PlusInterview

Barbara Visser: ‘Defensie is continu op zoek naar nieuw personeel’

Staatssecretaris Barbara Visser van Defensie (VVD).Beeld Guus Schoonewille

Voor Defensie heeft het coronavirus een venijnig staartje: door de maatregelen worden er maar mondjesmaat militairen in spe gekeurd en opgeleid. En dat terwijl er ruim 9000 openstaande vacatures zijn. Staatssecretaris Barbara Visser van Defensie: ‘We benaderen nu ook oud-militairen.’ 

De jaarlijkse schietoefening van de krijgsmacht in het Duitse Bergen-Hohne gaat vanaf vrijdag gewoon door. Of nou ja, gewoon: wel anders dan anders. In kleinere groepjes, zonder uitje met de groep en zonder gezamenlijke maaltijd in de eetzaal. Militairen moeten eten ophalen in hun eigen kamer opeten. “Een stuk minder gezellig,” erkent Barbara Visser. “Maar wel noodzakelijk.”

De oefening is, stelt de VVD-staatssecretaris van Defensie, te belangrijk om af te zeggen. “Want als een militair niet gecertificeerd is, kan hij of zij niet op missie.” En er moeten genoeg inzetbare militairen zijn om aan de grondwettelijke taak van het verdedigen van het eigen grondgebied te voldoen en aan internationale verplichtingen.

Dat wordt steeds ingewikkelder. Ervaren personeel vertrekt nog altijd bij de krijgsmacht en daar komt onervaren personeel voor terug. Mits die mensen überhaupt gevonden kunnen worden. Defensie heeft in totaal 9250 openstaande vacatures, omdat er ruim 5500 banen vacant zijn en de krijgsmacht is ook met nog eens 3500 functies is uitgebreid. En in een pakket jaarverslagen en rapportages dat onlangs naar de Tweede Kamer werden gestuurd, werd al een winstwaarschuwing gegeven: Covid-19 zou ‘van invloed zijn op het behalen de doelstellingen van Defensie’, bijvoorbeeld als het gaat om werving.

Wat is het probleem? Defensie is toch als cruciaal aangemerkt?
“Oefeningen en inzet gaan ook zoveel mogelijk door. Juist omdat we een vitale functie vervullen en fysiek contact soms echt nodig is. Maar het keuren – we deden normaal vijftig keuringen per dag – en opleiden van nieuw personeel is afgeschaald. We zijn niet helemaal gestopt. Medisch personeel, dat nodig is op een missie en in Nederland, werd wel gekeurd. Dat ging wel in een andere vorm: de groepen zijn kleiner, zodat we zoveel mogelijk kunnen voldoen aan de RIVM-richtlijnen. Inmiddels schroeven we de keuringen weer op en worden de opleidingen geleidelijk opgestart. De volgorde van opleidingen soms wel omgegooid: waar je normaal zou beginnen bij een deel waar veel fysiek contact nodig is, schuif je dat nu naar de achterkant van de opleiding. In de hoop dat er tegen die tijd een vaccin of medicijn is.”

Lag de werving dan ook stil?
“Die is altijd doorgegaan, al gingen de voorlichtingsbijeenkomsten niet door. We kunnen het ons ook niet permitteren om even níét kenbaar te maken dat we op zoek zijn naar mensen. We zien ook dat meer mensen onze site bezoeken dan vorig jaar.”

Ziekenhuis Gelderse Vallei deed een beroep op militaire hulp, nadat was besloten om het aantal ic-bedden drastisch uit te breiden.Beeld ANP

Maar mensen die zich meldden, liepen vervolgens tegen een muur aan?
“Voor een deel kregen zij te horen dat we even op pauze moesten drukken, ja. Voor de cruciale functies zijn we wel gewoon doorgegaan. We zijn ook heel erg afhankelijk van onze samenwerking met het mbo, van de VeVa-studenten (opleiding Veiligheid & Vakmanschap, red.). Dat ligt nu ook allemaal stil. We hopen heel erg dat die op 1 september weer op kan starten. Want als dat niet kan, missen we een noodzakelijke bron van instroom.”

Bent u bang dat de groep die nu op de wachtlijst staat ongeduldig wordt en een andere baan gaat zoeken?
“Het betekent dat we klaar moeten staan als de boeggolf komt als we wel weer kunnen keuren en opleiden. Dat wordt best nog een uitdaging: keuring, kleding, opleiding, screening. Wij stellen iets meer eisen als een gemiddeld bedrijf als je bij ons gaat werken. Onze mensen hebben bijvoorbeeld ook een verklaring van geen bezwaar (VGB) nodig.”

Probeert u op creatieve manieren toch aan personeel te komen?
“We benaderen nu ook oud-militairen. Vooral in de functies waar we behoefte aan hebben, zoals onderofficieren bij de landmacht en vliegers. Zo van: hé, je bent weggegaan, mis je ons? En heel veel mensen missen ons, dus daar zijn we vrij succesvol in. Groot voordeel – vooral nu – is dat je niet hoeft te keuren, niet hoeft op te leiden en er al een VGB ligt. Acht jaar geleden kwam je als piloot niet aan de bak, maar de afgelopen jaren hebben vliegmaatschappijen ook onder onze mensen geworven. Mogelijk keert een deel weer terug als er straks misschien minder wordt gevlogen. We werken nu met generieke contracten. Maar wat als iemand zegt: ik wil vier jaar bij Defensie werken en daarna ben ik weer weg? Dat kijken we nu ook naar, of we dat mogelijk kunnen maken.”

U schrijft nu al aan de Kamer dat er minder militairen een baan hebben gekregen bij Defensie. Hoeveel militairen had u in een normale wereld wel een contract kunnen aanbieden?
“Dat is nog niet te zeggen, omdat de laatste cijfers van het eerste kwartaal van dit jaar zijn. Dat geeft geen reëel beeld. We zouden dit jaar 3800 mensen moeten aanstellen. We zagen de afgelopen jaren al dat dat heel moeilijk was. We hebben te maken met een steeds kleinere groep schoolverlaters; zo’n 198.000 per jaar. Daarvan tonen 48.000 belangstelling voor de krijgsmacht, waarvan uiteindelijk 15.000 solliciteren. Alleen daarvan valt 75 procent af tijdens de keuring. Er zijn immers fysieke en mentale eisen. En het aantal jongeren kun je niet ophogen. Wel proberen we of we mensen beter kunnen begeleiden. Joh, je bent bij het Korps Mariniers uitgevallen, maar misschien kun je wel bij een soortgelijke functie bij de landmacht terecht? Het is toch zonde om ze te laten lopen.”

Er brak corona uit onder Nederlandse militairen die in Litouwen zaten. Die zitten in de kazerne dicht op elkaar. Dat is in Nederlandse kazernes ook zo. Kan dat nog?
“Nee. Slaapplekken voor zes of acht man, in stapelbedjes, dat kan dus niet meer. En dat is wel hoe het nu is. We moeten naar 50 procent bezetting van de legeringsplaats, zodat er voldoende afstand gehouden kan worden. Dat betekent dus dat je praktische dingen moet gaat bedenken. Kun je mensen vragen op en neer te rijden? Kun je iets doen met gebouwen? Sommige kennen een zware bezetting, anderen totaal niet.”

Hotels afhuren?
“Dat moeten we bekijken. We hebben nu aan alle defensieonderdelen gevraagd wat ze nodig hebben. Dan kunnen we de puzzel leggen. Denk ook aan de grote eetzalen die we hebben, daar kunnen militairen ook niet meer samen eten. Nu moeten zij lunchpakketjes – lupa – afhalen. De warme maaltijd gaat in shifts. En de bivak, die we normaal in grote tenten voor acht man deden, doen we nu in eenpersoonstentjes.”

De economische crisis die door het coronavirus volgt, biedt die ook kansen voor Defensie? In het verleden bleek het in die perioden makkelijker om personeel vast te houden en te werven.
“We hebben elk jaar hoe dan ook 4000 mensen nodig – of het economisch goed gaat of niet. We zijn dus continu op zoek naar nieuw personeel. Maar mensen die zich nu zorgen maken over hun huidige baan en die op zoek zijn naar leuk en uitdagend werk met een maatschappelijk doel, daarvoor heeft Defensie zóveel mogelijkheden. Van IT tot gezondheidszorg. We zoeken echt niet alleen infanteristen.”

Als er bezuinigd moet worden op de overheidsuitgaven, vreest u dat het mes dan – net als na de vorige economische crisis – weer in de krijgsmacht wordt gezet?
“De situatie in de wereld is niet veiliger geworden. Investeren in Defensie is gewoon broodnodig. De 1,5 miljard euro we er in deze kabinetsperiode bij kregen is een mooie eerste stap, maar niet voldoende om te zorgen dat de organisatie er weer staat. Dat beeld is niet veranderd. We zijn nu aan het inventariseren wat er voor de komende vijftien jaar nodig is. Met die visie komen we in het najaar. Maar de noodzaak om te investeren is alleen maar toegenomen. Daar zal ik altijd voor blijven pleiten.”

Mariniers tijdens wapenlessen op de kazerne in Doorn (2018).Beeld ANP XTRA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden