7 scenario’s bevolkingsgroei: aantal migranten neemt altijd toe

Het aantal inwoners in Nederland met een migratieachtergrond neemt naar verwachting de komende jaren fors toe. Volgens prognoses groeit het aantal van 4,2 miljoen inwoners in 2020 naar tussen de 5,3 en 8,4 miljoen in 2050. 

Er wordt een forse toename in de bevolkingsgroei verwacht.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Het laatstgenoemde cijfer is het meest verstrekkende van in totaal zeven scenario’s. Er wordt vooral een groei in het aantal arbeidsmigranten verwacht.

Dat blijkt uit een groot bevolkingsonderzoek dat het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dinsdag naar buiten brengen. De studie - waarvoor de berekeningen vóór het uitbreken van de coronacrisis zijn gemaakt - is uitgevoerd in opdracht van de Tweede Kamer, nadat er zorgen waren geuit over de langetermijneffecten van bevolkingsgroei.

In alle zeven varianten neemt het aantal mensen met een migratieachtergrond toe. Dat heeft volgens de onderzoekers grote invloed op de bevolkingsgroei, meer dan het aantal geboortes en sterfgevallen. In het behoudendste scenario telt ons land in 2050 zo’n 17 miljoen inwoners, bij de optimistische optie bijna 22 miljoen. 

Werknemers en studenten             

De groei van migranten (inwoners waarvan ten minste één ouder buiten Nederland is geboren) is enerzijds het effect van de migratiestroom die al lang geleden op gang kwam, verklaart CBS-onderzoeker Tanja Traag. “Het zijn mensen die hier blijven en kinderen krijgen.” Maar de verwachting is ook dat meer buitenlandse werknemers en studenten naar Nederland komen. “Uit Oost-Europa, en we zien een hogere instroom uit Latijns-Amerika en Azië.” Van de studenten gaat een deel terug, en een groep blijft in Nederland.

Een gevolg is dat Nederland diverser wordt, vertelt onderzoeker Traag. Nu vormen de ‘klassieke’ migrantengroepen - mensen met bijvoorbeeld een Surinaamse of Marokkaanse achtergrond - nog 40 procent van de bevolking met een migratieachtergrond. Dit aantal daalt naar verwachting tot een derde of zelfs een kwart. In 2050 komt de helft of meer uit arbeidsmigratielanden. De onderzoekers voorspellen verder dat er de komende decennia meer mensen asiel aanvragen, afhankelijk van het aantal brandhaarden in de wereld.

Met meer migranten groeit het aantal inwoners, zegt Joop de Beer van NIDI. “Wat weer zorgt voor meer krapte op de woningmarkt. Daarnaast zien we op dit moment vooral een toeloop in gebieden die al dichtbevolkt zijn, zoals de Randstad, Utrecht en delen van Brabant.” 

Positieve effecten ziet hij ook: “Zonder een groei in migranten neemt de groep potentiële werkenden in Nederland behoorlijk af en is er meer vergrijzing.” Wat, zegt hij, weer gevolgen heeft voor de economie. Maar: “Het is niet aan ons om te zeggen wat het wenselijkst is. Voor de politiek ligt hier een belangrijke uitdaging.”

Meer 80-plussers

Niet alleen het aantal migranten blijft toenemen, in alle zeven scenario’s stijgt ook het aandeel ouderen. Door de hogere levensverwachting en vergrijzing zal het aantal 80-plussers verdubbelen van 5 naar 10 procent, of zelfs verdrievoudigen. “Dat kan voor problemen zorgen met mantelzorg,” schetst De Beer. “En als het gaat om woningbouw en formele zorg, zoals de ziekenhuizen, liggen er uitdagingen. Er zal meer personeel nodig zijn, maar je kunt ook denken aan investeringen in de digitale zorg.”

Het is volgens Traag en De Beer lastig inschatten welke van de zeven het waarschijnlijkste scenario voor de toekomst is. Daarbij zijn de berekeningen voor dit onderzoek vóór het uitbreken van de coronacrisis gemaakt. “De pandemie veroorzaakt extra sterfgevallen,” zegt Traag. “En de uitbraak heeft ertoe geleid dat de migratie enorm is ingezakt, door de sluiting van grenzen en de beperkte mogelijkheden. Het is onduidelijk of er een blijvend effect is. Dat moet zich de komende jaren gaan uitwijzen.”

Veranderingen

Toch blijft het rapport volgens de onderzoekers relevant, juist omdat er niet één, maar meerdere varianten op tafel liggen. Ze werken nog aan een vervolgrapport, over de gevolgen van de veranderingen in bevolkingsgroei voor wonen, onderwijs, arbeidsaanbod en zorg. Dat onderzoek wordt rond de jaarwisseling verwacht.

Zorgen om bevolkingsgroei
In 2018 riep bijna de hele Tweede Kamer het kabinet op een groot onderzoek te doen naar bevolkingsgroei. “De bevolking groeit aanzienlijk harder dan we dachten,” zei de toenmalige CDA-leider Sybrand Buma destijds. “Stel dat de groei doorzet naar 20 miljoen inwoners, dan komt de generatie na ons voor klemmende vragen te staan. Waar gaan die extra Nederlanders wonen, werken en recreëren? Hoe voorzien we ze van energie?”

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff wilde ook weten wat de groei van de bevolking betekent voor ‘onze vrije Nederlandse waarden’. “De groei komt door migratie,” zei hij daar destijds over. In de jaren 70 werd voor het laatst door een staatscommissie onderzoek gedaan naar de bevolkingsgroei. Hoogleraar sociale demografie Jan Latten liet in 2018 aan deze krant weten zo’n onderzoek ‘hoognodig’ te vinden. Hij vertelde zich zorgen te maken over de veranderende samenstelling van de bevolking, door immigratie. “We zien al jaren dat gelijkgestemden in Nederland samenklitten, van integratie is nauwelijks sprake.”

Bevolkingsprognose 2050Beeld Jet de Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden