wordt gezien als ‘gele kaart’. Opstappen is dan ook geen verplichting, daarvoor kan de Kamer een motie van wantrouwen aannemen. Die kreeg echter geen steun van een meerderheid. Toch ontstond er vandaag een crisissfeer rond het CDA. Het zou gek ogen, klonk het binnen de partij, dat Bijleveld bleef terwijl Kaag ging. Bijleveld ontbrak bovendien vandaag bij de ministerraad - zonder opgaaf van redenen.

Tolken

De Kamer neemt het Bijleveld kwalijk dat er nog zeker 22 tolken en hun gezinnen in Afghanistan zijn achtergebleven. Als het ministerie van Defensie sneller had opgetreden, stellen Kamerleden, dan waren zij al in Nederland geweest.

De Kamer maande Bijleveld al sinds begin juni tot haast. Ook moest er een evacuatieplan voor de tolken worden gemaakt. In het Kamerdebat bleek dat de urgentie pas te laat werd gevoeld – het kabinet dacht nog tijd te hebben om mensen op commerciële vluchten naar Nederland te laten vliegen – en dat een evacuatieplan nooit werd gemaakt.

Justitieminister Ferd Grapperhaus neemt de politieke leiding op het ministerie van Defensie tijdelijk over. Staatssecretaris Barbara Visser (VVD) werd een aantal weken geleden minister van Infrastructuur en Waterstaat, nadat haar partijgenoot Cora van Nieuwenhuizen een lobbybaan had aangenomen.

Hoekstra en Rutte betreuren Bijlevelds vertrek: ‘Ervaren bestuurder, heel warme vrouw’

Ank Bijleveld heeft er zelf voor gekozen om vrijdag alsnog te vertrekken, benadrukken CDA’ers. Wel is er druk overlegd op ‘een moeilijk moment’. “Ze kwam tot de conclusie dat dit de enige weg was, ze wil geen onderdeel van de discussie worden,” zei partijleider Wopke Hoekstra.

“Ze is zeer betrokken, maar wil ook verantwoordelijkheid nemen in deze lastige situatie,” zei Hoekstra. “Ze wil zelf geen onderdeel van de discussie zijn. Dat vind ik enorm jammer, maar ik heb dat te respecteren.” Hoekstra begrijpt dat Bijleveld ‘uiteindelijk’ ook koos voor de uitgang. “Ze wil als minister ‘niet in de weg lopen’, daarvoor is het onderwerp te groot.”

Dat Bijleveld eerst nog besloot om te blijven en een dag later alsnog vertrekt, wekt wel verbazing op het Binnenhof. Maar omdat Bijlevelds positie na Kaags exit ‘onderwerp van discussie’ werd, stond dat haar werk te veel in de weg.

Rutte

Demissionair premier Mark Rutte vindt het ‘bijzonder spijtig’ dat Bijleveld opstapt, maar ‘respecteert het besluit’ na de ‘flinke tik’ van de Kamer: “Ze was als een vis in het water op dat departement, iemand die een enorme hoop bestuurlijke ervaring mee nam. Maar het is ook iemand die in het team let op de andere mensen, iemand die de sfeer in de gaten houdt, hoe het met andere gaat, een heel warme vrouw. Ook binnen het CDA, waar ze hielp de zaak tot rust te brengen.”

Rutte wil ‘snel vervanging’ zoeken voor Kaag en Bijleveld. Tot die tijd nemen ministers Tom de Bruijn (die doet Buitenlandse Zaken erbij) en Ferd Grapperhaus (Defensie) de taken van de vertrokken bewindspersonen waar. “Het land moet bestuurd worden,” zei Rutte in antwoord op vragen over de stoelendans in zijn kabinet. De formatie moet ook daarom ‘zeker’ snel.

CDA-vicepremier Hugo de Jonge erkent dat er is ‘meegedacht’ en ‘gespard’ met Bijleveld over haar besluit. “Maar collega’s maken altijd een eigen afweging. Ank heeft een enorme staat van dienst, iemand op wie je nooit vergeefs een beroep doet. Het teamgevoel zit haar diep in de vezels. Daarom is het zo’n mooi mens. Het is verdrietig dat het zo eindigt, maar ik respecteer het.”

De Jonge benadrukte dat het kabinet als ‘één team’ door moet. “Ook de laatste maanden van dit kabinet moeten we onze taak vervullen en afmaken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden