PlusAchtergrond

Asielcrisis? ‘Dit is zes jaar van falend Europees beleid’

Al maanden stijgt het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt fors. Die stijgende lijn konden we ver van tevoren zien aankomen.

Afghaanse evacués bij het Marineterrein in Amsterdam.  Beeld ANP
Afghaanse evacués bij het Marineterrein in Amsterdam.Beeld ANP

In één dag deze maand kwamen er opeens zo’n 700 mensen door de poort van asielaanmeldcentrum Ter Apel. Niemand wist precies hoe ze daar allemaal kwamen en niemand wist waarom precies op die dag. “Ze kwamen overal vandaan,” zegt Martijn van der Linden van Vluchtelingenwerk Nederland, dat een kantoor heeft op het terrein. “Het was een uitzonderlijke situatie.” Die nacht moesten veel mensen op stoelen en banken slapen.

Het laat de grilligheid en onvoorspelbaarheid van de vluchtelingenproblematiek zien. Omdat de Nederlandse azc’s ook nog eens vol zitten met statushouders die wachten op een woning, moeten gemeenten nu met bloedspoed nieuwe opvangplekken gereed maken. Weet er nog iemand waar dit heengaat?

Gezinshereniging

Eerst de cijfers. In september werden in Nederland iets meer dan 5000 asielaanvragen geregistreerd. Fors meer dan in juli (3300) en augustus (3700) en veel meer dan in januari (1300). De cijfers over oktober zullen waarschijnlijk op die van september lijken. Daarmee zal Nederland dit jaar boven de 30.000 asielaanvragen uitkomen. Meer dan in 2019 (30.000), maar veel minder dan in 2015 (60.000, het hoogtepunt van de Europese vluchtelingencrisis).

Het uitpluizen van de cijfers geeft een doorkijkje naar de toekomst. Van de 5000 asielaanvragen die in september in Nederland werden gedaan, waren er 1300 van Afghanen. Van die 1300 waren er 1100 van de groep Afghaanse evacués die Nederland ophaalde nadat de Taliban daar de macht hadden gegrepen, meldt Immigratie- en Naturalisatiedienst IND. Het kabinet zal de komende maanden waarschijnlijk nog 2100 Afghanen naar Nederland halen, maar dat zal met kleinere groepen tegelijk zijn.

Op eigen gelegenheid lijken er relatief weinig Afghanen Europa te bereiken. Ze staan niet in de top 10 van de lijst die vluchtelingenorganisatie UNHCR bijhoudt van het aantal migranten dat in 2021 (over de Middellandse Zee) Europa is binnengekomen. “Het is heel moeilijk voor Afghanen om naar Europa te komen. Het is een lange reis en alle grenzen zitten potdicht,” zegt Gerald Knaus, migratie-expert van de Europese denktank ESI.

Onder de 5000 asielaanvragen uit september zaten er ook 1700 van Syriërs. Opvallend: in 600 gevallen ging het om gezinshereniging, vaak vrouwen en kinderen die zich bij hun vooruit gereisde vader mogen voegen. Het zijn er sinds april elke maand vijfhonderd of meer. Een corona-effect, zegt Van der Linden van Vluchtelingenwerk. “Mensen van wie we al een tijd weten dat ze naar Nederland mogen komen. Ze verbleven bijvoorbeeld in Libanon, maar konden niet reizen vanwege coronamaatregelen en een gesloten ambassade.”

Daarmee zegt hij ook: er is nu een piek, maar hoeveel nareizigers er de komende maanden nog zullen komen, is enigszins te voorspellen. De IND stelt voor heel 2021 uit te gaan van 8780 nareizende familieleden. “De huidige verwachting is dat die prognose licht overschreden wordt,” aldus een woordvoerder.

Dan blijven er nog 1100 Syriërs over die in september een eerste asielaanvraag deden in Nederland. Dat zijn er honderden meer dan in de maanden daarvoor. “Niet heel vreemd,” zegt Leo Lucassen, hoogleraar migratiegeschiedenis aan de universiteit van Leiden. “In augustus, september en oktober zijn de migratiecijfers altijd hoger, dan is het weer goed om te reizen. Daarna zullen de cijfers dalen.”

Bewuste crisis

Sowieso, zegt Lucassen, heeft het Nederlandse kabinet al meerdere officiële adviezen gehad dat ze de komende jaren rekening moet houden met tussen de 25.000 en 30.000 asielzoekers per jaar. “Dus dat er nu opeens niet genoeg opvang is, is bewust een crisis organiseren om zo te laten zien dat je die mensen eigenlijk niet hier wilt hebben.”

Maar er is nog meer aan de hand, stelt Gerald Knaus. Hij ziet dat het aantal Syriërs dat asiel aanvraagt niet alleen in Nederland stijgt. Tegelijkertijd komen er niet veel ‘nieuwe’ Syriërs aan in Europa: het zijn er volgens de UNHCR maar 2600 in 2021.

“Dat zegt dat de meeste Syriërs die zich nu in Nederland melden dus waarschijnlijk al lang in Europa zijn en opeens illegaal doorreizen vanuit Griekenland. Daar wordt al zes jaar over gepraat, maar het is nog niet opgelost. Het is falend Europees beleid,” zegt Knaus. In Griekenland zitten nog zo’n 40.000 Syrische vluchtelingen in verschillende stadia van hun asielproces. Of zij ook op enig moment illegaal doorreizen? Niemand die dat met zekerheid kan zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden