Advies: maak hbo’s en universiteiten minder afhankelijk van studentenaantal

Het ‘perverse’ huidige systeem, dat hbo’s en universiteiten aanmoedigt om zoveel mogelijk studenten – uit ons land én het buitenland – te werven, moet op de schop.

Beeld ANP

Dat stelt een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Martin van Rijn in het woensdag verschenen advies aan Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven. Volgens Van Rijn zorgt de manier waarop het hoger onderwijs nu wordt bekostigd, dat scholen Engels als voertaal kiezen en nieuwe opleidingen starten in de race om zoveel mogelijk studenten aan te trekken. Daardoor zijn de scholen vooral verwikkeld in een concurrentiestrijd, terwijl ze volgens Van Rijn juist zouden moeten samenwerken.

Veruit het grootste deel van het geld dat hbo’s en universiteiten van het Rijk krijgen, is afhankelijk van het aantal studenten dat er gaat studeren. Ze krijgen ook een vast bedrag, maar dat is een veel kleiner potje. Daardoor kregen technische opleidingen de afgelopen jaren minder geld, omdat er minder studenten op afkwamen. Nu de populariteit van de TU’s explosief is gestegen, kampen die scholen met geldnood. De commissie-Van Rijn stelt dat het variabele deel kleiner moet worden en het vaste bedrag moet stijgen. De UvA, VU en HvA, scholen die profiteren van het grotere variabele deel, gaan er in het voorstel van Van Rijn iets op achteruit.

Meer flexibiliteit

Voor universiteiten zou de verhouding tussen variabel en vast van 72-28 dit studiejaar gaan naar 60-40. Dat is een verschuiving van 300 miljoen euro, waarvan 250 wordt gestoken in universiteiten met technische opleidingen. Die moeten volgens Van Rijn extra profiteren van de herverdeling, om de capaciteit van deze opleidingen ‘snel te kunnen aansluiten op de hoge arbeidsmarktvraag’. Op hbo’s wordt 260 miljoen euro verschoven door de variabel-vast-balans van 87-13 naar 80-20 te brengen.

Ook wil Van Rijn grenzen stellen aan het bedrag dat  maximaal op de plank mag blijven liggen bij hogeronderwijsinstellingen. Hij wil zo voorkomen dat publiek geld bedoeld voor onderwijs en onderzoek te lang niet daaraan wordt uitgegeven. De reserves van alle hogescholen en universiteiten nemen toe, maar de commissie stelt dat het ‘onduidelijk is hoeveel dit is’ en ‘wat de precieze reden hiervoor is’.

In oktober stelde minister Van Engelshoven van Onderwijs de commissie in, die zij onder andere als opdracht meegaf om met maatregelen te komen die zij snel in kan voeren. Volgens Van Rijn kunnen zijn aanbevelingen in 2020 al in gaan. Voor de lange termijn stelt zijn commissie een onderzoek naar een nieuw systeem van bekostiging met meer flexibiliteit voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.