Ambassadeur Pete Hoekstra valt best in de smaak

Voordat hij als VS-ambassadeur in Nederland aankwam, was de naam van Pete Hoekstra al gevestigd. Hij had zich belachelijk gemaakt door uitspraken over ons land. Maar Hoekstra heeft, na een jaar in functie, revanche genomen.

Pete Hoekstra (links) en zijn vrouw (tweede van rechts) vieren carnaval in Prinsenbeek. Beeld Frank Timmers

In de congreszaal in Gouda zitten de jongeren van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) kaarsrecht op hun stoelen als Pete Hoekstra ontspannen binnenwandelt. De Amerikaanse ambassadeur is te gast op hun voorjaarscongres. Hij begint handen te schudden bij de eerste rij en werkt daarna – één voor één – alle rijen af. Als een opa die bij een familiereünie al zijn kleinkinderen begroet.

Later zegt hij dat hij dat gewend is van zijn tijd als volksvertegenwoordiger in de VS, en dat het een bewuste strategie is. “Zo maak je meteen verbinding.”

Hoekstra werkt aan zijn likeability. En dat was ook wel nodig. Toen eind 2017 bekend werd dat Hoekstra door president Donald Trump was aangewezen als ambassadeur in Nederland, doken beelden op uit 2015, waarin Hoekstra beweerde dat in Nederland politici in de hens werden gezet en dat er no-gozones waren. Tegenover de NOS-correspondent die Hoekstra met zijn uitspraken confronteerde, deed hij ze af als ‘fake news’. De verbijstering was compleet toen hij vervolgens ontkende het woord nepnieuws te hebben gebruikt.

Het beeld van Hoekstra als trumpiaanse feitenvrije politicus was compleet. Ook Kamer­leden schrokken: moeten we dáármee samenwerken? Wat is dit nou? dacht CDA-Kamerlid Martijn van Helvert.

Dat beeld is nu anders – of in elk geval genuanceerder. Hoekstra roert zich in het publieke debat met onderwerpen die voor de Amerikaanse regering belangrijk zijn, toont zich goed op de hoogte van de Nederlandse politieke verhoudingen en steekt regelmatig de loftrompet over het Nederlandse ‘poldermodel’ – en dat in een tijd dat hier én in zijn eigen land polarisatie hoogtij viert. Ook valt op dat zijn toon soms milder is dan die van zijn politieke baas. Wil Trump dat alle landen de Navonorm voor defensie-uitgaven halen, Hoekstra zegt al ‘blij te zijn met alle kleine beetjes erbij’.

Charmeoffensief

Hoekstra is geen carrièrediplomaat. Net als vrijwel alle voorgaande ambassadeurs in Nederland is zijn benoeming een politieke – een ‘cadeautje’ voor iemand die de president met raad, daad of geld heeft gesteund. Hoekstra was adviseur van Trump tijdens zijn campagne. Maar hij onderscheidt zich van andere ‘politieke’ ambassadeurs, zeggen ingewijden, door een oprechte wens het land te leren kennen.

Dat blijkt. Hoekstra gaat vaak het land in. Vierde carnaval in Brabant, compleet met boerenkiel. Liet zich interviewen door UvA-studenten bij Room for Discussion. Sprak de prestigieuze Machiavellilezing uit. Bezocht de Blauwe Moskee in Amsterdam-Nieuw-West. Fietste de Elfstedentocht. Nodigde journalisten uit voor een diner.

Pete Hoekstra Beeld ANP

Ook drinkt hij koffie met Kamerleden van links tot rechts. Schoof zelfs met zijn vrouw Diane aan aan de dis van CDA-Kamerlid Martijn van Helvert, thuis in Sittard. Hoekstra verhaalt graag over zijn afspraak met GroenLinkser Bram van Ojik en dat hij het, ook tot zijn eigen verbazing, goed met hem kon vinden.

Van Ojik herkent ‘iets van een charmeoffensief’. “Ik dacht in het begin wel: het is iemand die maar wat roept. Maar ik kan op een normale manier met hem communiceren. Godzijdank, zou ik bijna zeggen.”

Hoekstra is zacht in de persoonlijke relatie, vindt Van Helvert, maar hard op de inhoud. De CDA’er stoorde zich aan Hoekstra’s gedreig met sancties tegen Nederlandse bedrijven rond de Russische gaspijpleiding Nord Stream 2. “Sancties zijn diplomatieke billenkoek, dat is geen charmante manier van het benaderen van een bondgenoot.” Ook Van Ojik, die het eens is met Hoekstra’s waarschuwing dat Europa zijn afhankelijkheid van Russisch gas niet moet vergroten, noemt dat ‘een beetje ruig’.

Prestigieus zakencongres

D66’er Sjoerd Sjoerdsma ziet vooral een ambassadeur die er goed in slaagt de Amerikaanse belangen te behartigen. Van Helvert vindt dat pessimisme niet terecht. “Hij zit hier niet om de Nederlandse belangen te behartigen, maar hij is wel onze link met het Witte Huis. En die hadden we tot nu toe niet (ons land moest het al twee jaar zonder hoogste diplomatieke vertegenwoordiger stellen, red.). Dat is al meerwaarde.”

Nederland plukt daar nu ook de vruchten van. De ambassadeur is een van de mensen die er hoogstpersoonlijk voor zorgde dat een prestigieus Amerikaans zakencongres in juni in Nederland wordt gehouden. Zelf zegt hij dat deze Global Entrepreneurship Summit mede te danken is aan zijn goede contacten met buitenlandminister Mike Pompeo en Trump zelf. Kamerleden zien in die ‘nauwe connecties’ zijn achtergrond als politicus terug, die houdt van het politieke spel en de publiciteit niet schuwt.

Hoewel zijn start ongelukkig was, geven Kamerleden hem nu het voordeel van de twijfel. Misschien dat Hoekstra’s achtergrond daarbij een rol speelt. Zijn wieg stond in het Groningse Winsum en zijn familie emigreerde naar de VS toen hij 3 jaar was. Daar kwam het gezin ook in Holland, Michigan terecht, dat werd gesticht door Nederlandse calvinisten en de Nederlandse wortels nog altijd met trots uitdraagt.

Hoekstra heeft Holland meegenomen naar Nederland. Het is te zien aan zijn oranje kledingstukken. “Mijn vrouw zegt altijd dat ik rood-wit-blauw moet aandoen, wat óók de kleuren van de VS zijn. Maar ik kom uit Holland en ik heb nu eenmaal veel oranje in mijn kast.”

Jarenlang zonder ambassadeur

Nederland moest het de afgelopen 6 jaar maar liefst 4,5 jaar zonder Amerikaanse ambassadeur stellen. Na het vertrek van Fay Hartog-Levin – ook van Nederlandse komaf – in 2011 wees toenmalig president Barack Obama Timothy Broas aan als haar opvolger. De advocaat, die veel geld ophaalde voor de campagne van Obama, had juridische problemen die zijn benoeming vertraagden. Hij werd verdacht van rijden onder invloed en verzet tegen zijn arrestatie. 

Toen hij er uiteindelijk vanaf kwam met een boete, kon hij in 2014 uiteindelijk toch naar Nederland komen. Maar na krap twee jaar wilde Broas meer tijd doorbrengen met zijn familie en vertrok weer naar Washington. Omdat in 2016 Amerikaanse presidentsverkiezingen werden gehouden, werd een nieuwe voordracht overgelaten aan de nieuwe president. Trump koos in de zomer van 2017 voor Hoekstra, die op 10 januari 2018 zijn geloofsbrieven presenteerde aan koning Willem-Alexander.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden