Avondklok blijft van kracht, hof schort vonnis rechter op

De avondklok blijft voorlopig van kracht. Het gerechtshof in Den Haag heeft het vonnis van de rechter in kort geding over het opheffen ervan voorlopig opgeschort. Het hof deed dat op verzoek van de Staat, die hoger beroep heeft aangetekend tegen het vonnis.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Viruswaarheid-voorman Willem Engel en jurist Jeroen Pols verlieten woest de rechtbank. “U heeft de geloofwaardigheid van de rechtspraak definitief om zeep geholpen.”

Dinsdagochtend bepaalde de rechter in een door actiegroep Viruswaarheid aangespannen zaak dat de avondklok per direct moet worden opgeheven. De Staat tekende hoger beroep aan en heeft het hof daarnaast in een speciale spoedprocedure gevraagd de werking van dat vonnis uit te stellen.

De Staat wil dat de avondklok van kracht blijft, in elk geval totdat de zaak in hoger beroep inhoudelijk aan bod is geweest. Die zitting staat vrijdag op het programma bij het Haagse hof. Een uitspraak zal een paar dagen later volgen.

Reactie Rutte

Demissionair premier Mark Rutte reageert op het vonnis van het gerechtshof in Den Haag. “Het goede nieuws dat avondklok lopende het hoger beroep van kracht blijft. Ik roep iedereen zich daaraan te houden.

Het is van belang, want de Britse variant waart rond en die is veel besmettelijker. De avondklok is noodzakelijk in het pakket van maatregelen.” Hij voegt toe: “Ik vertrouw erop dat de boa’s en handhavers goed omgaan met de handhaving van de avondklok.”

Tweede deel

In het tweede deel van de zitting, nadat de wrakingskamer het verzoek tot wraking van het gerechtshof van Den Haag had verworpen, werd RIVM-directeur Jaap van Dissel onderworpen aan een reeks kritische vragen door Viruswaarheid. Jurist Jeroen Pols van de actiegroep beschuldigde Van Dissel van paniekzaaien en van het strooien met ongefundeerde grafieken. De RIVM-directeur lichtte tijdens het betoog van de advocaten van de Staat enkele grafieken toe, om de stelling kracht bij te zetten dat de avondklok nog steeds een noodzakelijke maatregel is bij de bestrijding van het virus. Ondertussen is de zitting afgelopen, het hof beraadt zich op een beslissing die op elk moment wordt verwacht.

De Nederlandse staat tekende vanmiddag hoger beroep aan tegen het avondklokvonnis. Omdat daarin is bepaald dat de avondklok direct moet worden opgeheven, heeft de Staat het hof als voorschot gevraagd het vonnis in de ijskast te zetten totdat het hoger beroep inhoudelijk is behandeld. Dat zal waarschijnlijk vrijdag gebeuren.

Verstrekkende gevolgen

Het per direct schrappen van de avondklok zal verstrekkende en onomkeerbare gevolgen hebben, zegt de advocaat van de Nederlandse staat. “De eerste straatfeesten zijn al aangekondigd en de heer Engel beloofde hossende mensen op straat. Ook hebben horecagelegenheden aangegeven de deuren langer open te houden. Dit leidt tot een groeiend aantal reisbewegingen, wat een groot risico vormt op de verspreiding van het virus.” Volgens de advocaat is er wel degelijk sprake van ‘een acute noodsituatie’ die het behoud van een avondklok noodzakelijk maakt.

RIVM-directeur Jaap van Dissel lichtte tijdens het betoog van de advocaten van de Staat enkele grafieken toe. “De avondklok en de bezoekersregeling zijn nodig om een dramatische toename van het aantal besmettingen te voorkomen,” vertelt Van Dissel de rechter. Nederland verkeert volgens de RIVM-directeur in een ‘fragiele situatie’ met zeker 100.000 besmettelijke personen.

Kritiek

Volgens Gerben van de Corput, de advocaat van Viruswaarheid, is de komst van Van Dissel ‘in strijd met een goede procesorde’. “Het zou niet inhoudelijk worden vandaag, maar dat wordt het nu toch. Wij hebben ons niet kunnen voorbereiden, maar Van Dissel kan weer een mooi verhaal houden. Het is een herhaling van hetgeen al gezegd is. Het wordt ingezet om u en de Nederlandse bevolking die angst in te boezemen. Maar het zijn allemaal doemscenario’s.”

Het effect van de avondklok valt volgens Viruswaarheid niet te meten. “Daar trap ik niet in en dat zou het hof evenmin moeten doen,” zegt Van de Corput. “Hier is evident geen sprake van een acute noodsituatie.” Met de coronacijfers gaat het juiste de goede kant op, zegt de advocaat. Jurist Jeroen Pols rondt af: “We horen al een jaar lang ‘mutatie dit, mutatie dat’. ‘Modellen dit, modellen dat’. Laten we ermee kappen en de vrijheid van 17,5 miljoen Nederlanders weer teruggeven.”

Wraking

Dinsdagmiddag had actiegroep Viruswaarheid het hof gewraakt, aan het begin van een zitting over het gewezen vonnis over het per direct opheffen van de avondklok.

Volgens Viruswaarheid was het hof vooringenomen. De voorzitter van het hof heeft dat betwist. De wrakingskamer had een uur de tijd nodig om tot een oordeel te komen. Ze vindt niet dat er van enige vooringenomenheid is gebleken.

Hoger beroep

De Staat heeft hoger beroep aangetekend tegen het avondklokvonnis. Omdat daarin is bepaald dat de avondklok direct moet worden opgeheven, heeft de Staat het hof als voorschot gevraagd het vonnis in de ijskast te zetten totdat het hoger beroep inhoudelijk is behandeld. Het Haagse hof heeft de zaak inhoudelijk voor vrijdag op de planning staan.

‘Ik ben niet vooringenomen’

De voorzitter van het gewraakte hof betwiste dat zij vooringenomen zou zijn geweest. “Ik probeer juist zo zorgvuldig mogelijk naar een zaak te kijken, zoals ik naar alle zaken kijk.”

Een van de gronden om te wraken was het benadrukken van de spoed die met de zaak is gemoeid, door de voorzitter. “Dat beslis ik niet, maar het hele hof. Wij gaan geen inhoudelijke beslissing nemen, het gaat er puur om of het vonnis voorlopig opzij gezet moet worden, totdat het hof de zaak inhoudelijk heeft behandeld.”

Rommelig

De zaak over het al dan niet handhaven van de avondklok begon dinsdagmiddag kort na 16.00 uur, maar werd vrijwel direct weer geschorst. De zitting verliep meteen al rommelig, waarbij Viruswaarheid en de rechter continu door elkaar heen praatten. “Als partij mag ik dus niks meer zeggen? Ik vind het een hele vreemde gang van zaken,” stelde jurist Jeroen Pols van de actiegroep.

De voorzitter was onverbiddelijk en dreigde Pols uit de zaal te laten zetten toen hij bleef protesteren tegen de procedure. “Wilt u uw punt van orde via uw advocaat maken? U mag niks zeggen. Ik bepaal wanneer u het woord krijgt. Ik laat u anders uit de zaal zetten. Ja, dat kan. Als u doorgaat, ga ik de beveiliging halen om u naar buiten te leiden,” beet ze de jurist toe.

‘Onbegrijpelijk’

Voor Pols was op dat moment de maat vol. “Ik vind het onbegrijpelijk. Mevrouw, ik wraak u. U bent vooringenomen. Ik accepteer dit niet. Hier doe ik niet aan mee. Dit heeft niks met ordelijke rechtspraak te maken. Maakt u alstublieft een proces-verbaal op, wij gaan u wraken.”

Pols wraakte het hof op een aantal gronden. “Grond één is dat u al de mening bent toegedaan dat dit zo’n spoedeisende zaak is, dat het nu behandeld moet worden terwijl er een uitgebreid vonnis was vanmorgen,” zei Pols. Ook noemde de voorzitter van het hof de protestgroep per abuis Viruswaanzin, in plaats van Viruswaarheid. Ook dat vond Pols een reden om te wraken. “Dat is een fout van mij. Dat heb ik ook toegegeven,” reageerde de voorzitter daarop.

Verder vond Viruswaarheid het onacceptabel dat een deel van de pers, die de actiegroep zelf had meegenomen, bij de zitting geweigerd werd. Dat had volgens de voorzitter te maken met de coronamaatregelen. “Maar ik vind de openbaarheid van de rechtspraak belangrijker dan de maatregelen,” reageerde Pols daarop.

Partijdigheid

Een rechter kan worden gewraakt als de betrokkenen denken dat een bepaalde rechter of meerdere rechters niet onpartijdig zijn. Het verzoek wordt voorgelegd aan drie andere rechters die kijken of de wraking al dan niet terecht is, zoals ook gebeurde in de zaak van stichting Viruswaarheid over de avondklok.

Viruswaarheid heeft ervaring met wraking. In de zomer pleitte de actiegroep voor een andere rechter in het kort geding waarin werd geëist dat de overheid stopt met de coronamaatregelen, waaronder de regel dat mensen 1,5 meter afstand van elkaar moeten houden. De rechter die toen werd gewraakt is dezelfde rechter die dinsdag bepaalde dat de avondklok per direct moet worden opgeheven.

‘Grote vraagtekens’

De rechtbank in Den Haag oordeelde dinsdagochtend dat de juridische onderbouwing van de avondklok onvoldoende is. Ook plaatste de rechtbank ‘grote vraagtekens’ bij de feitelijke onderbouwing van de noodzaak van de avondklok. Rutte noemde het vonnis ‘zonder meer een tegenvaller’. Hij zei ervan ‘overtuigd te zijn dat wij wel de inhoudelijke en juridische argumenten aan onze kant hebben. Vandaar dat hoger beroep’.

Het kabinet gaat ervan uit dat het het beroep zal winnen. Rutte wilde niet ingaan op mogelijke gevolgen van de uitspraak. Die hebben volgens hem pas zin als de staat ook in het hoger beroep ongelijk krijgt. “Voorlopig geldt nu natuurlijk het hoger beroep en verwachten wij ook dat we een sterke case hebben.”

Dat er toch een spoedwet wordt geregeld om de avondklok in vast te leggen, is ‘ten overvloede’, benadrukten Rutte en Grapperhaus. Het invoeren van die spoedwet is snel te regelen, verwacht Rutte, hoewel hij daarbij hulp van de Tweede en Eerste Kamer nodig zal hebben. De Raad van State is al om een spoedadvies over het nieuwe wetsvoorstel gevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden