Plus

Bibliotheken halen boeken met Zwarte Piet van de plank

Bibliotheken zijn op grote schaal in stilte bezig om alle kinderboeken met Zwarte Piet te verwijderen. Volgens koepeldirecteur Anton Kok is dat logisch en passend bij de tijdsgeest. ‘Het is goed dat bibliotheken hun verantwoordelijkheid nemen.’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Volgens Kok, directeur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), sluiten de bibliotheken met hun schoonmaak bij de maatschappelijke ontwikkelingen aan. “Overal groeit het besef dat Zwarte Piet een stereotiep beeld geeft van een bepaald deel van de bevolking en de bibliotheken bewegen daarin mee.”

Ongewoon is de operatie volgens hem niet. “Er zijn in de loop van de tijd talrijke boeken weggehaald omdat ze ‘in strijd met de goede zeden’ waren. Dan denk ik bijvoorbeeld aan de kinderboeken waarin de bevolking van Nederlands-Indië als patjakkers werd weggezet. Ook Zwarte Piet is, wat mij betreft, in strijd met de goede zeden.”

In Amsterdam is de OBA enkele jaren geleden al begonnen met het verwijderen van kinderboeken met een traditionele Zwarte Piet. “We doen dat stapsgewijs omdat het heel veel werk is,” zegt Monique Groeneveld van de afdeling collecties. “Boeken met een ouderwetse Piet worden sinds twee jaar niet meer expliciet gepresenteerd.” De boeken blijven wel behouden als onderdeel van de museumcollectie. “Dat zijn boeken die niet kunnen worden uitgeleend, maar wel beschikbaar zijn voor onderzoek.”

Weinig zonder Zwarte Piet

Dat een deel van de Nederlanders Zwarte Piet nog wél ziet zitten is geen reden de boeken te bewaren, zegt Kok. “Sommigen zien fascisme ook zitten. En, ja, dat klinkt cru maar ik bedoel dat een smal deel niet ons beleid kan bepalen.” Het is volgens hem niet zo dat de bibliotheken bepalen wat mensen lezen. “Het is eerder zo dat ze bij de tijdgeest aanhaken.”

Volgens Tineke van Ham van Rijnbrink (adviesorganisatie voor bibliotheken in Gelderland en Overijssel) is 2020 een omslagpunt. “Het onderwerp leeft al langer maar nu besluiten bibliotheken door te pakken. Ouders en scholen willen boeken zonder Zwarte Piet.” Eén probleem: er bestaan nog niet veel van die boeken. Van Ham: “Maar dat zal in de loop van de tijd wel veranderen.”

Aan de operatie is geen ruchtbaarheid gegeven en er is volgens Kok ook geen gedoe over. “Witte kinderen maakt een andere Piet niks uit en zwarte kinderen vinden het vreemd en naar, en dát is waar het om gaat.”

Geschiedenis

UVA-hoogleraar Lisa Kuitert (Boekwetenschap) vindt het niet vreemd dat de collectie verdwijnt. “Zoals banketbakkers niet of nauwelijks nog Zwarte Pieten van chocola of marsepein maken, geven uitgeverijen vrijwel geen boeken met Zwarte Pieten meer uit. Bibliotheken volgen hierin de samenleving.”

De oude boeken worden veelal als ‘afgeschreven’ tegen een klein bedrag verkocht. Van Ham: “Ze verdwijnen niet in de kliko.” Eén exemplaar gaat naar de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag. “De KB is er om de geschiedenis te bewaken.”

Koepel VOB kan bibliotheken niet dwingen boeken weg te doen. Dat is hun eigen verantwoordelijkheid. Kok: “Maar we zien dat bibliotheken massaal die verantwoordelijkheid pakken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden