PlusAchtergrond

ABN Amro trekt zich terug uit de wijde wereld

ABN Amro mocht zich begin deze eeuw nog rekenen tot een van de grootste financiële instellingen wereldwijd. Die toppositie raakt het concern ruim tien jaar geleden al kwijt, en nu is er een nieuw dieptepunt: het ingrijpen in de internationale zakentak. Wat blijft er nog over van ABN?

Beeld anp

Bij de beursgang van ABN Amro in november 2015 voorspelde de toenmalige bestuursvoorzitter Gerrit Zalm: ABN wordt een saaie bank. “Nou, zijn voorspelling is in elk geval uitgekomen,” reageert Paul Koster, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), ietwat teleurgesteld. Een ‘saaie’ bank hebben we niet nodig, vindt de voorman van de beleggersclub. “Die hebben we al, dat is de Volksbank.”

ABN was nog niet zo gek lang geleden allesbehalve saai. “Het ging tot 2007 fantastisch met de bank,” blikt Koster terug. Het was een financiële mastodont die zich kon meten met grote spelers in het internationale bankenlandschap. De bank wist met een aantal overnames een imperium op te bouwen, waarmee het relevant werd in de VS, Latijns-Amerika en Azië.

Beeld anp

Hoogtepunt 

Op het hoogtepunt, in 2006, telde het concern liefst 4500 vestigingen verspreid over 53 landen, en ruim 110.000 medewerkers. Naast zakenbankactiviteiten en vermogensbeheer deed het concern ook in verzekeringen en leasing.

“Natuurlijk wisten we wel dat het nooit meer zo fantastisch kon worden, maar de afkalving gaat nu wel heel hard,” vindt Koster. Daarmee doelt de VEB-voorman op het dinsdag aangekondigde besluit van de top van de bank om stevig in te grijpen bij wat ooit het paradepaardje was, de internationale zakentak, de afdeling Coporate & Institutional Banking (CIB).

Een onontkoombaar besluit, valt op te maken uit de woorden van bestuursvoorzitter Robert Swaak bij de presentatie van de cijfers over het tweede kwartaal. “De internationale kant van de zakentak is de afgelopen jaren onvoldoende winstgevend geweest. En op een gegeven moment moet je dan tot een conclusie komen.” Die beslissing, zo benadrukte hij, is niet ingegeven door de coronacrisis.

Het leidt er al met al toe dat alle kantoren van de zakenbank in Verenigde Staten, Brazilië, Australië, China, Hongkong en Singapore hun deuren sluiten. De reorganisatie wordt over een periode van drie tot vier jaar uitgesmeerd, 800 van de 2500 banen worden geschrapt, waarvan 150 in Nederland.

De bank staakt overigens niet álle activiteiten van de zakentak: het richt zich alleen nog op Europa en gaat door met het verwerken van transacties op de financiële markten (clearing). Die aanpassingen moeten bijdragen aan een gematigder risicoprofiel voor ABN, voegde Swaak eraan toe. “We willen klanten bedienen in segmenten waar wij schaal kunnen realiseren, en zullen ons focussen op Nederland en Noordwest-Europa, waar we gaan investeren en groeien.”

Robert Swaak.Beeld ABN Amro

Onvermijdelijk 

Onder aanvoering van de nieuwe topman, die uit het accountantsvak komt, lijkt ABN definitief zijn internationale ambities vaarwel te hebben gezegd. Dat lijkt ingrijpend, maar volgens Harald Benink, hoogleraar Banking and finance bij Tilburg University, lag het in de lijn der verwachting én was het onvermijdelijk. “Dit proces is al jaren geleden ingezet. Het staken van de internationale activiteiten zou je kunnen zien als het sluitstuk van die operatie.”

Dat downsizen is volgens bankenexpert Benink begonnen in 2007, toen de bank werd overgenomen door het bankentrio Royal Bank of Scotland, Banco Santander en het Belgische Fortis. Door deze overname werd het in concern stukken opgeknipt en raakte het de grote Braziliaanse Banco Real en de LaSalle Bank kwijt.

De banken beleefden weinig lol aan de overname, want vrijwel direct barstte de financiële crisis los en moest het bankenconcern worden opgesplitst. Miljarden euro’s belastinggeld werden uitgetrokken om de instellingen te redden.

Onder de hoede van de staat, dat ABN nog altijd voor 56 procent in handen heeft, volgde een drastische koerswijziging: van een internationale speler veranderde het in een kleinere en behoudender bank, met almaar minder kantoren en minder personeel. Ter illustratie: in 2014 was het concern nog ‘maar’ actief in ongeveer 20 landen en telde de banken nog zo’n 22.000 banen. Nu zijn dat er nog een kleine 18.700.

De inkomsten genereert de bank nu voornamelijk uit hypotheekverstrekking, leningen aan consumenten en bedrijven, spaarproducten en mindere mate uit vermogensbeheer voor welgestelde particulieren. “ABN is een Europese bank geworden, vooral gericht op Noordwest Europa,” vat Paul Koster van de VEB de wijzing samen.

De staat als grootaandeelhouder lijkt daar niet ongelukkig mee te zijn. Zo laat minister van Financiën Wopke Hoekstra weten: “In de strategie voor de corporate tak maakt de bank een aantal keuzes gericht op een financieel gezonde toekomst. Duidelijk is dat de bank met een aantal lastige ontwikkelingen te maken heeft, zoals ook corona. Desondanks is de kapitaalpositie nog steeds sterk.”

Minister Wopke Hoekstra van Financiën.Beeld ANP

Concurrentie 

Of ABN een zekere toekomst tegemoet gaat, betwijfelen beide bankenexperts. Beiden gaan ervan uit dat ABN nooit meer tot de internationale top zal behoren. De concurrentie in het internationaal zakenbankieren is groot en een kleine bank als ABN kan nu nog onmogelijk opboksen tegen de grote Amerikaanse en Britse banken, voert hoogleraar Benink aan.

En, gaat hij verder, een kleine partij die in een lokale markt actief is, kan kwetsbaar zijn en risico’s nemen die andere banken niet nemen. De hoogleraar vindt het om die redenen ‘geen drama’ dat ABN uitgespeeld is op het internationale toneel. “ABN blijft bovendien een grote speler in Europa en Nederland.”

Wel zal de bank volgens hem z’n best moeten doen om de concurrentie in bankenlandschap Europa voor te zijn. Of dit gaat lukken, daar zijn zowel Benink als Koster niet gerust op. Ze sluiten niet uit dat de bank op termijn overgenomen wordt door een grotere partij. “Voor een bank die zich wil richten op het Noordwest-Europa kan ABN een interessante overnamekandidaat zijn,” denkt Koster.

Beeld ANP

Risico's

Volgens de VEB-voorman zal de bank dan eerst zijn winstgevendheid moeten zien te vergroten en de interne controles op dossiers beter op orde moeten hebben. Dat laatste laat volgens Koster nogal eens te wensen over. “Je kunt je organisatie inkrimpen en afdelingen sluiten, maar daarmee zijn niet opeens alle risico’s weg.”

Zo wijst Koster op het onderzoek dat het OM doet naar mogelijke overtredingen als het gaat om tegengaan van witwassen. De bank zou niet of niet op tijd melding hebben gemaakt van ongebruikelijke transacties, klanten niet voldoende doorgelicht hebben en niet tijdig klantrelaties hebben verbroken. Mogelijk levert die kwestie ABN nog een flinke witwasboete op.

Bovendien is er nog een andere zorg: de impact van corona op de economie. ABN heeft al geld opzij gezet voor leningen die mogelijk nooit terugbetaald worden door klanten die door de coronacrisis in problemen zijn geraakt. In het eerste kwartaal zette de bank al 1,1 miljard euro opzij, nu is nog eens 703 miljoen euro naar de stroppenpot gegaan om mogelijke verliezen op te vangen.

Heel saai lijkt het voorlopig dus nog niet te worden voor ABN.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden