PlusAchtergrond

2G en 3G gaan eruit: doet mijn slimme stroommeter het straks nog wel?

Belbedrijven stoppen met 2G en 3G, de allereerste mobiele netwerken. Lastig voor de enkeling met zijn oertelefoon, maar vooral alarmerend voor bedrijven die er nog massaal gebruik van maken voor communicatie met apparaten. Tot in ons huis en onze auto toe.

null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

Het is nu toch echt tijd om afscheid te nemen van de oer-iPhone 2G. Of zo’n Nokia 6310i met drukknopjes. Vanaf 1 juni werken ze niet meer bij T-Mobile, dat dan zijn dertig jaar oude 2G-netwerk uitschakelt.

2G-bellers zouden nog kunnen overstappen naar KPN of Vodafone, die dat netwerk nog tot 2025 in de lucht houden. Daar ligt juist de opvolger, 3G, op de snijtafel. KPN stopt daar eind dit jaar mee, bij Vodafone is het al uit de lucht.

Het is hoe dan ook gedaan met de netwerken die volstrekt zijn achterhaald door de nieuwste generaties mobiele telefonie. “Om die oude netwerken in de lucht te houden, heb je veel frequenties nodig, veel apparatuur en veel energie,” zegt Richard Marijs, bij T-Mobile verantwoordelijk voor de netwerkstrategie. “Met 2G en 3G kun je met weinig mensen tegelijk bellen en weinig data versturen. Tegenwoordig gaat dat veel efficiënter. Als we alleen al het frequentiespectrum van 2G inzetten voor de nieuwste mobiele netwerken, 4G en 5G, kunnen we heel Nederland laten bellen.”

Cruciale rol

Dat duizenden Nederlanders daardoor de komende tijd een nieuwe telefoon moeten aanschaffen, valt te overzien. Maar onzichtbaar en ongemerkt spelen mobiele netwerken een cruciale rol in ons dagelijks leven. Eind vorig jaar communiceerden volgens de toezichthouder, de Autoriteit Consument en Markt, 7,9 miljoen apparaten in Nederland via mobiele netwerken van telecomproviders met elkaar, een aantal dat jaarlijks met miljoenen groeit.

Het gaat om apparaten die ervoor zorgen dat bruggen open- en dichtgaan. Om sluizen en gemalen in de gaten te houden, zodat er geen overstroming komt. Die treinen en bussen volgen zodat chauffeurs en machinisten op tijd kunnen rijden en wij – via informatieborden die mobiel van gegevens worden voorzien – weten wanneer de bus komt. Maar ook zodat onze auto’s automatisch aan de garage doorgeven of er een defect is, bij ongelukken automatisch de locatie doorgeven of alarm slaan bij diefstal.

Een aanzienlijk deel van die communicatie gaat nog via achterhaalde 2G en 3G-netwerken, omdat de bijbehorende apparatuur spotgoedkoop is. “Het lijkt financieel vaak heel aantrekkelijk om nog een 2G-modem in een apparaat te zetten,” zegt Marijs. “Maar het is niet toekomstvast.” Immers: nu het etherinfarct eraan komt, moeten die bedrijven fors investeren om ervoor te zorgen dat hun cruciale apparatuur niet alsnog onbruikbaar wordt.

Zo maken Waternet en waterschap Amstel, Gooi en Vecht nog altijd gebruik van 3G om met rioolgemalen en poldergemalen te communiceren. “We weten dat KPN het 3G-netwerk binnenkort uitschakelt,” zegt een woordvoerder. “Daarom loopt op dit moment een project om de 3G-modems te vervangen door 4G. We verwachten daar eind dit jaar mee rond te zijn.”

Technici langs de deuren

Niet iedereen ziet die noodzaak. Bij Liander, dat onder meer in Amsterdam en omstreken het stroom- en gasnet beheert, maken nog altijd een miljoen slimme meters gebruik van GPRS, de datakant van 2G. De afgelopen zeven jaar zijn die meters massaal in onze meterkasten geplaatst. Ze zorgen er niet alleen voor dat we nooit meer de meterstand hoeven door te geven, ze stellen ons ook in staat jaarlijks te veranderen van energieleverancier, zonder dat er telkens een monteur moet langskomen.

“KPN handhaaft GPRS in elk geval tot april 2025,” aldus de zegsman. “We zijn met hen in gesprek om dat signaal langer in de lucht te houden. 2025 lijkt nog ver weg, maar we moeten technici langs de deuren sturen om meters te vervangen. En qua duurzaamheid is het belangrijk dat we zo lang mogelijk met deze meters te doen.” Een elektriciteitsmeter moet ten minste 18 jaar meegaan.

Meetbedrijf Joulz, dat de gegevens van slimme gas- en elektriciteitsmeters die bij bedrijven hangen verwerkt, ziet de 3G-deadline van 2025 nog niet gehaald worden. “De hele overheid draait op 2G-GPRS,” zegt Pim Kemper. “Die heeft veel meer tijd nodig om over te stappen. Wij gaan ervan uit dat het nog wel tot 2027, 2028 duurt voordat het kan worden uitgeschakeld.”

null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

Sleutel zoek

Joulz, een van de drie meetbedrijven in ons land die de circa 125.000 zakelijke energiemeters uitlezen, kon niet zo lang wachten. Die meters maakten nog gebruik van een oudere datatechniek voor 2G (het analoge CSD). Daar trok KPN begin mei al de stekker uit. Zonder verbinding geen gegevens en zonder gegevens geen facturen. En die kunnen met grootverbruikers uit de tuinbouw, industrie of datacenterwereld aardig in de papieren lopen. Op 14 onvindbare of onbereikbare energiemeters na (‘soms is de sleutel zoek’) is het hele Joulznetwerk nu over op 4G, de huidige mobiele standaard.

Ook netbeheerder Enexis, die in Oost- en Zuid Nederland slimme meters voor thuis beheert, stapt over naar 4G. Maar Liander en Stedin (dat actief is in Zuid-Holland en Utrecht) niet. Die willen alle meters op een eigen 2G-netwerk, CDMA. “Het voordeel van een eigen netwerk is dat we het zelf kunnen onderhouden,” zegt de woordvoerder, “en niet afhankelijk zijn van telecomproviders en besluiten zoals die nu worden genomen.”

Dat is volgens Liander cruciaal vanwege de komende energietransitie; de overstap naar slimme energienetwerken die vraag en aanbod regelen aan de hand van ons verbruik, maar ook rekening houden met zonnepanelen op ons dak, laadpalen voor de deur of warmtepompen in huis. “We gebruiken ons netwerk ook voor communicatie die essentieel is om de komende jaren de veranderende vraag naar energie kunnen op te vangen.”

null Beeld Ted Struwer
Beeld Ted Struwer

Veiling

Ook hier hebben de netbeheerders geen vrije hand. De frequenties die bij dat CDMA-netwerk horen, worden in 2024 door het ministerie van Economische Zaken geveild. De bandbreedtes zijn interessant voor telecomaanbieders die aanmerkelijk diepere zakken hebben dan de netbeheerders. Dat maakt de kans aanzienlijk dat Liander in 2025 niet alleen zonder 2G zit, maar ook zonder eigen netwerk.

De netbeheerder stapte al tevergeefs naar de rechter om de veiling te voorkomen. “We praten nu met het ministerie van Economische Zaken over een oplossing. Mogelijk kunnen we de helft van het frequentiespectrum behouden, maar daarover is nog geen besluit genomen.”

Dat het 2G-netwerk ook voor zulke toepassingen echt over de datum is, blijkt uit een onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. ‘De beschikbaarheid van CDMA-technologie neemt de komende jaren verder af,’ oordeelt innovatieonderzoeker Dialogic. ‘Noch de technologie, noch het netwerk is in staat om de communicatiebehoefte te dragen die wordt voorzien in de energietransitie.’

Als het aan Marijs van T-Mobile ligt, stapt iedereen over naar de huidige 4G-netwerken of naar 5G. “Nu nog slimme meters uitrollen naar 2G en CDMA kan echt niet meer. Voor de energietransitie zal dat niet werken.”

Niet meer bellen?

Wie nog belt met een toestel dat niet verder komt dan de letters 3G in het schermpje, moet nu echt aan een nieuw mobieltje. Volgens toezichthouder ACM gebruikt nog 1 procent van de aansluitingen met een belabonnement datasnelheden die bij 2G en 3G horen: circa 220.000 bellers.

“Het probleem van mensen die nog geen 4G-telefoon hebben, zal niet zo groot zijn,” schat Tim Poulus van Telecompaper. “Veel mensen hebben hun telefoons uit die tijd al meermalen vervangen. Van veel oudere modellen wordt het besturingssysteem ook niet meer ondersteund.”

Ook voor wie geen behoefte heeft aan de mogelijkheden van de smartphone, is er nog keuze te over. Onder meer Nokia levert spotgoedkope drukknopmobieltjes die eruitzien alsof ze uit de oertijd stammen, maar helemaal up-to-date zijn.

Poulus zal geen traan laten om de teloorgang van de achterhaalde netwerken, die toch de mobiele revolutie mogelijk hebben gemaakt. “Je kunt er verder niks mee. De nieuwe netwerken zijn landelijk dekkend. Terugval op 2G heeft al helemaal geen toegevoegde waarde. De uitrol van 5G is nu vele malen belangrijker.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden