Plus Interview

Adviesgroep Seksuele Gezondheid: ‘Met Prep moet je niet treuzelen’

De introductie van hiv-preventiepil Prep in Nederland wordt overschaduwd door uitstel en stroperigheid. ‘Je wilt niet dat mensen illegaal pillen uit Thailand halen en die zonder de juiste zorg nemen.’

Landelijk zijn er 750 nieuwe hiv-diagnoses per jaar. Omgerekend zijn dat er ongeveer twee per dag. Beeld Arjen Born

Prep komt er met uitstel en gemiste deadlines. Voor elke vertraging is een verklaring, zegt Jan van Bergen van de Huisarts Adviesgroep Seksuele Gezondheid. Maar alles bij elkaar is het jaren wachten. “In de tussentijd zijn er mannen ­geïnfecteerd met hiv. Dat gebeurt, ik ken ze. Zuur, want iemand zit vervolgens een leven lang aan de medicijnen.”

Met de hiv-preventiepil, kortom, moet je niet treuzelen, vindt Van Bergen. Dat gebeurde wel. Hiv-­activisten, homobelangengroepen en hiv-­behandelaren roepen al jaren op tot het toegankelijk maken van Prep. In maart 2018 adviseerde de Gezondheidsraad hetzelfde. Daarna duurde het bijna een jaar voordat de minister het advies overnam. Dat was in februari 2019.

Via de huisarts was het middel al op eigen kosten verkrijgbaar, en er liepen een aantal pilots waar deel­nemers Prep kregen. Nu zouden ook de soapoli’s het gaan verstrekken. Bijna gratis, dus laagdrempelig voor mannen die anders moeilijk aan Prep komen. Het zou voor de zomer worden geïntroduceerd, maar dat lukte niet. De datum werd op 1 augustus gezet, vandaag dus, maar veel soapoli’s zijn nog niet zover dat ze Prep kunnen verstrekken.

San Francisco

Het is niet alleen een individuele bescherming voor degene die het slikt, maar ook voor de volksgezondheid. “Iedereen die beschermd is, kan geen hiv krijgen, maar het dus ook niet doorgeven.”

Van Bergen hoort nog geregeld: ja, maar dan kunnen ze toch ook een condoom omdoen? “Klopt, dat is een belangrijk preventief middel, maar feit is dat er altijd een groep blijft die om verschillende redenen zonder condoom vrijt. Dat hebben we de afgelopen dertig jaar gezien. Juist in deze groep, met veel wisselende partners, zien we meer hiv-infecties.”

Als je hiv wil indammen, moet je alle middelen inzetten. “In steden als San Francisco hebben we gezien dat het invoeren van Prep werkt.”

De GGD wil zich richten op de meest kwets­bare mensen, zoals mannen uit culturen waar homoseksualiteit gevoelig ligt, vluchtelingen die geen middelen hebben om Prep te kopen en jonge homomannen die onbeschermde seks hebben, omdat uit cijfers blijkt dat in die groep de meeste nieuwe infecties van hiv voorkomen.

Landelijk zijn er 750 nieuwe hiv-diagnoses per jaar. Omgerekend twee per dag.

De handen van Van Bergen jeukten om iets te doen. Hij werkte mee aan een pilot van onder meer de Huisartsenkring Amsterdam waarbij Amsterdamse huisartsen, die nascholing hebben gevolgd, ook een vergoeding krijgen van de zorgverzekeraar voor de medische begeleiding van mannen die Prep slikken.

Nierfunctie

In Amsterdam zijn naar schatting enkele duizenden mannen en transgenders die voor Prep in aanmerking komen. Naast de GGD, die plek heeft voor 1000 mensen, blijft verstrekking van Prep bij de apotheek met een recept van de huisarts ook nodig. “Bovendien kan de huisarts het gesprek aangaan, bijvoorbeeld wanneer een patiënt met syfilis komt.” Bij de GGD kost Prep 7,50 euro per maand, via de huisarts 30 euro.

Inmiddels zijn zo’n 130 van de 500 Amsterdamse huisartsen op Prep-nascholing geweest. In september volgt weer een sessie.

“Als iemand Prep neemt, hoort daar elk kwartaal een medische controle bij. Omdat het in enkele gevallen schadelijk kan zijn voor de nieren, is het belangrijk de nierfunctie in de gaten te houden. Zo zijn er meer controles. Maar het is erg belangrijk om te blijven testen op hiv, want je wil absoluut niet dat iemand met hiv Prep blijft slikken, want dan kan de bestaande hiv-infectie resistent worden.”

De medische begeleiding is dus heel belangrijk. “Je wilt voorkomen dat mensen illegaal pillen uit Thailand halen en zelf, zonder de juiste zorg, Prep gaan slikken.” Ondertussen stuit Van Bergen nog altijd op de weerstand op de invoering van Prep, ook onder huisartsen. “Het zijn dezelfde geluiden die ik hoorde bij de invoering van de anticonceptiepil voor vrouwen: het zou leiden tot losbandig gedrag. Het zou medicalisering in de hand werken en veel bijwerkingen geven.”

“Veel argumenten komen vanuit de onderbuik, terwijl de wetenschap juist bewijst dat het een uiterst effectief middel is.”

Lees ook: GGD’s niet klaar voor hiv-preventiepil: ‘Er zijn nu veel mensen op vakantie’

Jan van Bergen

Huisarts en bijzonder hoogleraar huisarts­geneeskunde Jan van Bergen maakt zich al jaren sterk voor de invoering van Prep. Hij maakt deel uit van de Huisarts Adviesgroep Seksuele Gezondheid en is betrokken bij Soa Aids Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden