PlusInterview

Asscher wil premier worden: ‘Nederland moet niet meer als bedrijf worden gerund’

Lodewijk Asscher (PvdA) wil Mark Rutte opvolgen als premier van Nederland. De PvdA-leider sluit een nieuw kabinet met de VVD niet uit, maar ziet liever een linkse coalitie. ‘Omdat ik denk dat verandering nodig is.’

Beeld ANP

Lodewijk Asscher (45) heeft een nieuwe hobby. Sinds een paar maanden trekt hij twee keer per week baantjes in een Amsterdams zwembad. “Ik krijg zelfs zwemles, om mijn techniek te verbeteren,” vertelt de PvdA-leider op zijn werkkamer in de Tweede Kamer. Met het hoofd onder water - ‘je word niet afgeleid door je telefoon’ - verzet hij zijn gedachten.

Het zwemmen helpt óók om zich fysiek voor te bereiden op een nieuwe verkiezingscampagne. Over een jaar gaat Nederland naar de stembus. Asscher wil die verkiezingen ingaan als lijsttrekker van de PvdA, zo vertelt hij zijn leden zaterdag op een partijcongres in Nieuwegein.

“Ik ga vertellen dat ik bereid ben om dit te doen.” Het afgelopen jaar is hij op tournee geweest met zijn boek Opstaan in het Lloyd Hotel, over de periode na de enorme PvdA-verkiezingsnederlaag in 2017. “In veertig boekhandels en tien bibliotheken sprak ik allerlei mensen. Ik hoorde optimisme, maar ook grote zorgen over hoe het er in Nederland aan toe gaat. In die gesprekken heb ik mijn eigen stem gevonden. Ik heb de energie gekregen om te zeggen: ik wil lijsttrekker worden.”

Wilt u premier van Nederland worden?

“Ja. Ik denk dat mensen snakken naar een eerlijker, fatsoenlijker en vrolijker perspectief. Ik heb het gevoel dat er wat aan het kenteren is: Nederland moet niet meer als een bedrijf, een bv, worden gerund.”

Waarom denkt u dat u na het fiasco van 2017 de juiste man bent?

“Momenten van twijfel heb ik zeker gehad. Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen zeiden kiezers massaal: we vertrouwen het land jou niet toe (de PvdA zakte van 38 naar 9 zetels, red.). Ik vroeg mij toen af: ben ik dan wel degene om de partij opnieuw te leiden? Ik heb fouten gemaakt, en dat heb ik het afgelopen jaar ook te horen gekregen. Maar mijn wedervraag is dan wel: zijn er mensen die nog nóóit een fout hebben gemaakt? Ik heb geprobeerd om te leren van mijn fouten.”

Wat heeft u dan geleerd, welke fouten maakt u niet meer?

“Ik ben er nog steeds trots op dat we in 2012, tijdens een enorme economische crisis, regeringsverantwoordelijkheid hebben genomen. Maar in dat kabinet hebben we ook dingen gedaan die we niet hadden moeten doen. Zo was het verkeerd om de AOW-leeftijd versneld te verhogen. Ook was het fout om in te grijpen bij de sociale werkplaatsen. Iemand die zegt nooit fouten te maken, zou ik niet vertrouwen. Ik ben daar eerlijk over.”

Lodewijk Asscher (PvdA), Lillian Marijnissen (SP) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens de bijeenkomst van GroenLinks, PvdA en SP dinsdagavond.Beeld ANP

U zat vijf jaar in een kabinet met Mark Rutte. Kent u zijn zwakke plekken?

“Ik wil eigenlijk geen onaardige dingen over anderen zeggen. Maar ik denk dat de VVD onder Rutte voor het verkeerde marktdenken in de overheid heeft gezorgd. Wie een beroep doet op hulp bij een overheidsloket, wordt afgebekt of als fraudeur behandeld tot het tegendeel is bewezen. Rutte heeft als premier een hoop dingen goed gedaan, dat vind ik echt. Het is in die zin een man van z’n tijd. Maar het is ook een tijd die ophoudt. Nederland heeft behoefte aan een andere manier van leidinggeven.”

Bent u bereid om opnieuw samen met de VVD van Rutte te regeren?

“Ik ga het niet uitsluiten. Maar ik zou veel liever een kabinet zien met progressieve, linkse partijen. Omdat ik denk dat er verandering nodig is.”

Misschien wilt u ook niet met de VVD in een kabinet nadat u de vorige keer zo zwaar werd afgestraft door de kiezer?

“Ik kijk naar de inhoud. Naar wat ik wil bereiken. De VVD is voor mij een onaantrekkelijke partner. Maar ik vind het niet verstandig om de VVD uit te sluiten. Na de verkiezingen heb je vermoedelijk een rechtse partij nodig om te regeren. Het CDA of de VVD. In de Nederlandse politiek moet je kunnen samenwerken. Dat kan ik ook. Ik zie dat zowel het CDA als de VVD nadenken over hun koers en kritischer zijn op het harde kapitalisme. Daar kijk ik met veel belangstelling naar.”

PvdA-leden willen dolgraag dat u samengaat met GroenLinks, voor een sterk links blok. Heeft u hierover gesproken met GroenLinks-leider Jesse Klaver?

“Tuurlijk. Wij spreken elkaar regelmatig. Ook met de SP werken we al lange tijd samen. Deze week hebben we met z’n drieën een vuist gemaakt tegen het kabinetsplan om de winstbelasting voor grote bedrijven met 2,4 miljard euro te verlagen. Als linkse partijen willen wij dat dit geld anders wordt besteed, onder meer aan zorg en onderwijs.”

Beeld ANP

Denkt u na over een stembusakkoord met GroenLinks, waarbij jullie voor de verkiezingen gezamenlijk een kabinetsplan maken én samen het kabinet ingaan?

“Nou, ik wil eerst maar eens de huidige linkse samenwerking voortzetten. Als dat goed gaat, is zo’n stembusakkoord misschien mogelijk. Maar ik wil daar niet op vooruitlopen. De PvdA en GroenLinks zijn wel degelijk verschillende partijen.”

Waarin verschilt u eigenlijk van GroenLinks?

“Op onderwerpen als veiligheid, defensie en migratie zijn er verschillen, misschien geen onoverbrugbare verschillen. Wij willen investeren in defensie, GroenLinks ziet dat anders. En wij zijn strenger op het gebied van veiligheid dan GroenLinks.”

Waarom wilt u niet fuseren met GroenLinks, zoals veel van uw leden vragen?

“Omdat ik geloof in de kracht van de PvdA. Wij zijn een brede volkspartij voor Nederland. Ik denk dat wij heel veel te bieden hebben. Ik snap het verlangen naar één linkse partij wel. Het is voor velen frustrerend dat linkse partijen soms in het kabinet zitten en soms niet. Het zou dan een stuk simpeler zijn als er één linkse partij is, die de grootste partij van Nederland wordt. Maar ik heb ook een verantwoordelijkheid om per onderwerp heel precies te kijken of PvdA-kiezers zich daarin gehoord voelen.”

Hoopt u op een nieuwe lijsttrekkersverkiezing binnen uw partij?

“Dat is aan de leden. Ik ga niet zeggen of ik het hoop of dat ik het niet hoop. Ik kijk niet gelukkig terug op de vorige lijsttrekkersverkiezing, waarbij ik het opnam tegen Diederik Samsom. Ik heb toen onderschat hoeveel negativiteit het zou losmaken. Het enige wat ik nu tegen mijn partij zeg is: ik ben bereid om het te doen. Ik heb de afgelopen jaren met jullie een reis gemaakt, en nu komt het leuke stuk.”

PvdA-leider Lodewijk Asscher op het Binnenhof in Den Haag.Beeld Guus Schoonewille
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden