Plus Achtergrond

Amerikaans voorbeeld: 4 dagen school, iedereen blij

De sfeer is relaxter geworden op de Wagoner Middle School. Beeld Seije Slager

In Nederland nog een controversieel idee, in delen van de VS al gemeengoed: de vierdaagse schoolweek. Leraren zijn er blij mee, politici minder.

De kinderen weten al haast niet meer beter. “Ja, prima hoor,” klinkt het, met nadrukkelijke puberale verveeldheid, als je ze naar de vierdaagse schoolweek vraagt. Het is nu het derde jaar dat ze elke maandag vrij hebben. Bij de leraren in het stadje Wagoner breekt direct ontspanning door op de gezichten. Alsof ze jarenlang rondgelopen hebben met chronische pijn, en nu eindelijk de juiste dokter hebben gevonden.

Neem Ranell Curry. Ze is al zo’n twintig jaar lera­res Engels op Wagoner Middle School, dus ze kan vergelijken. “Er is zoveel minder stress. Voor zowel de kinderen als de leraren,” zegt ze. Ze is op maandag soms nog wel een paar uur op school, maar dan gewoon om in alle rust de rest van de week voor te bereiden, zonder dat ze steeds wordt afgeleid.

De overige vier dagen gaan de kinderen nu langer naar school, om aan het verplichte aantal uren te komen, en dat bevalt. “De lessen duren nu een heel uur, dus ik hoef niet meer alles in 45 minuten te proppen. We hebben meer tijd voor vragen, antwoorden en klassikale discussie.”

De vierdaagse schoolweek is in Wagoner niet ingevoerd als didactische noviteit. “We hadden eerlijk gezegd geen andere opties meer,” vertelt Randy Harris. Hij is superintendent: de bestuursvoorzitter van alle lagere en middelbare scholen in het stadje van zo’n 9000 inwoners op het platteland van Oklahoma. “We kregen jaar na jaar bezuinigingen opgelegd. Ik wist niet waar ik het vandaan moest halen.”

60

Het percentage ouders dat de vierdaagse schoolweek steunt, steeg in twee jaar van 60 naar 80 procent.

Critici van de vierdaagse schoolweek wijzen erop dat de besparing in de praktijk slechts 2 procent blijkt. Maar, zo riposteert Harris: “Op mijn budget zijn dat zo’n vijf salarissen. Ga die leraren die ik anders moet ontslaan maar vertellen dat dat niets voorstelt.” Er is nog een voordeel. Oklahoma kampt met een enorm lerarentekort. Vroeger kwam er soms geen enkele reactie op vacatures. “Nu krijgen we meer en betere kandidaten. Als je geen geld hebt, kun je leraren met tijd belonen.”

Geen klachten van ouders

En de ouders dan? Die hebben de kinderen nu een extra dag thuis. Vervelend, maar school is geen kinderopvang, vinden ze in Wagoner. Harris liet wel een enquête uitvoeren: voor het experiment stond maar 60 procent van de ouders achter de vierdaagse schoolweek, na twee jaar was dat gestegen tot meer dan 80 procent. Harris: “In de vakanties moeten ouders ook iets regelen. Ik hoor er geen klachten over.”

Wagoner staat niet alleen, zegt Alicia Priest, voorzitter van de lerarenvakbond van Oklahoma. Van de schooldistricten heeft 20 procent een vierdaagse schoolweek, al zijn dat vooral dunbevolkte plattelandsdistricten, dus het betreft een minder groot percentage kinderen.

Het is een van de meest tastbare gevolgen van de crisis in het onderwijs in Oklahoma. De Republikeinen hadden het daar de afgelopen kwart eeuw voor het zeggen, en maakten er een soort testlab van voor hun filosofie van een minimale overheid. De belastingen zijn almaar verlaagd, en de publieke sector kreeg bezuiniging na bezuiniging te verwerken. Priest: “In de tien jaar voor 2018 is er 1 miljard dollar bezuinigd op onderwijs, terwijl er 50.000 leerlingen bij kwamen. Er zijn scholen die met lesmateriaal moeten werken waar de laatste twee presidenten nog niet in staan.”

Na grootschalige stakingen kwam er vorig jaar eindelijk wat salaris bij voor de leraren in de staat. Die waren tot dan toe de op een na slechtst betaalde leerkrachten van het land. Maar de rest van de begroting is nog niet gerepareerd. Integendeel, er is een wetsvoorstel in behandeling dat de vierdaagse schoolweek wil verbieden. Die zou slecht zijn voor de kinderen.

Randy Harris: “Dat kunnen ze zeggen, maar ik denk dat ze leraren willen terugpakken voor die staking van vorig jaar. Er wordt onderzoek gedaan naar de vierdaagse schoolweek, maar daar zijn eenvoudigweg nog geen conclusies uit te trekken. We doen het pas een paar jaar.” Dat is ook de mening van Priest: “Lokale gemeenschappen weten het beste wat in hun geval wel en niet werkt.”

Doktersafspraak plannen

Stevig onderzoek mag er dan nog niet zijn, anekdotisch bewijs al wel. Het verzuim in Wagoner is omlaaggegaan, zowel onder leerlingen als leraren. Die kunnen nu hun doktersafspraken op maandag plannen. De schoolcijfers lijken juist stabiel te blijven. “Als die omlaag waren gegaan, had ik misschien gedacht: toch niet zo’n goed idee,” zegt Ranell Curry. “Maar ons verzuim is omlaag, en volgens mij onze andere problemen ook. De kinderen lijken wel rustiger geworden door die extra dag vrij. Alsof ze niet meer de hele tijd op het randje zitten.”

Door het grote lerarentekort rijst ook in Nederland de vraag of een vijfdaagse schoolweek nog wel houdbaar is. Volgens de wet is die verplicht, maar de laatste maanden zagen enkele basisscholen zich vanwege het lerarentekort genoodzaakt om tijdelijk over te stappen op een vierdaagse schoolweek. Onderwijsvakbond AOb roept scholen op een vierdaagse schoolweek in te voeren als het tekort aan leraren te groot is.

Goede prestaties

In Nederland mag een vierdaagse schoolweek alleen als tijdelijke oplossing – maximaal zeven weken per jaar – worden ingevoerd. Onder meer een basisschool in Zaandam maakte daar tijdens de griepgolf dit schooljaar gebruik van. Ouders waren er niet blij mee, maar de kwaliteit hoeft met minder uren niet in het geding te komen, blijkt uit onderzoeken waarbij schoolprestaties internationaal met elkaar worden vergeleken. 

Volgens de Pisa-ranglijsten zijn het opvallend genoeg de slechtst scorende landen, zoals Italië en Griekenland, waar kinderen de meeste uren naar school gaan. En de leerprestaties van de kinderen in Finland zijn juist goed, terwijl zij maar 800 uur per jaar les hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden