PlusAchtergrond

Actiegroep verspeelt krediet: wie gelooft er nog in Viruswaarheid?

Actiegroep Viruswaarheid verspeelt krediet in de strijd tegen coronamaatregelen. Andere virussceptici vinden de groep van Willem Engel te extreem. Een kijkje achter de schermen. ‘Corona bestaat gewoon hoor!’ 

Hoewel voorman Willem Engel mondeling steevast ‘liefde en geduld’ preekt, komt het activisme niet altijd lief en geduldig over.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het is zondagavond acht uur. Buiten is het donker en guur. Binnen is het ‘Viruswaarheid Zoom Zondag’, de wekelijkse bijpraatsessie van de leiders van de beweging: dansleraar Willem Engel en zijn juridische steun en toeverlaat Jeroen Pols.

Tientallen mensen zijn ingelogd via hun tablets en laptops. Inkijkjes in Nederlandse huiskamers schieten voorbij. Mensen als Maartje, die voor een vogeltjesbehang zit. Of Jan, die de camera iets te hoog heeft zitten, waardoor we zijn gezicht maar half zien. Albert, die een oud-Hollands stadsgezicht achter zich heeft geprojecteerd. Nasim, van wie door tegenlicht alleen zijn donkere baard te zien is. Volgers van Viruswaarheid zijn zo divers als Nederland: van mannen van middelbare leeftijd uit de regio tot studentes uit Amsterdam.

Vanavond op de agenda: het ‘werkelijke verhaal’ achter de coronastatistieken. “Willem Engel legt je de verschillende statistieken uit om te laten zien wat er werkelijk aan de hand is.” Cijfers over de bezetting van de ic’s, over groepsimmuniteit, sterfterisico’s. Deel de link met je vrienden, is de aanbeveling. “Sharing is caring.” Hartje hartje.

Livesessies

Het is een van de voornaamste bezigheden van Viruswaarheid: Zoomsessies, ze zijn er vaak en ze duren lang. De livesessie van deze zondag is weken later 26.000 keer bekeken en telt zo’n vijfhonderd likes op Facebook. Kern van hun boodschap: corona is een stuk minder gevaarlijk dan door overheden en media wordt voorgespiegeld, en de maatregelen tegen het virus zijn disproportioneel.

Online is het aantal volgers substantieel, maar ook in de echte wereld laten Engel en aanhangers geregeld van zich horen. Bij demonstraties de afgelopen maanden stonden ze vooraan - Engel zelf krijgt in oktober een verbod van tien dagen om in Den Haag te komen, vanwege ‘opruiing’ bij een spontaan protest. De in artiestenkringen populaire hashtag #ikdoenietmeermee - vrijwel net zo snel verdwenen als hij opkwam - ontstond in dezelfde kring. En als de voorman van Viruswaarheid het telefoonnummer van een Brabants woon-zorgcentrum deelt op sociale media, krijgt het zorghuis intimiderende en bedreigende telefoontjes.

Betogers voeren actie op het Malieveld in Den Haag.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Daarnaast bewandelt de actiegroep (voorheen Viruswaanzin) gretig en vaak het juridische pad. Viruswaarheid procedeerde (mede) tegen het RIVM, de gemeente Amsterdam (vanwege de mondkapjesregel) en Facebook om het verwijderen van een pagina. Vooralsnog zonder succes.

Nu kondigt ze nieuwe rechtszaken aan tegen media, vanwege ‘demonisering, angst zaaien en censuur’. Komende woensdag dient een kort geding tegen de Nederlandse Staat om het ‘massale PCR-testen’ te laten stoppen. Hoewel Engel mondeling steevast ‘liefde en geduld’ preekt, komt het activisme niet altijd lief en geduldig over.

Te extreem

Ondernemers en andere prominenten die in verschillende samenwerkingsverbanden strijden tegen de coronaregels distantiëren zich van Viruswaarheid. “Ik vind Viruswaarheid te extreem,” zegt Klaas Hummel, de Amsterdamse vastgoedtycoon die in het voorjaar een scherpe column in Quote schreef over het in zijn ogen veel te strenge virusbeleid. “Toen ik die column had geschreven, kreeg ik veel reacties, ook van talkshows en van Maurice de Hond.”

Maar de werkwijze van Viruswaarheid vindt Hummel te ver gaan: “Ik zoek mensen die het inhoudelijke debat aangaan, op basis van het beleid.” De vastgoedbaas sponsorde De Hond toen die een website begon: “Dat was voor enkele tienduizenden euro’s, het precieze bedrag doet er niet toe.’’

De coronakritische opiniemaker Maurice de Hond lijkt zich ook minder met Engel c.s. te afficheren, al zegt hij daarover: “Er was geen alliantie, ik heb alleen gezegd dat ik een interview met Willem Engel erg sterk vond. Maar ik gun al die anderen niet dat ik een oordeel over Engel heb; dat wordt dan weer misbruikt voor een ander doel, dat irriteert me.”

De bekende Amsterdamse horeca-ondernemer Won Yip werd door Viruswaarheid genoemd als een van de financiers van de actiegroep. Niet waar, stelt Yip zelf. “Ze hebben mijn naam misbruikt en dat heb ik hen laten weten. Ik heb hen nooit financieel gesteund.’’

Ook de bekende kermisexploitant Frans Stuy noemt de werkwijze van Viruswaarheid niet de zijne. “Het is mooi dat Engel wil strijden, maar je kan ook te ver gaan. Ik zeg: wij kermismensen zijn nette mensen, we gaan niet naar het Binnenhof om Kamerleden verrot te schelden. Engel heeft ons via-via weleens aan de telefoon gehad, maar ik wil geen stakingen enzo. Ondernemers moeten gewoon aan het werk. Wij willen niet asociaal overkomen. Trouwens: corona bestaat gewoon hoor. Ik ken een paar behoorlijke dokters, daar hoef je niet aan te twijfelen.”

Toch is dat wat er gebeurt in Viruswaarheid-kringen. Hardop en vaak wordt er getwijfeld aan de impact van het virus en de noodzaak van de maatregelen. Men deelt theorieën over ‘vals-positieve testuitslagen’, over de onzin en schadelijkheid van mondkapjes, over patiënten die eigenlijk geen corona hebben (maar bijvoorbeeld het ‘Rhinovirus’), over ‘gescripte’ gebeurtenissen. Reacties op sociale media meanderen al snel naar gesprekken met de geur van een donker wereldwijd complot tussen farmaceuten en regeringen, media en kapitaalkrachtige ondernemers.

Zo spreken viruskritische ‘influencers’ Laura en Duncan in een inmiddels door Youtube verwijderde video over ‘de agenda waar we het eerder over hadden’. “Mondkapjes zijn een muilkorf.” Daaronder verschijnt een reactie van een volger: “Dit gaat om een wereldwijde agenda, de agenda 2030 van de VN die twee hoofddoelen heeft. Identificatie via vaccineren en chippen en een ‘wereldreset’. (...) Het komt niet vanzelf goed. Er zal hoe dan ook meer opstand moeten komen.” Illustratief voor het samenzweringssentiment: als een Zoom-meeting in augustus last heeft van technisch malheur, schrijft iemand: ‘Zoom werkt tegen’.

En dat is niet exclusief het narratief van anonieme online volgers, zo blijkt. Ook bij de nieuwe politieke partij Vrij & Sociaal Nederland (waar privacyvoorvechter Bas Filippini lijsttrekker is) zijn vergelijkbare kreten te horen, over ‘systeemcorruptie’ bij de media en ‘de agenda’ van het World Economic Forum. De banden tussen Viruswaarheid en het nieuwe politieke initiatief zijn warm, zegt een woordvoerder namens de partij via de telefoon. Het gesprek gaat verder over de ‘goede intenties’ van actiegroep Viruswaarheid, over beperkt bewijs voor de afstandregel en over ‘echte wetenschappelijke feiten’ rond corona.

Maar het partijlid staakt de medewerking aan dit artikel als ze haar eerdere uitspraken terugleest.

Terug naar de Viruswaarheid Zoom Zondag. Na 24 minuten met schermen vol tabellen, cijfers en grafieken zegt Willem Engel, dansleraar en voormalig student biomedische wetenschappen: “De conclusie is dat er geen pandemie is. Er is een epidemie, net zoals ieder jaar, met zijn hoogtepunt in maart. En die was dit jaar iets steviger dan andere jaren.”

Jeroen Pols, de ‘tweede man’, tevens een jurist met een crimineel verleden (eerder noemde hij het zelf ‘lidmaatschap van een criminele organisatie’) zegt: “De bezetting van de ziekenhuizen en de ic’s kun je het beste waarderen als je die vergelijkt met andere jaren. We hebben die cijfers opgevraagd bij Nice (de stichting die de bezetting van de ic’s bijhoudt, red.) en die hebben geweigerd. Ze worden ons onthouden. Ik wil er geen conclusies aan verbinden, maar...” Engel: “Het lijkt of het moedwillig niet is gepubliceerd.”

Een woordvoerder van de stichting ontkent dat. Veel informatie is wel degelijk beschikbaar (via de website en Nice-jaarboeken) maar de stichting kan niet zomaar allerlei aanvullende informatie vrijgeven: “We hebben overeenkomsten met ziekenhuizen, door AVG-wetgeving (privacyregels, red.) zijn we niet gerechtigd om alle gegevens aan derden te verstrekken,” antwoordt een woordvoerder op vragen. “Het is geen onwil, maar een kwestie van wettelijke regels. Als de heren van Viruswaarheid een door ziekenhuizen ondertekende verwerkersverklaring kunnen overleggen waarin ze opdracht geven deze data publiek te maken, dan plannen we die opdracht in.”

Willem Engel (L) en Jeroen Pols, advocaat.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Prostitutieramen

Als de Zoom-bijeenkomst deze zondag op zijn einde loopt, wil Pols (behalve jurist ook mede- eigenaar van een fors aantal prostitutieramen aan de Sex-Meile in het Duitse Bremerhaven) nog een bericht laten zien. Hij deelt zijn scherm en laat een artikel op de website van de Duitse tv-zender WDR zien. Het gaat, stelt Pols, over ‘het gedwongen vastzetten van mensen, gedwongen corona-quarantaine’. 

“Ze willen er nu naar toe gaan om mensen gedwongen te gaan opsluiten. Ze hebben er gymzalen voor. Dit is een hele gevaarlijke ontwikkeling. In Canada zijn ook kampen gepland. In Nieuw-Zeeland is het al een feit. In Australië ook. Die worden door militairen bewaakt. Het is een kwestie van tijd totdat zoiets hier gaat gebeuren. Het staat in het protocol. Ik vind het beangstigend en ik heb het idee dat wij als eerste aangemerkt gaan worden als verdachte coronagevallen.’’

Het is wat Viruswaarheid vaker doet: een angstaanjagende toekomst schetsen, gebaseerd op flarden van een soms alweer achterhaalde werkelijkheid. Want wat Pols niet laat zien, is dat het bericht van de WDR uit maart stamt, dat het alleen een plan van de stad Menden was, dat er in Duitsland landelijke commotie over ontstond en dat de hal inmiddels al lang weer ontmanteld is zonder dat er iemand in quarantaine heeft gezeten. Wat (deels) klopt: in Australië is inderdaad sprake van een verplichte quarantaine van veertien dagen voor sommige mensen die het land of sommige staten binnenkomen, dat gebeurt in hotels die in sommige gevallen door militairen worden bewaakt.

‘Coronakampen’

En het Nederlandse ‘protocol’ waar Pols over spreekt? In Nederland is al sinds de vorige eeuw een protocol voor ‘gedwongen isolatie’ in een ziekenhuis, dat aan een patiënt kan worden opgelegd als ‘er ernstig gevaar voor de volksgezondheid dreigt’. Het gebeurt zo’n drie keer per jaar bij tbc-patiënten, meldt het Tuberculosefonds. Zo’n beslissing moet door de rechter worden getoetst. Er zijn zover bekend in Nederland geen plannen ‘coronakampen’ te bouwen.

Ook op het Binnenhof lijkt Viruswaarheid geen voet aan de grond te krijgen. Even leek dat anders, toen Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet zei dat de partij Engel ‘achter de schermen steunt’, maar recent neemt Forum meer afstand. Volgens opinieonderzoek daalt de kiezersschare van de partij vooral door haar coronastandpunt, dus stelt Baudet de koers bij, is de indruk.

Op de Viruswaarheid Zoom Zondag lijkt de actiebereidheid echter nog lang niet weg. Aan het eind, net voor negen uur, roept Engel op tot meer acties en demonstraties: “Maar laat je daarbij vooral niet provoceren.” Zijn afsluiter: “Mensen, blijf in liefde en zoek elkaar op. Het is niet nodig om andere mensen te overtuigen. Wat wel nodig is, is alles noteren, alles vastleggen. Vooral als bijvoorbeeld burgemeesters of ministers iemand een hand geven of dichtbij hun minnares komen. Dan moet je daar natuurlijk wel een foto van maken.” In tientallen huiskamers worden de laptops dichtgeklapt, Willem Engel sluit af met een brede lach.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden