Banken wijzen actief op gevaren ‘aflossingsvrij’

Huizenbezitters met een aflossingsvrije hypotheek kunnen binnenkort een telefoontje van hun bank verwachten. Die onderzoekt of de klant tevreden is met de lening en of die in de toekomst niet in schuldproblemen terechtkomt . De eerste resultaten stellen niet gerust.

Beeld ANP

Nee, ongewenst zijn aflossingsvrije hypotheken niet, vindt AFM-bestuurder Jos Heuvelman. “Vergelijk het met een Porsche of een andere snelle auto. Die zijn niet slecht, maar als mensen er niet goed mee omgaan, kunnen ongelukken gebeuren.”

Zo is het volgens Heuvelman ook met aflossingsvrije hypotheken, waarbij alleen rente wordt betaald. Aan het einde van de looptijd heeft de klant niets van zijn schuld afgelost. Hij moet dan de lening in één klap volledig afbetalen of herfinancieren.

Alarmerend

Vanwege de populariteit van de hypotheekvorm en het risico dat klanten met schulden achterblijven, begon de Autoriteit Financiële Markten (AFM) eind vorig jaar met banken een proefonderzoek. Voor deze ‘pilot’ werden 34.000 ‘zeerhoogrisicogevallen’ benaderd onder de 2,7 miljoen huishoudens met een aflossingsvrije hypotheek. 12.000 werkten mee aan een ‘betaalbaarheidstoets’.

Die pakte alarmerend uit. Het bleek, aldus Koen Elschot, leider van het AFM-project, dat 54 procent de lening niet kan afbetalen of herfinancieren als de hypotheek ‘vandaag’ zou aflopen. Ze zouden met een schuld achterblijven. Maar Elschot nuanceert dat: “Veel klanten hebben nog tijd en financiële ruimte om hun situatie te verbeteren. Ze kunnen bijvoorbeeld elders vermogens hebben of zicht op een erfenis. En een deel kan ook een herstelplan van de bank krijgen.”

Bovendien gaat het bij de proef om slechts 1,5 procent van alle aflossingsvrije hypotheken, die samen een schuld van 310 miljard euro vertegenwoordigen. Omdat de meest risicovolle klanten zijn geselecteerd, is het volgens de AFM niet correct te zeggen dat de helft van alle aflossingsvrije hypotheken problematisch is.

Risicogroepen

Juist omdat veel situaties gerepareerd kunnen worden, wil de AFM dat risicogroepen hun situatie vroeg met financiers bespreken. Een deel van de huizenbezitters met een aflossingsvrije hypotheek zal volgens Elschot toch met een schuldenlast blijven zitten als in 2035 de looptijd van veel hypotheken eindigt. Sommige hypotheekhouders zullen mogelijk de lening niet kunnen aflossen, terwijl zij ook met pensioen gaan. Dan daalt hun inkomen, komen ze in een lager belastingtarief en is vaak de periode van 30 jaar achter de rug waarin rente mag worden afgetrokken.

Volgend jaar hoopt de AFM met meer financiële instellingen klanten te benaderen. Het eerst komen daarbij risicovolle klanten aan de beurt. Het kattebelletje van banken is vrijblijvend, zegt Elschot. De banken mogen klanten alleen informatie geven, niet adviseren. Ze zullen ook geen nieuwe bankproducten verkopen. De financiers zijn aangewezen op de welwillendheid van klanten om hun financiële gegevens met de onderzoekers te delen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden