Adoptie kinderen uit buitenland wordt per direct opgeschort

De adoptie van kinderen uit het buitenland wordt per direct opgeschort. Dat maakte minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) maandag bekend, naar aanleiding van een vernietigend rapport over het systeem van de zogenoemde interlandelijke adoptie in Nederland.

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Volgens Dekker is de Nederlandse overheid tekortgeschoten door jarenlang weg te kijken van misstanden. De overheid stelde zich te passief op en liet na in te grijpen toen dingen misgingen. Adoptieouders die nu in het adoptietraject zitten en al een beginseltoestemming hebben van het ministerie, kunnen hun procedure gewoon voortzetten. Adoptieouders die een beginseltoestemming hebben aangevraagd worden in de wacht gezet.

Illegaal

De commissie onderzocht interlandelijke adopties uit Brazilië, Sri Lanka, Bangladesh, Colombia en Indonesië (1967-1997). Aanleiding voor het onderzoek zijn documenten die Patrick Noordoven via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) boven tafel kreeg. Patrick (NGO Brazil Baby Affair) werd begin jaren 80 met tientallen andere kinderen illegaal uit Brazilië gehaald. In de documenten staan ‘concrete aanwijzingen’ voor ‘actieve betrokkenheid’ van Nederlandse diplomaten en ambtenaren.

De commissie, onder leiding van oud-topambtenaar Tjibbe Joustra, bestond verder uit hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen Beatrice de Graaf en voormalig landsadvocaat Bert-Jan Houtzagers. Het onderzoek is door de coronacrisis enkele maanden vertraagd, doordat archieven dicht waren en niet gereisd kon worden. Maar de commissie zegt alle medewerking te hebben gekregen. “We hebben geen enkel probleem gehad openheid te betrachten. We hebben alle documenten kunnen krijgen.”

Overheid betrokken

De Nederlandse overheid wist al eind jaren 60 van de misstanden, en in een aantal gevallen waren vertegenwoordigers van de overheid betrokken bij adoptiemisstanden”, aldus de commissie. Die zegt wel dat ze geen aanwijzingen heeft gevonden voor omkoping of corruptie van Nederlandse ambtenaren.

De commissie heeft ook naar adopties na 1998 gekeken en in enkele andere landen. “In de hele periode, dus ook na 1998, hebben zich structurele, ernstige misstanden voorgedaan,” aldus Joustra. “Het gaat om misbruik van armoede, vervalsen van documenten, afstand doen onder dwang of tegen betaling en verduistering van staat. De Nederlandse overheid was passief bij het tegengaan en aanpakken van misstanden.”

Ook hebben in een aantal gevallen medewerkers van ambassades en consulaten meegewerkt aan illegale adopties door het niet zo nauw te nemen met het verstrekken van documenten. Soms werd het papierwerk op Schiphol geregeld. “We hebben misstanden in allerlei vormen gezien. Maar we hebben ons niet gebogen over de vraag of sprake was van strafbaar handelen,” aldus commissievoorzitter Joustra.

Volgens Joustra is het vragen om problemen met alle financiële prikkels. “Het huidige systeem van interlandelijke adopties kan niet in stand blijven.”

Excuses

Demissionair minister Dekker biedt geadopteerden excuses aan. Hij spreekt van een ‘pijnlijke constatering’ dat de overheid er al sinds de jaren 60 van wist, maar verzuimde in te grijpen. Dekker: “Ik ben dankbaar voor de spiegel waarin de overheid niet heeft willen kijken.”

Hij heft voorlopig buitenlandse adopties op. “Door het opschorten beschermen we kinderen en biologische ouders tegen misstanden. Ook al is er geen sprake meer van een wegkijkende overheid en is het toezicht op adoptieprocedures verbeterd, het systeem is en blijft kwetsbaar.”

Vrijdag meldden Haagse bronnen al dat het kabinet de adopties voorlopig stop zou zetten. Een verbod gaat het kabinet echter te ver. Er mag geen twijfel meer rijzen of toekomstige procedures wel in de haak zijn. Het kabinet gaat onderzoeken hoe de zwakke plekken in de procedures verbeterd kunnen worden.

‘Kijk ook kritisch naar draagmoederschap’

De overheid moet ook goed kijken naar de risico’s op misstanden bij commercieel draagmoederschap. De commissie merkt op dat er parallellen zijn tussen het systeem van interlandelijke adoptie en ‘het recentere systeem van commercieel draagmoederschap’.

Daarbij zijn volgens de literatuur waar de commissie zich op baseert ‘wetgeving en toezicht onvoldoende geregeld, bestaan er financiële uitwassen en creëert maatschappelijke en politieke druk een systeem waar het belang van het kind secundair is’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden