PlusAnalyse

AstraZeneca-verbod voor 60-minners druist in tegen algemeen belang

Door het vaccin van AstraZeneca vanwege ernstige, maar zeer zeldzame bijwerkingen te verbieden voor mensen onder de zestig, maken de Gezondheidsraad en gezondheidsminister Hugo de Jonge de publieke gezondheid ondergeschikt aan schaarse individuen. Die keuze lijkt ingegeven door angst.

Dozen flacons met coronavaccins van AstraZeneca in een Nederlandse koelcel. Beeld ANP
Dozen flacons met coronavaccins van AstraZeneca in een Nederlandse koelcel.Beeld ANP

Het zal geen beslissing zijn geweest waarin alle leden van de ‘Commissie Medische Aspecten van Covid 19’ van de Gezondheidsraad zich kunnen vinden. Viroloog Marion Koopmans, lid van de tijdelijke commissie, twitterde vorige week dat het risico op trombose na een vaccinatie met AstraZeneca ligt tussen de kans op overlijden door een hondenaanval en getroffen worden door bliksem. Haast verwaarloosbaar klein dus.

Op 25 miljoen gevaccineerden met AstraZeneca in de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk telde het Europese Medicijnagentschap EMA 222 trombosegevallen en 18 doden, zo meldde het woensdag. De pandemie in hetzelfde geografische gebied zorgde volgens cijfers van de ECDC (het Europese RIVM) en het Verenigd Koninkrijk tot dusverre voor meer dan 777.000 doden.

Omdat grootschalige vaccinatie de enige uitweg is en de vaccins schaars zijn, leidde het besluit van de Gezondheidsraad en De Jonge tot woede, onbegrip en ontsteltenis. “Het lijkt wel of die mensen in een parallel universum leven waar geen covid bestaat en niemand op de ic’s ligt,” aldus Marcel Levi, oud-bestuursvoorzitter van het AMC en zeven Londense ziekenhuizen en thans voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Uit het oog verloren

Ook andere wetenschappers hekelen het standpunt dat de publieke gezondheid ondergeschikt maakt aan individuele trombose- en sterftegevallen. Elke vaccinatiedode is betreurenswaardig, maar als minister van Volksgezondheid is het vreemd dat De Jonge juist de volksgezondheid uit het oog verliest. Dat geldt ook voor de Gezondheidsraad, het adviesorgaan dat in 1902 is ingesteld ten dienste van de publieke gezondheid.

Bart Jan Kullberg, voorzitter van de Gezondheidsraad, baarde al opzien toen de vaste vaccinatiecommissie van het adviesorgaan in december vorig jaar vanwege spoedadviseringen werd vervangen door een kleinere, tijdelijke Covid-19-commissie. De voorzitter van de vaste vaccinatiecommissie, Gerhard Zielhuis, maakte daar geen deel van uit. Waar Zielhuis met een achtergrond als epidemioloog gewoon is om gezondheid op populatieniveau te beschouwen, is internist-infectioloog Kullberg opgeleid als zorgverlener voor individuen.

Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccinontwikkeling, zegt dat het besluit lijkt voort te komen uit angst om verantwoordelijk te worden gehouden voor de schaarse, maar gemelde vaccinatiedoden. De honderden of duizenden mensen die dankzij AstraZeneca in leven of goede gezondheid blijven, worden niet zichtbaar in statistieken.

De zoveelste koerswijziging van het vaccinatiebeleid leidt zo goed als zeker tot vertraging van het priktempo. In plaats van de snelweg naar de eindbestemming kiest Nederland telkens voor kronkelige zijwegen, die nodeloos ophouden. Hoe lager het priktempo, hoe langer de lockdown en hoe groter de maatschappelijke en economische schade.

Miljoenen doses ongebruikt

AstraZeneca wordt nu gebruikt voor de vaccinatie van 60- tot 65-jarigen. Zorgverleners en risicogroepen onder de 60 zouden ook met AstraZeneca worden ingeënt, maar dat plan wordt doorkruist. Waarschijnlijk worden die groepen nu geprikt met Pfizervaccins die waren bestemd voor zeventigers. De vaccins van AstraZeneca die de zeventigers in dat geval voor hun Pfizerprikken terugkrijgen, zullen vanwege het gedeukte imago waarschijnlijk niet met open armen worden ontvangen. Mogelijk blijven miljoenen doses ongebruikt.

Er zijn volgens het EMA vroege signalen dat ook het vaccin van Janssen in zeldzame gevallen trombose veroorzaakt. Door het precedent met AstraZeneca is die reddingsboei in Nederland op voorhand al met vraagtekens omgeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden