Rotterdamse scholieren maken op het Binnenhof een selfie met Minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (ChristenUnie).

Plus

Arie Slob: We moeten de eindtoets niet in de schijnwerper zetten

Rotterdamse scholieren maken op het Binnenhof een selfie met Minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (ChristenUnie). Beeld ANP

Het schooladvies van de leraar blijft voor de overgang van basisschool naar middelbare school het belangrijkst. Daarmee trotseert Onderwijsminister Arie Slob de Tweede Kamer, die juist de eindtoets de cruciale rol wil teruggeven. ‘We moeten de toets niet op het schild gaan heffen.’

Wel wordt de toets in de nieuwe kabinetsplannen eerder afgenomen. Is dat nu half april tot half mei, straks wordt de toets door achtstegroepers gemaakt in de twee weken nadat zij het schooladvies krijgen. Dat advies geeft de leraar voortaan tussen 1 februari en 1 maart.

Maar de toets moet wél eerder, zegt minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs. “De periode tussen schooladvies en toets wordt nu vaak gebruikt om door trainingen – daar is een hele industrie voor – het resultaat omhoog te krikken. Zo hopen kinderen uiteindelijk een hoger advies te krijgen: van vmbo naar havo of van havo naar vwo. Omdat dit vooral gebeurt bij kinderen van ouders met een volle beurs, is dat slecht voor de gelijke kansen in het onderwijs. Daar moeten we van af.’’

Maar ook in uw nieuwe plannen is het schooladvies ook al vóór de toets gegeven.

“Het is nog wel de vraag wanneer je dat communiceert.’’

U bedoelt dat het advies van de leraar in een afgesloten kluis verdwijnt tot de toets is gemaakt?

“Dat zou kunnen, maar daar moeten we eerst over in gesprek met leraren en ouders. Er gaan nog twee jaar overheen voordat dit wordt ingevoerd, dus we hebben nog de tijd om te kijken hoe we het gaan uitvoeren.’’

Het moment waarop leerlingen zich aanmelden op de middelbare school van hun keuze, wordt ook later in het schooljaar. Op 1 mei pas. Dat zullen ze niet leuk vinden.

“Nee, het voortgezet onderwijs zal er niet blij mee zijn. We gaan nog wel onderzoeken of 1 mei voor de scholen haalbaar is. Maar het gelijktijdig inschrijven is wel nodig: nu is het zo dat leerlingen zich inschrijven op basis van het schooladvies. Als dat advies nog aangepast moet worden na de eindtoets, kan het zijn dat die school niet meer geschikt is, maar is er soms geen plek meer op de school die wél past. Dan vallen leerlingen tussen de wal en het schip. Dat voorkom je door één centrale aanmeldingsdatum, waarop schooladvies en toetsadvies bekend zijn.’’

Het was in 2014 een grote verandering in onderwijsland: sinds dat jaar heeft de eindtoets, de vroegere Citotoets, een rol op de achtergrond. In plaats daarvan werd het advies van de docent leidend. De toets wordt pas daarna afgenomen en werd opengesteld voor particuliere toetsmakers, naast de ‘overheidstoets’. Dat is nu een second opinion. Zo moet het blijven, vindt Slob. Maar de Tweede Kamer wil dat weer omdraaien. In februari stelden de coalitiepartijen in deze krant dat de eindtoets weer vóór het advies van de leraar afgenomen dient te worden.

U trotseert de wil van de Kamer?

“Ik heb een eigen verantwoordelijkheid. Ik heb vertrouwen dat ik de Tweede Kamer kan overtuigen dat het zo goed is. Ik wil niet dat de eindtoets weer volop in de schijnwerper wordt gezet. Dat is alsof je de eindtoets gelijkschakelt aan het eindexamen, daar moeten we van af. Het draait niet om een toets.’’

U vertrouwt liever het oordeel van de leraar?

“We hebben deze nieuwe werkwijze van de afgelopen jaren geëvalueerd – de Kamer had die evaluatie nog niet. De schooladviezen blijken professionele keuzes en goede inschattingen. Ik hecht er zeer aan om dat vast te houden.’’

Waar komt dat vertrouwen vandaan?

“Nou, ga eens kijken op een school. Leraren volgen daar een kind en de ontwikkelingen die het doormaakt. Dat doen ze echt heel zorgvuldig. Kijk naar de fout waardoor de toetsadviezen van vier van de toetsaanbieder niet bleken te kloppen en scholieren een hoger of lager advies kregen dan de leraar ze had gegeven. Toen bleek dat de schooladviezen dus tóch klopten. Dan moeten we de toets niet op het schild gaan heffen.’’

Wilt u helemaal af van de toets?

“Het is wel belangrijk om nog eens een onafhankelijk gegeven – de toetsuitslag – te hebben bij het bepalen van welke middelbare school geschikt is. Maar we moeten af van de term eindtoets. Het gaat doorstroomtoets heten. Je moet nu eenmaal bij de overgang van basisschool naar middelbare school van het ene gebouw naar het andere, maar dat kan geleidelijker. Op de middelbare school kun je dan in de brugklas of in de tweede klas nog eens kijken: past een hoger niveau beter? Of is de last juist te zwaar? Dan kun je het daar weer bijstellen, ook door de gegevens van toetsen én de informatie van docenten.’’

U schrapt de overheidstoets, de Centrale Eindtoets, en laat de eindtoets straks helemaal over aan de markt. Zou het juist niet beter zijn om één uniforme toets te hebben?

“Daar hebben we over nagedacht, maar ook hier is de wens van het onderwijs zelf leidend. Scholen waarderen de keuze tussen verschillende toetsen; die variatie past ook bij het Nederlandse onderwijssysteem. In 2014 is de eindtoets door de Tweede Kamer zelf opengesteld voor particuliere aanbieders. Die zeiden: als er een verplichte toets komt, moet er wel keuze komen. Het werd toen een hybride systeem: de overheid biedt een toets aan en verschillende bedrijven doen dat ook. Nu is het tijd dat los te laten. Cito BV kan nu ook aanbieder worden, als ze dat zouden willen. Of een ander bedrijf. Het College voor Toetsen en Examens wordt de toezichthouder van alle toetsen en moet ervoor zorgen dat ze onderling goed te vergelijken zijn.’’

Leerlingen leggen een eindtoets af. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden