PlusAchtergrond

Advies: stop de bodemdaling in het veen zoals in Waterland

Het kabinet moet snel paal en perk stellen aan de bodemdaling in veenweidegebieden zoals net buiten de stad in Waterland, adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Na de stikstofdiscussie krijgen de boeren opnieuw de zwarte piet, maar ze zijn ook de oplossing.

Het dorp Marken in de gemeente Waterland.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het eeuwenoude Hollandse veenweidegebied wordt bedreigd door bodemdaling. Om ruim baan te maken voor intensieve landbouw wordt het grondwaterpeil laag gehouden. Gevolg is dat het veen verdroogt, in contact komt met de buitenlucht en in rook opgaat. De bodem zakt weg, waarna de landbouw opnieuw klaagt over drassige weilanden – een neerwaartse spiraal. Gevolg: gemiddeld zakt de bodem per eeuw 80 centimeter naar beneden.

Het kabinet moet naar voren stappen om de afkalving van het veen tegen te gaan, adviseert de Rli donderdag. De bodemdaling bedreigt de natuur en zorgt voor snel oplopende kosten aan afwatering en hogere dijken. Verder komt CO2 vrij als veen vergaat – met megatonnen per jaar, wat niet te verenigen is met het klimaatakkoord van Parijs.

De bodemdaling in het veen moet tot 2030 met de helft teruggedrongen worden, vindt de Rli. In de jaren daarna, tot 2050, zou het kabinet zich moeten vastleggen op een streefdoel van 70 procent minder bodemdaling. Rli komt bovendien met de aanbeveling dat de aanpak van bodemdaling de verantwoordelijkheid wordt van één minister, omdat het onderwerp nu verdeeld is over vijf ministeries.

“De motor achter de bodemdaling is de steeds intensievere melkveehouderij,” zegt Rli-lid, bioloog en voormalig topambtenaar André van der Zande. “Een droge ondergrond maakt het mogelijk zware machines te gebruiken en zwaarder vee, grotere delen van het jaar. Wij zeggen: het is onhoudbaar, onverantwoord en onverstandig om de bodem verder te laten dalen.”

Door de ondergrond drassig te houden met een grondwaterpeil van 40 of zelfs 20 centimeter onder het maaiveld, blijft het veen intact. Van de landbouw vraagt het wel een hele omschakeling – naar lichter vee dat op een groter erf wordt gehouden, naar meer uitgaven aan veevoer omdat op de drassige weiden door het jaar heen minder gras groeit. Of naar andere gewassen, zoals cranberries en lisdodden.

Aan de andere kant: zonder boeren gaat het ook niet. De landbouwgrond omzetten in natuur zonder dat de historische veenweidegebieden worden overwoekerd door moerasbos, zou veel te duur worden, rekent de Rli voor.

Subsidies 

De omschakeling laat zich bovendien bekostigen door nieuwe verdienmodellen, verwacht de Rli. Daarvoor zijn subsidies denkbaar zoals die er ook zijn voor landbouwers die biologisch gaan boeren en voor natuurbeheer. Ook kunnen boeren CO2-rechten te gelde maken als die hun worden toegekend omdat ze meer broeikasgassen in de grond houden. Grote bedrijven die veel CO2 uitstoten zijn wel bereid die emissierechten op te kopen, verwacht de Rli.

Het oer-Hollandse landschap met hoog water in slootjes zo ver het oog reikt, is altijd hand in hand gegaan met veeteelt, zegt Van der Zande. “Melkveehouderij hoort bij het dna van het landschap.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden