PlusExclusief

‘Alle alarmbellen gaan af’ over de toegang van Forum voor Democratie tot geheime informatie over Oekraïne

De Tweede Kamer zit in zijn maag met de aanwezigheid van pro-Poetinpolitici van Forum voor Democratie. Aanleiding is de Russische inval in Oekraïne en het delen van vertrouwelijke informatie in verschillende Kamercommissies.

Jan Hoedeman en Marcia Nieuwenhuis
Thierry Baudet (FvD) in gesprek met kamervoorzitter Vera Bergkamp tijdens het debat van vorige week over de invasie van Oekraïne door Rusland. Beeld ANP
Thierry Baudet (FvD) in gesprek met kamervoorzitter Vera Bergkamp tijdens het debat van vorige week over de invasie van Oekraïne door Rusland.Beeld ANP

Uit een inventarisatie blijkt dat Kamerleden steeds meer ongemak voelen met de pro-Russische politici zoals Thierry Baudet, de leider van Forum voor Democratie. Een Kamerlid zegt op achtergrondbasis: “Het heeft absolute topprioriteit om Forum voor Democratie weg te houden bij overleg waarin gevoelige informatie wordt gedeeld die Rusland raakt. De PVV heeft het voordeel van de twijfel.”

VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans deelt die zorg, volgens hem ‘gaan alle alarmbellen af’ voor het geven van vertrouwelijke informatie aan Forum voor Democratie. Partijleider Thierry Baudet schokte de Kamer met zijn pro-Russische houding, zelfs nog na de inval van Rusland in de Oekraïne.

Maar Brekelmans schetst meteen het probleem van een uitsluiting: “Het standpunt van Forum is verderfelijk en weerzinwekkend. Het is een dilemma want het is ook een democratisch recht.”

Volgens Brekelmans moet eerst worden vastgesteld dat een partij of een politicus inderdaad vergaande banden met een andere mogendheid heeft. Hier komt onderzoek naar, nadat GroenLinksleider Jesse Klaver succesvol een motie indiende om Russische financiering te onderzoeken van Nederlandse politieke partijen.

Inmenging

Klaver vindt dat pro-Russische partijen zoals PVV en FvD sowieso géén toegang meer moeten krijgen tot vertrouwelijke informatie. “We moeten ons niet alleen beschermen tegen de Russen, maar ook tegen de inmenging hier in Nederland.”

Vorige week schreef Klaver Kamervoorzitter Vera Bergkamp een brief waarin hij wil dat ze onderzoekt of ‘fracties die in de Kamer meegaan in de retoriek van de agressor Poetin, al dan niet tijdelijk worden uitgesloten van toegang tot deze informatie.’

D66-Kamerlid Joost Sneller vindt dat je wel ‘een smoking gun’ moet hebben om iemand uit te sluiten van vertrouwelijk overleg. “Meegaan in de retoriek van Poetin, zoals Klaver zegt, hoort daar niet bij. Maar wel als hij niet onafhankelijk zijn Kamerlidmaatschap vervult, of vertrouwelijke informatie lekt, dan heb je een grond om iemand uit te sluiten.”

Angst voor lekken

In het verleden bestond er vooral angst dat de Communistische Partij Nederland (CPN) niet met staatsgeheimen te vertrouwen was. In 1948 was het Kamerleden van die partij al verboden lid te worden van de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken en na de verkiezingen van dat jaar mochten ze ook niet toetreden tot Kamercommissies Indische Zaken, Handelspolitiek, Civiele Verdediging, Oorlog en Marine en Kernenergie.

Eind december is de partij van Thierry Baudet ook al eens buiten spel gezet. Het kabinet lichtte in het diepste geheim álle fractievoorzitters in de Tweede Kamer in over de voorgenomen aanschaf van het schilderij De Vaandeldrager van Rembrandt. Alleen één van hen kreeg geen telefoontje: Forum voor Democratieleider Thierry Baudet. De minister was bang dat Forum het zou laten uitlekken.

Niet alle Kamerleden

Vorige week was er een opvallend moment, toen minister Kajsa Ollongren (Defensie) aankondigde dat nieuws over wapenleveranties aan Oekraïne niet meer publiekelijk gedeeld zou worden, nu de oorlog met Rusland een feit is. Kort daarop wandelde ze naar het parlement om de Kamer – maar niet alle Kamerleden – vertrouwelijk op de hoogte te brengen, zo lijkt het. De Kamercommissie Defensie wist van niets, blijkt na een inventarisatie. Intussen liepen er in het Kamergebouw mensen rond die gelinkt kunnen worden aan de Commissie Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD). In die zogenoemde ‘commissie stiekem’ worden in de regel staatsgeheimen gedeeld.

Niet alleen Ollongren was er, ook minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken) en de voorzitter van die commissie Sophie Hermans (VVD) werden gesignaleerd. Die commissie telt op dit moment vier leden: de fractievoorzitters van der vier grootste partijen in de Tweede Kamer: VVD, D66, CDA en PVV.

Niet alleen de commissie stiekem

Door die route te bewandelen heeft Forum voor Democratie ook geen toegang tot de informatie. Een ingewijde beschrijft dat die commissie stiekem wordt gebruikt ‘voor operaties die niet openbaar kunnen worden gemaakt’, en dat ‘bijvoorbeeld wapenleveranties aan de Oekraïne’ daar ook onder zouden kunnen vallen. Weer een ander suggereert dat deze samenkomst van de commissie ‘echt niets’ met het ongemak over FvD te maken had.

Niet alleen in de commissie stiekem wordt vertrouwelijke informatie gedeeld. Dat gebeurt soms ook in de vaste Kamercommissie voor Defensie. “Dan gaat het om technisch hoogwaardig wapensysteem. Maar ook over de kwetsbaarheid van het Nederlandse cyberdomein,” zegt een Kamerlid.

Eimert van Middelkoop, voormalig minister van Defensie, signaleert de lastige situatie van de informatieverstrekking. De ex-bewindsman van de ChristenUnie plaatst grote vraagtekens bij het delen van staatsgeheimen in de commissie stiekem. “Daar is die commissie niet voor bedoeld. Als die inlichtingendiensten moeten inbreken of taps zetten, wordt dat daar gedeeld. Wapenleveranties horen niet in die commissie thuis”

Oud-minister Hans Hillen (CDA), Van Middelkoops opvolger op het ministerie van Defensie, zit daar pragmatischer in. “Ons land is ook niet bedoeld om oorlog te voeren. Ik zou het wel in de commissie stiekem doen”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden