Plus Achtergrond

Amsterdams verzet tegen 5G: ‘Gebaseerd op desinformatie’

Telecomaanbieders maken zich grote zorgen over de komst van het nieuwe 5G-netwerk voor mobiel internet. Verzet van gemeentes, Amsterdam voorop, zorgt voor nog meer vertraging.

In Amsterdam staan 2300 antennes voor mobiele telefonie. Dat worden er volgens de telecombedrijven bij 5G hoogstens 10 procent meer. Beeld TPROduction/Getty Images/iStockphoto

De race is gestart: wie wordt de eerste 5G-stad van Nederland? KPN wil, met de gemeente Amsterdam en de Johan Cruijff Arena, begin volgend jaar een 5G-netwerk in Zuidoost in de lucht hebben. In Den Haag is rivaal T-Mobile deze maand begonnen met testen. En Vodafone heeft sinds de zomer een netwerkje met 5G-zenders operationeel in Maastricht.

Het lijkt crescendo te gaan met het nieuwe mobiele netwerk, waarmee we niet alleen veel sneller en veel meer kunnen internetten op onze tele­foons, maar waarmee ook zelfrijdende auto’s, drones, beveiligingscamera’s en allerhande andere elektronica draadloos valt te verbinden.

Niets is minder waar. Hoezeer gemeentes – Amsterdam voorop – over elkaar buitelen in hun jacht op 5G-primeurs, achter de schermen hebben ze grote bezwaren tegen de komst van het nieuwe netwerk.

Maandag hebben de grote steden, inclusief Amsterdam, in een gesprek met staatssecretaris Mona Keijzer (Telecom) aan de alarmbel getrokken, Zij vrezen grote problemen en een tsunami aan antennes.

Staatsspionage

Volgens de telecomaanbieders brengt dat verzet de invoering van 5G, die in buurlanden al flink onderweg is, nog verder uit zicht in Nederland.

Nog altijd zijn de benodigde 5G-frequenties hier niet geveild, omdat deze deels worden gebruikt voor de digitale jacht op spionnen. Ook de inzet van het Chinese Huawei, de grootste leve­ran­cier van de benodigde apparatuur en verdacht van hulp aan staatsspionage, remt de komst.

“De grote angst is dat de invoering van 5G nog meer vertraging zal oplopen als gemeenten zich gaan verzetten,” zegt directeur Rob Bongenaar van Monet, het verbond van mobielenetwerkaanbieders. “Dat kost veel tijd en benadeelt bedrijven en consumenten.”

De telecombedrijven starten nu een offensief. “Op voorspraak van staatssecretaris Keijzer gaan we met de Vereniging Nederlandse Gemeenten bestuurders en politiek bijeenroepen om ervoor te zorgen dat beleidsmakers de juiste feiten kennen en zich niet laten beïnvloeden door desinformatie. Anders is er straks geen goede dekking meer.”

“Wij praten al twintig jaar met gemeentes over de locaties van zenders. Er komt nooit een antenne als een gemeente dat niet wil. Er komt hele­maal geen tsunami aan antennes.”

De belbedrijven begrijpen niets van de hoofdstedelijke kritiek. Zoals de vrees van Amsterdam dat in de hoofdstad zeker 10.000 5G-zenders nodig zijn, tegen 2300 zendmasten nu. De stad gaat er daarbij van uit dat er voor elke honderd vierkante meter één 5G-zender nodig is. Volgens die rekensom zou het zelfs om 16.500 antennes gaan, omdat de landmassa van de hoofdstad 165 vierkante kilometer groot is.

Volgens de telecombedrijven gaat die berekening mank. “Die aanname geldt voor slecht bekabelde gebieden, waar 5G gebruikt kan worden voor de complete dekking,” zegt Bongenaar. “Dat cijfer is een eigen leven gaan leiden. Dat is in een stad als Amsterdam niet aan de orde.”

“De operators vervangen de komende jaren het 4G-netwerk op de huidige opstelpunten door 5G. Daarvoor zijn geen extra gemeentelijke vergunningen nodig. Zowel data- als stroom­kabels liggen er al. “Er komen hoogstens 10 procent zenders bij, vooral op plekken waar het druk is. Dan praat je in Amsterdam over tientallen zenders extra.”

Tramhokjes

Amsterdam is bang dat het zonder tegenprestatie eigen gebouwen en straatmeubilair, zoals lantaarnpalen en tramhokjes, moet laten behangen met antennes. Daarmee loopt de gemeente naar eigen zeggen ook de kans verantwoordelijk te worden voor de gevolgen; wordt een tramhalte opgeheven of een lichtmast verplaatst, dan is de kans groot dat de telecom­aanbieder schadeloos moet worden gesteld.

Bongenaar van Monet begrijpt de ophef over straatmeubilair niet. “In Amsterdam staan al meer dan zes jaar op tientallen bus- en tram­hokjes mobiele zenders. Met instemming van de gemeente.”

Ook de lezing dat er veel meer zenders nodig zijn vanwege de hogere frequenties die 5G gebruikt, klopt volgens hem niet. “Die hoogste frequenties reiken inderdaad niet zo ver, maar worden alleen gebruikt op de plekken met de meeste congestie. Voor het normale gebruik zijn lagere frequenties voldoende. Voorlopig zijn die hogere frequenties nog helemaal niet nodig, dan praat je over vijf tot tien jaar.”

Emotionele discussie

Dat er veel meer gebruikers komen van het nieuwe netwerk, leidt volgens hem niet tot meer zenders. “5G-zenders hebben 1000 keer meer datacapaciteit dan de huidige zenders en er kunnen ook 100 keer zo veel gebruikers op.”

Wethouder ICT Touria Meliani wil volgens een woordvoerder verder niet inhoudelijk ingaan op de kritiek van de belbedrijven. “We kennen hun standpunt. We gaan nu met het ministerie van Economische Zaken, VNG en de telecombedrijven afspraken maken onder welke voorwaarden 5G kan worden ingevoerd en hoe zorgen kunnen worden weggenomen.”

“We zijn helemaal niet tegen 5G. Ook Amsterdammers moeten toegang krijgen tot de nieuwste netwerken. Maar wij vinden dat in de Telecom­wet die het kabinet nu voorbereidt, onvoldoende duidelijk is wat de verantwoordelijkheden van de gemeente zijn.”

De telecombedrijven hekelen de link die Meliani eerder in een brief aan de staatssecretaris legde met mogelijke gezondheidseffecten van 5G – waarbij de wethouder al meteen opmerkte dat die ‘tot nu toe niet zijn aangetoond’.

“Het agentschap Telecom heeft nu gemeten dat de straling hetzelfde is als de reguliere 4G-zenders,” zegt Bongenaar, ” terwijl de capaciteit veel groter is.” Volgens die toezichthouder, die in Maastricht en Rotterdam metingen deed, ligt de straling van de zenders tien tot twintig keer lager dan de Europese normen.

“Het is een emotionele discussie, geen feitelijke. Er staan al 20 jaar masten. Als die gezondheidseffecten hebben, zou je dat nu terugzien in de statistieken. Duizenden onderzoeken bevatten tot nu geen enkele aanwijzing dat het effect heeft. We houden ons ver binnen de normen. We moeten ons niet laten beïnvloeden door mensen die menen er verstand van te hebben.”

“Mensen maken zich grote zorgen,” zegt de woordvoerder van de wethouder. “Er moet eerst duidelijkheid komen over eventuele gezondheidseffecten voordat deze stappen worden gezet. Er is nu onvoldoende duidelijkheid over gezondheidseffecten en de verantwoordelijkheid voor eventuele gevolgen. Die ongerustheid moet eerst worden weggenomen.”

‘Hoog tempo’

“5G is essentieel voor de positie van Nederland als digitaal gidsland,” zegt directeur Michiel Steltman van de stichting Digitale Infrastructuur de brancheorganisatie voor digitale bedrijven. “Het bestaande bedrijfsleven moet verder digitaliseren en 5G is daar de enige mogelijkheid voor. We moeten dat netwerk in hoog tempo invoeren.”

“We lopen nu het risico dat ons land gaat achterlopen en we daardoor bedrijven verliezen aan landen. We hebben nu nog een voorsprong, waardoor heel veel internationale bedrijven zich vanwege onze digitale infrastructuur in ons land vestigen.”

Steltman vindt de kritiek van gemeentes ‘heel apart’. “De gevolgen voor ruimtelijke ordening zijn al beantwoord door het ministerie van Binnenlandse Zaken in de nota ‘Ruim baan voor digitale infrastructuur’. Gemeentes weten waar ze aan toe zijn. Wij verwachten dan ook dat ze zich aan die afspraken houden.”

“Aan de ene kant willen steden als Amsterdam voorop lopen om ‘smart city’ te worden, maar vervolgens willen ze dat de consequenties door anderen moeten worden opgelost. Gemeentes moeten zich realiseren dat ze zelf het meeste baat bij 5G hebben, onder meer op het gebied van toezicht en veiligheid. Ze zouden zich veel constructiever kunnen opstellen.”

Arena heeft het al

Ondanks het Amsterdamse verzet is er al een 5G-netwerk in de stad actief, met alle hulp van dezelfde gemeente. In en om de Johan Cruijff Arena hangen sinds eind vorig jaar zenders, die al zijn gebruikt voor verschillende tests. Volgend jaar tijdens de vier EK-wedstrijden in de Arena is het netwerk openbaar toegankelijk. Niet alleen voor bezoekers – alhoewel er vanwege het getalm nog geen 5G-mobieltjes te koop zijn – maar ook voor politie en stadion, die daarmee de mensenmassa in goede banen kan leiden.

Volgens Amsterdam staat de gemeentelijke medewerking niet op gespannen voet met de kritiek op 5G-plannen. “We doen juist mee aan die proeven in Zuidoost om te kijken wat 5G betekent voor de om­geving, voor de openbare ruimte en voor onze rol als gemeente,” zegt de woordvoerder van wethouder Meliani. “Mede daaruit zijn de bezwaren voort­gekomen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden