PlusNieuws

Alarm om naderende keuring longcovidpatiënten: ‘Je kunt deze mensen nu niet ontslaan’

Er moet een extra vangnet komen voor longcovidpatiënten die bijna twee jaar ziek zijn en hun baan dreigen te verliezen. Dat vinden patiëntenorganisaties en vakbond FNV. Volgens hen is de begeleiding rondom de terugkeer op de werkvloer niet op orde. Duizenden mensen dreigen daardoor in de problemen te komen.

Sander van Mersbergen
‘Longcovidpatiënten zitten in de wachtstand,’ zegt D66-kamerlid Wieke Paulusma. ‘Er is niet altijd tijd en ruimte voor hun klachten, en dat is heel eenzaam.’ Beeld Getty Images/EyeEm
‘Longcovidpatiënten zitten in de wachtstand,’ zegt D66-kamerlid Wieke Paulusma. ‘Er is niet altijd tijd en ruimte voor hun klachten, en dat is heel eenzaam.’Beeld Getty Images/EyeEm

“Een onorthodoxe ziekte vraagt om onorthodoxe maatregelen,” zegt Michael Rutgers. Hij is directeur van het Longfonds, dat patiënten met long covid bijstaat. “Dit is niet gewoon een ziekte, maar een hausse aan mensen met dezelfde problemen, die ineens in deze situatie belanden.”

Annemieke de Groot, directeur van C-support, een stichting die mensen met long covid ondersteunt en adviseert, stelt dat er voor deze groep te weinig aandacht is geweest, doordat de energie van bestuurders, artsen en ambtenaren naar de acute covidcrisis ging. “Nu moet het stof neerdalen, en moeten we ook naar deze groep gaan kijken. Een gedachte die bij ons steeds vaker opduikt, is dat je die mensen een jaar langer geeft, voor ze eventueel in de WIA terechtkomen. In de tussentijd kun je nadenken over hoe nu verder.”

Geen diagnose

Vandaag vindt in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats waarin experts en patiënten hun ervaringen delen met Kamerleden. Long covid, of het post-covidsyndroom, is een verzamelterm voor klachten die aanhouden na een coronabesmetting. Het gaat om fysieke, mentale en cognitieve problemen. Een deel van de longcovidpatiënten wordt ernstig gehinderd in het functioneren, en kan bijvoorbeeld niet werken.

Medisch is er nog erg veel onduidelijk over het fenomeen. Doktoren kunnen geen goede diagnose geven. Dit leidt er ook toe dat er geen goede registratie is van patiënten. Het Longfonds schat mede op basis van buitenlandse onderzoeken dat er mogelijk 75.000 tot 100.000 mensen zijn met long covid. Rutgers: “Een deel van hen kan na verloop van tijd weer functioneren, al worden ze soms nog wel beperkt. Zo kunnen ze nog steeds niet ruiken, of rennen ze minder ver dan voorheen. We zien ook dat er een groep mensen is die er niet vanaf komt.”

Grote gevolgen

In Groot-Brittannië wordt uitgebreid onderzoek gedaan onder de bevolking. Uit dat onderzoek blijkt dat 40 procent van de mensen die langetermijncoronaklachten ervaren, die klachten al meer dan een jaar heeft.

In Nederland komen de eerste mensen met long covid binnenkort in aanraking met het UWV. Zij zijn bijna twee jaar ziek, en dat betekent dat ze een keuring krijgen voor een eventuele arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA). Veel patiënten vrezen voor die keuring. Ze zijn bijvoorbeeld bang dat de keuringsartsen hun ziekte niet goed kunnen beoordelen, omdat er nog zo weinig over bekend is. Ook hebben veel patiënten die in het begin van de coronacrisis ziek werden geen officieel bewijs dat ze destijds besmet waren, omdat ze zich niet konden laten testen.

De gevolgen voor hun leven zijn sowieso groot. “Als je een WIA-keuring krijgt, betekent dat gewoon dat je wordt ontslagen,” zegt Kitty Jong, vicevoorzitter van de FNV. “De vraag is of je dat op dit moment, nu er nog zoveel onbekend is over de ziekte, moet willen.”

Intriest

De Groot stelt dat vooral de gevolgen voor mensen met een laag inkomen groot zijn. “De hoogte van hun uitkering wordt bepaald aan de hand van wat ze nog kunnen en hun laatstverdiende salaris,” zegt De Groot. “Mensen met het laagste salaris krijgen de grootste terugval. Zij krijgen problemen met het betalen van hun huur of hun hypotheek, die voorbeelden zien we veel. Uiteindelijk kunnen ze in de bijstand belanden. De optelsom is in- en intriest.”

FNV Zorg&Welzijn pleitte vorige week al voor een tegemoetkoming voor zorgmedewerkers die met long covid kampen. De vakbond ontving via een meldpunt verhalen van vijfhonderd zorgmedewerkers die aangaven dat ze binnenkort hun baan dreigen te verliezen na het tweede ziektejaar. Vandaag gaat de bond hierover in gesprek met minister Conny Helder van langdurige zorg.

De FNV dringt aan op een compensatieregeling voor zorgpersoneel met long covid. Die zou al vanaf het tweede ziektejaar moeten gelden. Vanaf dan hebben mensen die ziek thuis zitten al een terugval in inkomen. “Dit zijn mensen die onbeschermd moesten werken,” zegt Jong. “Door falend overheidsbeleid zijn zij in de problemen gekomen, dat is een rechtstreeks gevolg.”

Uitzonderlijke situatie

Het Longfonds vindt dat de groep mensen die extra steun verdient, groter is. “Ook andere groepen, zoals leraren of chauffeurs, kunnen tijdens hun werk met het virus in aanraking zijn gekomen. Ik vind ook niet dat je daar zo streng naar moet kijken. Dit is een uitzonderlijke situatie, wij denken dat mogelijk duizenden mensen hiermee te maken krijgen. Daar moet je gewoon iets voor regelen.”

Het nieuwe kabinet moet snel bepalen hoe die extra steun eruit moet zien, vindt Rutgers. “Een derde jaar voor de WIA kost de werkgevers geld, die zullen daar voor gaan liggen. Misschien kan er een fonds komen om hen te compenseren.”

Ook Jong zegt dit een goede oplossing te vinden. Annemieke de Groot wijst erop dat het wel lastig is om voor longcovidpatiënten een uitzondering te maken. “Nu is het covid, hiervoor was het Q-koorts of Lyme. Veel chronisch zieken hebben eerder precies hetzelfde doorgemaakt. Daar kun je niet zomaar aan voorbijgaan.”

Het is nog onduidelijk of er vanuit Den Haag ook echt extra middelen vrijkomen voor deze groep. Het vorige kabinet hanteerde het uitgangspunt dat het bestaande sociale vangnet ook voor longcovidpatiënten voldeed.

Paulusma heeft het kabinet net voor kerst vragen gesteld over de arbeidsmarktpositie van longcovidpatiënten. “Ik wil de antwoorden op deze vragen afwachten voordat ik iets zeg over extra vervolgstappen. Maar ik merk wel dat er in de Kamer meer mensen zijn die zich zorgen maken. Er komt echt meer aandacht en ruimte voor long covid.”

Bonanza

Ook in de medische wereld wordt vooruitgang geboekt. De Federatie Medisch Specialisten en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) leggen momenteel de laatste hand aan een behandelrichtlijn. Dit moet een bijdrage leveren aan betere medische zorg en een betere registratie.

Rutgers (Longfonds) juicht dit van harte toe. “We moeten geen bonanza van onbewezen behandelingen creëren. Dat levert nog meer teleurstelling op. Een goede richtlijn helpt patiënten aan meer erkenning. Nu worden hun klachten vaak nog gediskwalificeerd als mentale problemen, of worden ze in de hoek van onverklaarbare klachten geduwd. Dat is onterecht: long covid is juist heel duidelijk verklaarbaar. We moeten er alleen nog veel meer over leren.”

Reactie minister Karien van Gennip (Sociale Zaken)

“Ik begrijp heel goed dat mensen die ziek zijn en in onzekerheid verkeren over het verloop en herstel van deze nare nieuwe ziekte, niet ook nog onzekerheid willen over hun inkomen. Mijn collega Conny Helder (VWS) is in gesprek met patiënten en de FNV over het rapport dat onlangs is verschenen. Ik ben hierover in overleg met mijn collega van VWS. Het kabinet komt na de gesprekken met een reactie.”

“In algemene zin wil ik wel zeggen dat de systematiek van de WIA is ingericht op een onzeker ziekteverloop. Ook andere ziektes dan Covid zijn soms lastig te voorspellen, daarnaast kan het verloop per persoon verschillen. Ongeacht de oorzaak van de ziekte, kijkt UWV bij een eventuele WIA-aanvraag naar de mogelijkheden van een zieke werknemer – wat kan iemand op dit moment? – en past maatwerk toe bij de re-integratie als het herstel dat toelaat.”

Een van de Kamerleden die vandaag aanschuift bij het rondetafelgesprek is Wieke Paulusma van D66. Zij heeft zelf long covid-klachten, en begrijpt als geen ander de frustratie van patiënten over het uitblijven van concrete hulp. “Longcovidpatiënten zitten in de wachtstand. Er is niet altijd tijd en ruimte voor hun klachten, en dat is heel eenzaam.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden