De bouwlocatie aan de Zuidas waar een kantoor voor het geneesmiddelenbureau Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) wordt gebouwd.

PlusAchtergrond

Aanbesteding van bouworders gaat nogal eens mis

De bouwlocatie aan de Zuidas waar een kantoor voor het geneesmiddelenbureau Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) wordt gebouwd.Beeld ANP

Nederland staat er niet goed op als het gaat om de aanbesteding van bouworders. Het gaat nogal eens mis, zoals misschien nu in Amsterdam. ‘Te vaak worden regels niet of niet goed gevolgd.’

Er zijn aanwijzingen dat bouwbedrijven bij de aanbesteding van werkzaamheden voor de gemeente Amsterdam bewust de fout zijn ingegaan. Toezichthouder ACM, die in april invallen deed bij bedrijven, kondigde gisteren een onderzoek aan naar een aantal bouwbedrijven.

De kartelwaakhond doet ook al zes maanden onderzoek naar mogelijke prijsafspraken bij dakdekkers en heeft het vizier al jaren gericht op kartelvorming in de betonbranche. Andersom tikte ACM begin dit jaar ‘een handvol’ gemeenten op de vingers, omdat ze verboden afspraken maakten over hun grondprijzen.

Volgens Branchevereniging Bouwend Nederland is de situatie niet alarmerend. “We hebben 4500 leden, daar zal vast niet altijd alles goed gaan,” zegt aanbestedingsexpert Jos van Alphen. “Uit de parlementaire bouwenquêtes uit het verleden is gebleken dat er in de bouwwereld mechanismen zijn die uitnodigen tot misbruik.”

Vanwege de enorme bouwwoede in Nederland is er volgens Van Alphen ook geen reden om op een oneerlijke manier aan opdrachten proberen te komen. “Wij krijgen zowel weinig aanbestedingsklachten van leden als over leden.”

Toch staat ons land er niet goed op. “Nederland is wat betreft de integriteit bij aanbestedingen bepaald niet het braafste jongetje van de klas,” zegt Jan Telgen, die vorig jaar afzwaaide als hoogleraar overheidsopdrachten aan de TU Twente. “Ons land bungelt onderaan de lijst van 27 EU-landen. Te vaak worden regels niet gevolgd of niet goed gevolgd.”

Niet erg netjes

In ongeveer de helft van de grote bouwprojecten gaat het mis. “Dat hoeven geen integriteitskwesties te zijn. Maar het is niet uitgesloten dat de regels bewust niet goed worden gevolgd.”

Het gaat vooral fout bij het opstellen van aanbestedingen door overheden. Cijfers over bouwfraude door bouwbedrijven zijn er niet. “Maar er zijn aanwijzingen dat Nederland ook op dat vlak in de onderste regionen verkeert. Binnen de EU is het beeld dat het in Nederland allemaal niet erg netjes gebeurt.”

Volgens Bouwend Nederland was in 2018 bij het opstellen van 60 tot 70 procent van de 1150 aanbestedingen iets niet in de haak. In ‘enkele tientallen’ gevallen gaat het volgens Van Alphen om ‘ernstige missers’. “Aan veel aanbestedingen kleeft een vlekje, maar we hebben geen aanwijzingen dat ze bewust worden gemanipuleerd.”

Rillerig

Het grote aantal aanbestedingsfouten kan volgens hem ongewenst gedrag bij bouwbedrijven in de hand werken. “Ik kan me goed voorstellen dat bouwbedrijven door al die onduidelijkheid rillerig worden.”

Hij noemt het wrang dat de hoofdstad nu door fraude getroffen lijkt. “Juist Amsterdam is bezig de inkoop te professionaliseren. Ze zoekt vaak tevoren al contact met bouwbedrijven en geeft hun de vrijheid om zelf met creatieve oplossingen te komen.”

Bij de Amsterdamse zaak gaat het volgens ACM om betrekkelijk kleine infrastructuurprojecten – de aanleg van wegen of fietspaden, riolering of waterwerken – tussen de 100.000 en 2 miljoen euro. Telgen: “In zulke gevallen bepaalt de aanbesteder wat de regels zijn en hoe het toezicht is geregeld. Dat kan per gemeente verschillen. Eigenlijk is dan de enige afspraak dat alles eerlijk moet gebeuren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden