PlusAchtergrond

AstraZeneca verpest vaccinatiefeestje

Demissionair minister Hugo de Jonge. Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge.Beeld ANP

Het had donderdag vooral een dag van hoop moeten worden, dankzij de Europese goedkeuring van het Janssenvaccin. Het mocht niet zo zijn. Berichten over mogelijke bijwerkingen van het Oxfordvaccin van AstraZeneca overschaduwden het blije nieuws.

Chris van Mersbergen

Iedereen had eigenlijk op een soort feestdag voor de Nederlandse vaccinatiecampagne gerekend. Iets na de middag zou het Europese geneesmiddelenagentschap EMA immers bekendmaken dat het coronavaccin van Janssen uit Leiden veilig en goed genoeg was om op de markt te worden gebracht.

Die goedkeuring van het EMA kwam er, maar in de uren daarvoor was de stemming over het vaccineren al aardig bedorven. Reden daarvan was het bericht uit Denemarken dat het land het gebruik van het AstraZenecavaccin tijdelijk zou staken. In het kielzog van Denemarken namen landen als IJsland en Noorwegen hetzelfde besluit, Italië stopte het gebruik van een bepaalde partij van het Britse vaccin.

De aanleiding voor de tijdelijke stop lag in de melding dat een onbekend aantal gevaccineerden dat nadat ze waren geprikt met het AstraZenecavaccin te maken had gekregen met ernstige bloedstolling, met long-embolieën en trombose tot gevolg. In Oostenrijk overleed een 49-jarige vrouw vanwege een bloedstolsel. Denemarken en andere landen willen daarom nu eerst zeker weten dat er geen verband is tussen de complicaties en het vaccin, voor ze doorgaan met prikken met AstraZeneca.

Voordelen groter dan risico’s

Daarmee wijken ze af van het oordeel van het EMA, dat gisteren stelde dat ‘de voordelen van het vaccin nog steeds groter zijn dan de risico’s en dat het toedienen van het vaccin kan doorgaan terwijl het onderzoek naar gevallen van trombose en embolie loopt’. De Europese medicijnautoriteit stelde woensdag na het sterfgeval in Oostenrijk al dat het aantal gevallen van bloedstollingen bij mensen die de AstraZenecaprik hebben gekregen niet afwijkt niet afwijkt van het Europees gemiddelde.

Volgens bijwerkingencentrum Lareb is er in Nederland sowieso nog geen reden voor paniek. Daar is tot nu toe slechts één melding van een mogelijke trombose door het vaccin van AstraZeneca binnengekomen, en dat betrof een relatief onschuldige complicatie. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) stelt dat er hoogstwaarschijnlijk geen verband is tussen trombose en longembolieën en het AstraZenecavaccin.

Op dit moment wordt dat vaccin gebruikt voor vaccinatie van de 60- tot 64-jarigen, mensen met downsyndroom en mensen met morbide obesitas in Zeeland, Limburg en Brabant. De Gezondheidsraad liet vorige week weten dat de prik ook veilig kan worden toegediend aan 65-plussers. Enkele honderdduizenden Nederlanders hebben inmiddels het vaccin gehad, en dat zouden er eind april honderdduizenden meer moeten zijn, al zijn er weer leveringsproblemen aangekondigd die roet in het eten kunnen gooien (zie kader EMA).

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zei gisteren dat hij geen reden ziet om te stoppen met het vaccineren met AstraZeneca. “Wat ik te doen heb is afgaan op onze experts.”

Vaccinatietwijfel

De Jonge verwacht in het tweede kwartaal drie miljoen doses van het gisteren goedgekeurde Janssenvaccin te ontvangen – tot nu toe het enige vaccin waarbij één prik per persoon volstaat.

Toch hield de dag een nare bijsmaak. Want in den lande leidden de berichten uit Denemarken en andere Europese landen namelijk tot onzekerheid over de AstraZenecaprik. Stichting Hartpatiënten riep De Jonge dringend op te stoppen met het vaccin. De organisatie vreest dat door de negatieve berichten over AstraZeneca steeds meer Nederlanders vaccinatie ‘met dit omstreden middel’ zullen weigeren.

Dit soort vaccinatietwijfel kan het kabinet, dat graag ziet dat voor begin juli elke Nederlander in elk geval één prik heeft gehad, missen als kiespijn. De laatste maanden bleek het enthousiasme onder ouderen en zorgpersoneel om zich in te laten enten zo gegroeid, dat het ministerie van Volksgezondheid nu schat dat 80 tot 85 procent van de volwassen bevolking een coronavaccin wil. Met zo’n grote vaccinatiebereidheid kan een forse klap worden uitgedeeld aan het virus, is de gedachte.

EMA twijfelt niet aan AstraZeneca

Dagelijks overlijden volgens de Nederlandse Trombose­stichting 40 mensen in Nederland aan trombose: bloedstollingen. Het is daardoor goed mogelijk dat een trombosegeval zich kort na het toedienen van het vaccin voordoet, maar niet door de prik is veroorzaakt.

In het Verenigd Koninkrijk, waar relatief veel mensen het vaccin al kregen toegediend, is het probleem tot nu toe niet geconstateerd.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid ziet, in lijn met het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), geen reden om te pauzeren met het vaccin. “Het is een goed, veilig en effectief vaccin. Ik ben niet de baas van de vaccinatieoperatie in Dene­marken, ik ben verantwoordelijk voor de vaccinatieoperatie in Nederland. En wat ik te doen heb, is afgaan op onze experts.”

Nederland heeft ruim 1 miljoen doses van het vaccin besteld. Tot nu toe hebben enkele honderdduizenden mensen hun eerste AstraZenecaprik gehad.

30 miljoen vaccins

Intussen heeft AstraZeneca de levering van zijn vaccin aan de EU in het eerste kwartaal opnieuw naar beneden bijgesteld, berichtte Reuters vanmorgen op basis van een document dat door het persbureau was ingezien. Volgens de laatste cijfers worden dit kwartaal 30 miljoen vaccins geleverd: een derde van de contractuele verplichtingen en een kwart minder dan de laatste belofte van het bedrijf. In april verwacht AstraZeneca 20 miljoen doses te leveren, blijkt uit het document dat de farmaceut aan EU-officials heeft verstrekt.

Thailand heeft als eerste land buiten Europa aange­geven dat het tijdelijk stopt met het gebruik van het Astra­Zenecavaccin vanwege de zorgen over mogelijke bijwerkingen. Daardoor ging ook de geplande inenting van premier Prayut Chan-O-Cha niet door. De oud-generaal zou zich voor de camera laten vaccineren, maar dat persmoment werd op het laatste moment afgeblazen.

Thailand ontving daar vorige week ruim 117.000 doses van en gebruikt ook een vaccin uit China. “Het inenten van Thailand moet veilig verlopen. We hoeven ons niet te haasten,” legde een gezondheidsfunctionaris uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden