PlusAchtergrond

Advocaat wil rechtszaak tegen staat over ‘onbegrijpelijk vaccinatiebeleid’

Advocaat Arnold Versteeg popelt om namens burgers een kort geding aan te spannen tegen de staat vanwege het terughoudende vaccinatiebeleid, ook al lijkt de kans op succes klein. ‘Het belang van de minister van Volksgezondheid is de volksgezondheid, niet de individuele gezondheid.’

null Beeld ANP
Beeld ANP

De in Amsterdam gevestigde Versteeg kan net als veel artsen geen begrip opbrengen voor het besluit van volksgezondheidsminister Hugo de Jonge om vaccinatie met de vaccins van Janssen en AstraZeneca te beperken vanwege een zeer kleine kans op ernstige bijwerkingen als hersentrombose. Een kort geding tegen het huidige vaccinatiebeleid zou een unicum zijn.

Versteeg, gespecialiseerd in gezondheid en recht, vindt dat De Jonge een kapitale inschattingsfout maakt. “Leidend bij het beleid moet zijn: de volksgezondheid. Die wettelijke verantwoordelijkheid draagt de minister. Nu prevaleert de individuele gezondheid. Hoe erg de bijwerking van een hersentrombose ook is, de gevolgen van covid zijn voor veel meer mensen erg. Dat moet de doorslag geven.”

Aart Hendriks, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Universiteit Leiden en voormalig lid van de Gezondheidsraad, huldigt hetzelfde standpunt. “Het algemene belang van Nederland is gediend bij doorgaan met vaccineren. Vanuit dat perspectief, vormgegeven in de wet publieke gezondheidszorg, moet de overheid deze pandemie beschouwen.”

Kans op sterfte

De Jonge heeft vaccinatie met AstraZeneca en Johnson & Johnson vanwege een minieme kans op hersentrombose aan banden gelegd. AstraZeneca mag niet meer worden toegediend aan Nederlanders onder de 60 jaar, zo bepaalde De Jonge vorige week op advies van de Gezondheidsraad. De kans op de ernstige bijwerking is 1 op 100.000, de kans op sterfte is 1 op 400.000.

Ook het vaccin van Janssen, onderdeel van Johnson & Johnson, mag niet worden toegediend. Onderzoek van de Amerikaanse vaccin- en geneesmiddelenwaakhond FDA toonde aan dat er op 6,8 miljoen prikken tot dusverre zes vrouwen in de leeftijd van 18 tot 48 jaar door de bijwerking zijn getroffen, een kans van 1 op 1,13 miljoen. Een van de vrouwen is overleden. Op last van de FDA en Johnson & Johnson geldt in de Verenigde Staten een prikstop voor nader onderzoek. Nederland heeft die prikstop overgenomen.

Het advies van het Europees Geneesmiddelenagentschap EMA staat lijnrecht tegenover het beleid van de Nederlandse overheid, die via het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) deel uitmaakt van het agentschap. Het EMA stelt dat Europese lidstaten kunnen doorprikken met de reeds goedgekeurde vaccins, omdat de gezondheidswinst vooralsnog groter is dan de gezondheidsschade.

Doorprikken is beter

Een rekenmodel van de universiteit van Cambridge bevestigt dat. Mensen in de leeftijd van 50-60 jaar lopen een ruim 200 keer grotere kans op ernstige gezondheidsproblemen door Covid-19 dan door vaccinatie met AstraZeneca, concludeerde ook Casper Albers, hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Veel artsen, onder wie huisarts Bart Meijman en hoogleraar ic-geneeskunde Armand Girbes (Amsterdam UMC), onderschrijven dat doorprikken beter is.

Versteeg zou ‘zonder enige twijfel en onmiddellijk’ een kort geding aanspannen tegen de staat als burgers hem daarom vroegen. “Mensen wordt een werkzaam vaccin onthouden, terwijl de overheid de plicht heeft om de bevolking te beschermen tegen infectieziekten.”

Versteeg trekt de vergelijking met geneesmiddelen en ziekenhuisbehandelingen, die ook altijd een kleine kans op bijwerkingen hebben. “Als de focus alleen op de bijwerkingen ligt en de positieve aspecten niet worden meegewogen, kun je paracetamol ook uit de schappen halen. En heel veel operaties meteen schrappen. De benadering van de minister is volledig verkeerd.”

Belang hechten aan bijwerkingen

Een verschil tussen de beoordeling van geneesmiddelen en vaccins is dat geneesmiddelen worden toegediend aan mensen vanwege hun gezondheidsklachten, terwijl vaccinatie plaatsvindt bij mensen die in principe gezond zijn, beaamt Versteeg. “Dat pleit ervoor om meer belang te hechten aan bijwerkingen,” aldus Hendriks.

De hoogleraar gezondheidsrecht wijst er echter ook op dat vaccinatie niet verplicht is. “Mensen in Nederland kunnen weigeren als ze vinden dat de risicotaxatie van vaccinatie voor hen nadelig uitpakt. Als mensen vinden dat ze juist gebaat zijn bij vaccinatie, wordt die mogelijkheid hun nu door het steeds wisselende vaccinatieprogramma voor langere tijd ontnomen. Ten onrechte.”

De kans dat een rechtszaak tegen de staat leidt tot het vrijgeven van de vaccins van AstraZeneca en Janssen, is klein, denken Versteeg en Hendriks. “In soortgelijke zaken over het influenzavaccin en grote bevolkingsonderzoeken won eerder de staat,” zegt Hendriks.

Wat de situatie nu mogelijk anders maakt, is de bijkomstigheid van de al vier maanden durende lockdown, die een destructieve werking heeft op maatschappij en economie. “Wat eveneens kan meespelen, is dat verstandige rechters ook gewoon een beschermend vaccin willen krijgen,” aldus Versteeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden