PlusExclusief

Amerikaanse beleggers kopen voor miljarden euro’s woningen op: ‘Ze spelen Monopoly met onze huizen’

Grote institutionele beleggers, vaak Amerikaans, hebben de afgelopen tien jaar voor meer dan 15 miljard euro woningen in Nederland opgekocht. Niet alleen in de grote steden, maar ook in kleinere plaatsen als Amersfoort en Den Bosch.

Ton Voermans
In Amsterdam kochten beleggers de afgelopen tien jaar voor 5,7 miljard aan woningen.  Beeld Kim van Dam/Hollandse Hoogte
In Amsterdam kochten beleggers de afgelopen tien jaar voor 5,7 miljard aan woningen.Beeld Kim van Dam/Hollandse Hoogte

Dat blijkt uit een onderzoek naar de rol van investeerders op de Europese woningmarkt, in opdracht van de Groenen in het Europees Parlement. Vooral Amerikaanse pensioenfondsen en verzekeraars kopen in Europa woningen waarvan ze een goed rendement verwachten. Volgens de Groenen zijn zij mede debet aan de absurde stijging van woningprijzen en -huren in de vrije sector.

Vele tienduizenden woningen zijn de afgelopen jaren in handen gekomen van investeerders. De 15 miljard euro biedt geen compleet beeld. Transacties tussen 2013 en 2021 werden door de onderzoekers bekeken, maar niet van alle jaren konden ze worden achterhaald.

Monopoly

“Ze spelen Monopoly met onze huizen en ze zijn nog maar net begonnen. Huizen worden gezien als een beleggingsobject om winst mee te maken in plaats van iets om in te wonen,” zegt Europarlementariër Kim van Sparrentak van GroenLinks. Ze pleit ervoor dat de EU regelgeving maakt om te voorkomen dat de grote investeerders de woningvoorraad overnemen. Daarnaast wil ze het rapport agenderen voor een Europese top van volkshuisvestingsministers in het voorjaar.

Volgens het onderzoek hebben beleggers voor 1,8 biljoen euro vastgoed in Europa in handen. Amerikaanse investeringsmaatschappijen en pensioenfondsen hebben inmiddels voor 579 miljard euro aan Europese huizen gekocht. Van Londen tot Berlijn en van Helsinki tot Barcelona: overal slaan ze toe.

Blackstone

De Amerikaanse firma Blackstone, die ook in Nederland huizen koopt, is zelfs een van de grootste huurbazen van Europa geworden, met 117.000 woningen. Ter vergelijking: dat zijn er twee keer meer dan in een stad als Dordrecht. In Spanje is Blackstone de allergrootste huisbaas, met 40.000 woningen.

Beleggingsfondsen kopen vooral in de grote steden, maar in Nederland hebben ze ook huizen in kleinere plaatsen op de korrel. Afgelopen tien jaar werd in Amersfoort voor 659 miljoen euro aan huizen gekocht door beleggers, in Amsterdam voor 5,7 miljard, in Den Bosch voor 103 miljoen, in Eindhoven voor 1,1 miljard, in Rotterdam voor 4,1 miljard, Den Haag 2,4 miljard, Tilburg 6 miljoen en Utrecht 960 miljoen euro.

Europa

Maar ook in veel andere Europese landen duiken Amerikaanse investeerders op in de huizenmarkt. En dat terwijl de huizenprijzen overal al door het dak gaan. Volgens onderzoek van de Groenen in het Europees Parlement hebben beleggers voor 1,8 biljoen euro vastgoed in Europa in handen. Amerikaanse investeringsmaatschappijen en pensioenfondsen hebben inmiddels voor 579 miljard euro Europese woningen gekocht.

Maar het zijn niet alleen Amerikaanse giganten die de huizen opkopen. De onderzoekers wijzen ook naar het Nederlandse pensioenfonds ABP, dat 43 miljard euro heeft belegd in onroerend goed. “Bij een Nederlands pensioenfonds is er altijd nog een democratisch ledenberaad dat in kan grijpen bij misstanden. Dat is bij bedrijven als het Amerikaanse Blackstone, dat bijna 120.000 huizen in Europa heeft, niet mogelijk,” zegt Van Sparrentak.

Alarmsignaal

“Het schokkendste is hoe ontzettend snel de investeerders steeds groter worden en heel de woningmarkt overnemen. Dit is nog maar het begin. Het regent aankondigingen over nieuwe investeringen in de woningmarkt. Dit is voor ons een alarmsignaal; we moeten echt iets doen om dit te stoppen.” De koop gaat vaak in pakketten. Onderaannemers kopen huis voor huis tot ze in één keer honderden woningen aanbieden bij de beleggers. “Iedereen kent de brieven in de bus van bedrijven die graag je woning willen kopen. Dat gaat Blackstone echt niet zelf doen. Wat je ook ziet is dat hele blokken sociale huurwoningen worden gekocht.”

Het zijn deals die soms in de honderden miljoenen lopen. Zo kocht Blackstone in april 2019 in één transactie voor 200 miljoen euro vastgoed in Rotterdam.

Van Sparrentak: “Beleggen in huizen is allang niet meer: ‘ik koop er één om in te wonen en één voor mijn pensioen’, wat in veel landen gebruikelijk is. Er wordt gekocht om zoveel mogelijk winst te maken terwijl er duizenden mensen bang zijn dat ze de huur niet meer kunnen betalen. Er komen steeds minder sociale huurwoningen omdat we een algemeen geloof hebben gekregen dat de markt alles oplost. Wonen is een grondrecht en de staat moet daarvoor zorgen.”

‘Huizen zijn Airbnb’s geworden’

De Groenen willen dat Europa de investeerders afremt. De zelfbewoningsplicht die een aantal Nederlandse steden invoeren is volgens Van Sparrentak ‘een belangrijke eerste stap’ om de investeerders te ontmoedigen. “Anders gaat het fout. In Spanje zie je hele buurten die één groot beleggingsobject zijn geworden, waardoor ook de sociale infrastructuur weg is. Huizen zijn Airbnb’s geworden. Als er een zelfbewoningsplicht is dan zorg je als bewoner ook voor een prettige buurt.”

“Maar de zelfbewoningsplicht is niet voldoende, want er blijven woningen gebouwd worden voor het hogere segment waar de investeerders op duiken. We blijven gelegenheid bieden, omdat het geld moet rollen. Dat lijkt hoger te staan in Europese wetgeving dan het recht van mensen om te wonen. Als we niet niets doen wordt de woningmarkt straks van de investeerders, met steeds hogere huren. Er is een informele afspraak dat je 30 procent van je inkomen zou moeten besteden aan woonlasten en energie, maar dat is allang niet meer zo. Waar de investeerders het overnemen wordt het steeds duurder.”

De onderzoekers wijzen erop dat de investeerders klaar zijn voor het moment dat de woningmarkt instort. “Aan het begin van de coronacrisis reserveerden ze er geld voor. Dat zag je ook in de economische crisis in 2008-2009. Mensen verloren hun woning en die hebben zij opgekocht. Zo pervers is het.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden