PlusAnalyse

Angst sluipt ook hier de klas in: ‘Je bent je opeens bewust van een potentieel risico’

De moord op geschiedenisdocent Samuel Paty in een voorstad van Parijs, gaat ook docenten hier niet in de koude kleren zitten. ‘Je denkt toch twee keer na over je les.’

Voor de Franse ambassade in Berlijn is een gedenkplek ingericht voor de vrijdag vermoorde leraar Samuel Paty.Beeld EPA

Afschuw, angst, verslagenheid en boosheid; dat zijn de reacties die voorzitter Ton van der Schans van VGN Kleio, de vereniging van ­docenten in geschiedenis en staatsinrichting, langs hoort komen van collega’s. “Dit is een moord, voor zover we weten, voortgekomen uit een situatie in de klas, een onderwijssituatie die veel docenten herkennen. Waarom zou zoiets hier niet kunnen gebeuren?”

De brute moord vrijdag op de 47-jarige Franse geschiedenis- en aardrijkskundedocent Samuel Paty in een voorstad van Parijs is in onderwijsland hard aangekomen, zegt Van der Schans. Aanleiding van de moord ­zouden karikaturen van de profeet Mohammed zijn die de docent in de klas had laten zien.

Het is niet ondenkbaar dat Nederlandse docenten moeilijke gesprekken rond gelijksoortige thema’s nu even met rust laten, zegt Van der Schans. “Niet op alle scholen wagen ze zich aan gevoelige onderwerpen, en zo’n gebeurtenis zal het er niet beter op maken.”

Leeringen laten praten

Had het hem voor dit incident gevraagd en Emil Pepic, docent maatschappijleer op het Gerrit van der Veen College, een havo/vwo-school in Zuid, had niet getwijfeld. “Ik had alle beelden in de klas laten zien die ik belangrijk vind om een goed gesprek te kunnen voeren met leerlingen. Maar een incident als dit doet je toch twee keer nadenken. Je bent je opeens bewust van een potentieel risico.”

Dat gevoel negeren om het doel van terrorisme, angstzaaien, tegen te gaan, is makkelijker gezegd dan gedaan. “Ik wil het niet, maar ik denk dat het wel degelijk invloed heeft op hoe ik mijn les invul de volgende dag. Dat zit hem in het feit dat ik er alleen al over nadenk of ik een bepaald plaatje dit keer misschien maar niet moet laten zien.” 

Toch gaat Pepic deze week het gesprek aan. “Ik denk dat de kans dat zoiets op een school als de mijne gebeurt, klein is. Maar als de populatie anders was geweest, als er meer kinderen moslim waren geweest, voor wie bepaalde afbeeldingen kwetsend zouden kunnen zijn, had ik zo’n les na deze moord misschien anders aangepakt.”

Emin Kececi is docent Engels en werkte op freelancebasis onder andere op middelbare scholen in Amsterdam. “Ik denk dat je met alle leerlingen over dit soort onderwerpen kunt ­praten, zelfs bij zoiets heftigs als dit.” Vragen kun je volgens hem altijd stellen. “Wat vinden jullie ervan? Hoe kun je zoiets voorkomen? Je moet dit soort geweld bespreken, met een open houding, zodat ze meer gaan zien dan wat er op ­sociale media langskomt.”

“Begin niet met het geven van een mening, maar laat de leerling praten en stel vragen om eerst context, feiten en achtergronden boven ­tafel te krijgen,” zegt ook Van der Schans. Juist zo’n gebeurtenis onderstreept het belang van een gesprek met leerlingen. “Ook al is dat nu misschien moeilijk.”

Geleerd na Charlie Hebdo

Of docenten zich door een gebeurtenis als deze laten afschrikken is maar de vraag, zegt Hessel Nieuwelink, lector Burgerschapsonderwijs en hoofddocent lerarenopleiding Maatschappijleer aan de Hogeschool van Amsterdam. “Je schrikt je dood als een collega wordt vermoord vanwege de thema’s die hij behandelde. Zoiets kan het onderwijs even onder druk zetten.”

Toch is het effect op het onderwijs niet zo groot. “Dat er emotioneel wordt gereageerd, is logisch, maar dat docenten hier dan niet over durven praten, blijkt niet uit onderzoek.” Dat laat zien dat slechts 1 op de 10 docenten toegeeft bepaalde onderwerpen niet te behandelen, zegt hij. “Maar het overgrote deel deinst hier juist niet voor terug. Dat bleek ook na Charlie Hebdo. Docenten durfden alles te bespreken en leerlingen vonden dat ook prettig.”

Scholen hebben op dat vlak heel veel geleerd in de vijf jaar sinds Charlie Hebdo, zegt Nieuwelink. “Ze zijn zich veel bewuster van hun rol na zo’n gebeurtenis en docenten zijn tegenwoordig veel zekerder in het voeren van de gesprekken over controversiële onderwerpen.”

Samuel Paty.Beeld Privebeeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden