PlusAnalyse

Bestuurders kijken wel uit wat ze voortaan via de app sturen

Veel bestuurders letten goed op voor ze een appje versturen. Want net als bij de app-ruzie tussen Halsema en Grapperhaus kan elk bericht zomaar op straat komen te liggen.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie bij aankomst van de ministerraad.Beeld ANP

De ministers in het kabinet zijn zich er voortdurend van bewust dat alles wat zij op papier zetten of intikken op een computer of telefoon ooit door anderen gelezen kan worden. “Het is überhaupt heel verstandig voor iedereen, ook voor niet-politici, om goed na te denken over wat je uitwisselt via Whatsapp,” zegt minister Ank Bijleveld (Defensie).

Deze week kon heel Nederland met rode oortjes meelezen hoe de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en minister Ferd Grapperhaus (Justitie) elkaar tweede pinksterdag via de app in de haren vlogen over de veel te drukke demonstratie op de Dam. De Tweede Kamer wilde weten wat er die avond besproken was. Uit de appjes bleek dat de twee hoogoplopende ruzie kregen.

“Ik stuur louter sympathieke, liefdevolle en vrolijke appjes,” grapt vicepremier Hugo de Jonge (Volksgezondheid) over het incident. “Zelf houd ik er geen rekening mee dat mijn appverkeer naar buiten kan komen. Ik schaam mij niet voor de sms’jes die ik stuur, maar ik denk wel dat de media er iets te veel van zouden smullen.”

Vicepremier Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) zegt zich ook niet druk te maken: “Als ik met iemand wil appen, dan doe ik dat gewoon.” Maar, voegt ze er aan toe: “Als we over staatsgeheime zaken communiceren, dan doe ik dat natuurlijk niet op die manier.”

Minister Kajsa Ollongren zegt zich niet druk te maken.Beeld ANP

WOB

Dat appjes, mails of sms’jes later openbaar kunnen worden, is iets waar bestuurders en ambtenaren in Den Haag al jaren rekening mee houden. Zo wordt gevoelige informatie soms liever mondeling gedeeld. Ook Halsema weet dat telefoonberichten openbaar kunnen worden. Dat blijkt wel uit het beschuldigende appje aan Grapperhaus maandagavond: “Deze wilde je vastleggen voor de WOB.”

Vorig jaar nog heeft de Raad van State bepaald dat sms’jes en Whatsapp-berichten op zowel zakelijke als privételefoons van bestuurders en ambtenaren onder de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) vallen. Dat betekent dat die kunnen worden opgevraagd door bijvoorbeeld journalisten.

Dat betekent echter niet dat zij die ook krijgen. Voor de WOB gelden de nodige uitzonderingen. Zo hoeven privéberichten of bedrijfsgegevens niet openbaar te worden gemaakt, evenmin als ‘persoonlijke beleidsopvattingen’ van bestuurders en ambtenaren. Volgens hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans van de Universiteit Leiden zou een rechter de bewuste appjes tussen Halsema en Grapperhaus daarom niet zomaar vrijgegeven als een burger of journalist daarom vraagt.

Burgemeester Femke Halsema.Beeld ANP

Parlement

Maar iets anders is artikel 68 van de Grondwet, waar PVV-Kamerlid Geert Wilders een beroep op deed toen hij het bewuste app-verkeer opvroeg. “Dat wetsartikel is veel verstrekkender dan de WOB,” zegt Voermans. “Het regelt de informatievoorziening aan het parlement die de regering moet kunnen controleren. Hoewel het kabinet het niet graag deelt, vallen dit soort berichten daar gewoon onder. Openbaarmaking kan alleen geweigerd worden als bijvoorbeeld het staatsbelang in geding komt. Een appje tussen Rutte en Poetin valt er dus niet snel onder bijvoorbeeld. Maar een app van Grapperhaus aan Halsema wel. Wilders wist dat.”

En dat is best even schrikken voor veel bestuurders. Zijn nu ineens al hun appjes op te vragen door de Tweede Kamer? Hubert Bruls, burgemeester van Arnhem en voorzitter van het Veiligheidsberaad, liet Grapperhaus donderdag al weten: ‘Ik begrijp dat we nu niet meer met elkaar moeten appen? Want dan staat alles straks in een brief aan de Tweede Kamer. Moet ik nou zo’n encrypted telefoon gaan nemen?’

Premier Rutte hoopt dat deze week een uitzondering blijft. “Dit moet geen gewoonte worden. Je moet ook wel eens boos kunnen worden via de app en dan niet per se de telefoon moeten pakken.” Minister Arie Slob (Onderwijs) heeft er echter geen moeite mee. “Ook dingen die binnenskamers gebeuren, moeten het daglicht kunnen verdragen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden