Plus

5,5 procent heeft antistoffen: ‘Gewoon een vaccin nodig’

Ongeveer 5,5 procent van de Nederlandse bloeddonoren heeft antistoffen tegen het coronavirus ontwikkeld. Dat is een ‘bescheiden stijging’ ten opzichte van de 3 procent die werd gemeten in april. Het kan daardoor nog twee jaar duren voordat in Nederland groepsimmuniteit wordt bereikt. 

Uit grootschalig onderzoek van de Nederlandse bloedbanken van Sanquin blijkt dat pas 5,5% van de Nederlanders antistoffen tegen het coronavirus heeft opgebouwd.Beeld ANP

Dat blijkt uit de cijfers van de tweede ronde van het grootschalige onderzoek naar groepsimmuniteit in Nederland die deze site bij de bloedbanken van Sanquin heeft opgevraagd. Hiervoor zijn in de periode van 10 tot 20 mei 7000 bloeddonoren getest. Het virus waarde toen ongeveer twaalf weken rond na de eerste officiële coronabesmetting in Nederland.

60 procent

Bij het eerste grote landelijke onderzoek naar groepsimmuniteit bleek dat ongeveer 3 procent van de bloeddonoren antistoffen in het bloed had. Met deze grote bevolkingsonderzoeken moet duidelijk worden of in Nederland al een grote groep bestand is tegen het virus. Bij corona geldt dat als net iets meer dan 60 procent van deze ziekte is genezen, het virus veel moeilijker slachtoffers kan maken. Mensen zijn dan zodanig omringd met immune personen, dat de uitbraak uitdooft. 

Onderzoeksleider Hans Zaaijer van Sanquin noemt de gevonden stijging ‘relatief klein’. “Dit sluit aan bij wat de gegevens die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) laten zien over de afnemende verspreiding van de infectie in Nederland. De lockdownmaatregelen zijn effectief, waardoor minder mensen besmet zijn geraakt.”

Minister Hugo de Jonge (zwarte das) en speciaal coronagezant Feike Sijbesma (beige das) krijgen een rondleiding bij Sanquin.Beeld ANP

Dit betekent volgens de arts-microbioloog, die tevens hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam is, dat ‘een vaccin echt de redding moet zijn en niet het gedoseerd over de samenleving laten komen van corona’. “Zo kan het nog twee jaar duren voordat groepsimmuniteit in Nederland wordt bereikt. Er is gewoon een vaccin nodig.”

Voor dit onderzoek zijn bloeddonoren tussen de 18 en 75 jaar getest die tenminste twee weken klachtenvrij waren. Omdat alleen donoren worden onderzocht, is het gevonden percentage niet helemaal representatief voor de Nederlandse bevolking. Vanaf juni draagt Sanquin bij aan de landelijke Pienter Corona studie, waarbij het RIVM ook jongeren en ouderen betrekt.

Volgens arts-microbioloog en hoogleraar Hans Zaaijer van de Nederlandse bloedbanken van Sanquin bloedvoorziening kan het coronavirus wel eens deel van het leven gaan worden. “In het snotseizoen is het dan: heb je griep of heb je corona?” Lees hieronder het hele interview.

Hoe verklaart u de bescheiden stijging van bloeddonoren die antistoffen hebben opgebouwd?

“De stijging is relatief klein: van 3 naar 5,5 procent. Dit sluit aan bij wat de gegevens die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) laten zien over de afnemende verspreiding van de infectie in Nederland. De lockdownmaatregelen zijn effectief, daardoor zijn minder mensen besmet geraakt. Ik vermoed dat de meerderheid die erbij is gekomen het staartje is van de corona-uitbraak van toen het nog echt raak was.”

Als je dit afzet tegen de duizenden doden die er zijn gevallen is 5,5 procent toch bar weinig?

“Een meerderheid in ons onderzoeksteam had ook op 5 procent ingezet. Dus het ligt wel in de lijn der verwachting. Ik vind het wel een mooie uitkomst. Stel dat het percentage heel hoog was geweest, dan hadden we die lockdown niet goed gedaan. De intensive cares zijn uit de problemen en er worden nauwelijks meer mensen opgenomen met corona.”

Betekent dit dat het opbouwen van groepsimmuniteit door het virus zijn gang te laten gaan geen oplossing is en dat er een vaccin moet komen?

“Precies! Deze bescheiden toename toont dat een vaccin echt de redding moet zijn en niet het gedoseerd over de samenleving laten komen van corona. Het virus over de bevolking heen laten komen is geen optie. Als het in zes weken tijd van 3 naar 5,5 procent gaat en het gaat in dit tempo door, dan doe je er mogelijk nog 130 weken over om tot 60 procent te komen. Zo kan het nog twee jaar duren voordat groepsimmuniteit in Nederland wordt bereikt. Er is gewoon een vaccin nodig.”

Waarom dooft het coronavirus pas uit als 60 procent antistoffen heeft?

“Eén besmet persoon die het coronavirus heeft, besmet gemiddeld tussen de twee à drie anderen. Dat is de eigenschap van het beestje. Bij mazelen bijvoorbeeld ligt dat met twaalf mensen veel hoger. Bij corona geldt dus dat als net iets meer dan 60 procent van corona is genezen, het virus veel moeilijker nog een slachtoffer weet te pakken. Mensen zijn dan zodanig omringd met immune mensen dat de uitbraak uitdooft. Als een stang in de metro na een coronapatiënt alleen nog maar beetgepakt wordt door immune mensen, heeft het virus geen nieuwe slachtoffers gevonden en dooft het uit.”

Wat als het tegenzit?

“Stel dat we enorme pech hebben: er komt geen goed vaccin en we vinden geen krachtige virusremmer waarmee je corona goed kunt behandelen, dan wordt dit als het ware een gemene griep, die we er elk jaar bij krijgen. Een eeuw geleden hoorde tuberculose erbij. Zonder vaccin kan het zijn dat dit coronavirus een deel van het leven wordt. In het snotseizoen is het dan: heb je griep of heb je corona?”

Klopt het dat ongeveer 900.000 mensen corona hebben doorgemaakt en dat 1 procent daarvan komt te overlijden?

“Dat was niet de focus van dit onderzoek. Voor dit onderzoek hebben we gezocht naar hoe vaak antistoffen voorkomen bij bloeddonoren tussen de 18 en 75 jaar die tenminste twee weken klachtenvrij waren. We hebben dus geen kinderen en geen heel oude mensen getest. Vanaf juni gaat Sanquin bijdragen aan de Pienter Corona studie onder leiding van het RIVM. Daarbij worden ook jongeren en ouderen gemeten en daar kunnen we dan meer over zeggen.”

Blijven de mensen die corona hadden immuun?

“Een redelijk aantal donoren zat in beide metingen. Bij de grote meerderheid zakken de antistoffen in het bloed niet weg en blijft er een prachtig hoog signaal. Bij krap 10 procent dalen de antistoffen. Dit ondersteunt de verwachting dat je een tijdje immuun blijft. Ik ben een optimist en hoop dat je zeker een half jaar immuun blijft.”

Er rust nu dus een zware last op de schouders van de vaccinmakers?

“Dat klopt, maar ook op de burgers zoals jij en ik, want de niet-kwetsbaren doen het voor de kwetsbaren. Willen de mensen dat? Ga jij mij sparen? Ik ben 64. Kun je dit tijdelijk opbrengen of de rest van je leven? Ik hoop ook dat het door de zomer een tijdje vanzelf goed gaat. Corona heeft het moeilijk met veel zonlicht en droge lucht. Dan hebben we een prettige tijd voordat we in de herfst hutje mutje op elkaar moeten zitten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden