Plus

'Betaal niet voor ziekte, maar voor gezondheid'

Het zorgstelsel dreigt vast te lopen door stijgende kosten en een alternatief is er niet. Zorgexperts en bestuurders stelden een manifest op in de hoop een zorginfarct te voorkomen.

Beeld Getty Images

1. Wat wordt er bedoeld met 'zorginfarct'?
"De teloorgang van de huidige zorg," zegt Chris van den Haak van accountantskantoor BDO, dat het initiatief nam voor het manifest. Zoals bij een hartinfarct de hartspier aftakelt door ­onvoldoende toevoer van zuurstofrijk bloed, zo leidt een zorginfarct tot het vergaan van het huidige zorgsysteem.

Het resultaat: de toegang tot zorg is niet meer vanzelfsprekend voor elke Nederlander. Wie meer geld heeft, krijgt betere zorg. De eerste tekenen van een zorginfarct zijn er al: wachtlijsten van negen maanden voor een psycholoog, een naderend tekort aan huisartsen en immer stijgende ­kosten.

2. Wat is de oorzaak van dit zorginfarct?
Nederland heeft dit jaar 305 miljard euro te ­besteden en daarvan gaat al 80 miljard naar de zorg, zo staat in de rijksbegroting. De zorg zal nog duurder worden. Er is een stoet ouderen op komst, de behandelmogelijkheden worden ­beter en duurder en ook de prijzen van medicijnen stijgen gestaag door.

De regering komt nu telkens met doekjes voor het bloeden. Zo werd door het kabinet in het zogenoemde hoofd­lijnenakkoord de afspraak vastgelegd dat ziekenhuiskosten in de komende jaren slechts ­beperkt mogen groeien. Dat helpt op de korte termijn, maar is geen structurele oplossing. 'Men schuift met de meubels, terwijl de Titanic op een ijsberg afstevent,' zo omschreef onderzoeker Anna van Poucke van accountants- en adviesbureau KPMG het gebrek aan fundamentele oplossingen vorig jaar al.

3. Wat kun je eraan doen?
Het systeem drastisch wijzigen. Volgens de huidige systematiek krijgt een ziekenhuis betaald voor een uitgevoerde hartoperatie. Je kunt het ook omkeren: een ziekenhuis betalen voor de hartoperaties die het niet uitvoert. Stel, de Amsterdamse ziekenhuizen zouden zich volop richten op het verbeteren van de levensstijl van hun patiënten.

Als daardoor het aantal hart­patiënten met de helft afneemt en er daardoor minder hartoperaties noodzakelijk zijn, dan kan de zorgverzekeraar daar een beloning tegenover stellen. Binnen het huidige systeem is dat nog onmogelijk.

"Bekostig niet de ziekte, maar de gezondheid," aldus accountant Van den Haak. "Dat is geen utopie, maar een wer­kelijke oplossing. In Finland werkt het, al heeft het jaren gekost om het zorgsysteem te veranderen."

4. Wie zijn de opstellers van het manifest?
Accountskantoor BDO is actief in de zorgsector. Het bedrijf heeft een rondetafelsessie georga­niseerd met dertig betrokken partijen: ziekenhuizen, instellingen voor ouderenzorg, medisch specialisten, huisartsen, verzekeraars en een bank. Het manifest is daar het resultaat van, met tien actiepunten, die de zorg betaalbaar en voor alle Nederlanders toegankelijk moeten houden.

De tekst benoemt bovendien de pijnpunten van het huidige zorgstelsel. Zo geldt nu dat ­ziekenhuizen geen winst mogen maken en aan het jaarinkomen van ziekenhuisbestuurders is een maximum van 194.000 euro gesteld, maar medische specialisten en ondernemers mogen via een medisch specialistisch bedrijf een veelvoud daarvan verdienen, en dat doen ze ook.

"Maak voor de hele sector duidelijk of winstuitkering wel of niet mag," zegt Van den Haak. "Nu wordt er met twee maten gemeten."

5. Welke pijnpunten zijn er nog meer?
Moet een 94-jarige demente vrouw met suikerziekte, ernstig hartfalen en een longontsteking nog wel de meest uitgebreide zorg krijgen? Of is het beter dat artsen zich inzetten om haar waardig te laten sterven? "Dat zijn heel gevoelige keuzes, maar die moeten we wel gaan maken," aldus Van den Haak. "Tachtig procent van de kosten van ziekenhuizen gaan naar ouderen. Op den duur wordt dat door de vergrijzing onbetaalbaar."

6. Staat dit onderwerp op de politieke agenda?
Nauwelijks. Corinne Ellemeet van GroenLinks gooide vorig jaar eens een balletje op. Ze noemde de zorgkosten van ouderen 'de olifant in de kamer': iedereen ziet hem, niemand spreekt ­erover. Het onderwerp is zo ongemakkelijk dat geen politieke partij de vingers eraan wil branden.

"Dit soort grote, meerjarige onderwerpen zijn misschien niet geschikt voor een politiek stelsel, waarin om de vier jaar verkiezingen plaatsvinden," zegt Van den Haak. Eigenlijk is er een deltaplan nodig, maar ook daarvoor zijn politici nodig die over de schaduw van zichzelf en hun eigen partij kunnen en durven te stappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden