PlusAchtergrond

261 miljoen euro geplukt van criminelen, toch moet beleid op de schop

Het afgelopen jaar zijn criminelen voor ruim 261 miljoen euro geplukt, maar het Openbaar Ministerie wil meer. Het beleid gaat op de schop, onder meer door antimaffiawetgeving uit Italië over te nemen.

Beeld AFP

In een vergaderzaal, uitkijkend over het Amsterdamse IJ, volgen twintig vrouwelijke medewerkers van het Openbaar Ministerie (en één man) een cursus over designerkleding: hoe onderscheid je valse merkkleding van echte? Gucci-tassen, Rolex-horloges en Aurelien Calf-schoenen gaan gretig van hand tot hand. De cursisten voelen aan het textiel en de stiksels en checken de merklabels aan de binnenzijde op spelfouten.

Kledingkast

Sinds vorig jaar checken Openbaar Ministerie en politie beter wat er in de kledingkast van verdachten hangt. In beslag genomen designerspullen werden voorheen niet als waardevol herkend en zo naar de verbrandingsoven gestuurd. “Twee jaar geleden was ik bij een doorzoeking,” legt cursusleider Daniëlle van Nes van het OM uit. “Daar werd wel een scooter in beslag genomen die hooguit 6.000 euro waard was, terwijl de kledingkast uitpuilde van de Chaneljurken. Sommige met het prijsje er nog aan. Die waren tienduizenden euro’s waard. Daar moest anders mee worden omgegaan, vond ik.”

Een veiling van de eerste designerkleren, vorig jaar september, bleek een groot succes. “Verschillende influencers hadden op het internet aandacht aan de veiling geschonken,” vertelt Van Nes. “Er werd enorm op de artikelen geboden. Sommige gingen bijna voor de nieuwprijs weg. Ons streefbedrag was 178.000 euro, we haalden 232.000 euro op.”

261 miljoen

De opbrengst van de designerveiling maakt onderdeel uit van de ruim 261 miljoen euro die het Openbaar Ministerie het afgelopen jaar afpakte. Dat is zo’n 90 miljoen euro meer dan het jaar ervoor. Die stijging heeft het OM vooral te danken aan een schikking met Telecombedrijf Telia, dat 183 miljoen euro aan de Nederlandse staat betaalde. Maar ook in de kleinere zaken zag het OM de incassocijfers met tien procent stijgen.

De werkelijke afpakcijfers liggen nog veel hoger, betoogt landelijk officier van justitie Janneke de Smet van het Functioneel Parket. In beslag genomen geld wordt ook uitgekeerd aan de belastingdienst en – niet in de laatste plaats - aan slachtoffers. “Bovendien hebben we voor 1,9 miljard euro beslag liggen en tienduizenden kilo’s drugs onderschept. Een voorzichtige schatting is dat we zo’n 2,5 tot 3 miljard euro uit de criminele markt hebben gehaald.”

Ondanks die groeicijfers wil het OM in 2020 het beleid herzien. Zo wil het OM een onderdeel van de afpakwetgeving uit Italië overnemen: non conviction based confiscation heet dat. In Italië kan justitie een sporttas met geld verbeurd verklaren zonder dat bekend is van wie dat geld was. In Nederland is dat nog niet mogelijk. Daar blijft het geld op een bankrekening geparkeerd staan, zonder dat de overheid er iets mee kan. De Smet hoopt dat de Nederlandse wet op dat gebied nog dit jaar wordt veranderd.

Bitcoin

Daarnaast wil het Openbaar Ministerie samen met partijen als politie, Belastingdienst en Fiod meer inzetten op het verstoren van de criminele markt. “We willen oprollen, afpakken én voorkomen,” aldus De Smet. Zo probeert het OM vaker witwasmethodes bloot te leggen, zoals vorig jaar met het offline halen van Bestmixer.io. Dat bedrijf werkte als een grote witwasmachine door de herkomst van cryptovaluta als Bitcoin te verhullen. In totaal ging het om meer dan 200 miljoen dollar. “We hebben met dat onderzoek aangetoond dat er op grote schaal wordt witgewassen met cryptovaluta.”

De officier weet dat politie en justitie nog maar een klein deel van het crimineel verdiend vermogen daadwerkelijk kunnen pakken. Er valt nog steeds een wereld te winnen, zegt ze. Jagen op misdaadgeld zit nog steeds niet volledig in het dna van officieren van justitie en politierechercheurs. Nog altijd gaat de meeste aandacht in een onderzoek uit naar de verdachte en de kilo’s drugs die kunnen worden onderschept. “We willen eerder in het onderzoek ook de jacht op het geld inzetten. Hoe lopen de geldstromen, waar kunnen we de verdachte allemaal plukken? Zo voorkom je ook dat er nog snel crimineel geld wordt weggemoffeld.”

Vergeleken met de miljarden die rondgaan in de drugswereld lijkt het in beslag nemen van Gucci-tassen en Louboutinschoenen kruimelwerk, maar De Smet bestrijdt dat. “Onze eerste veiling heeft allereerst een mooi bedrag opgeleverd. Dat gaat in de toekomst alleen maar meer worden. Bovendien vind ik het signaal dat ervan uitgaat mooi. Criminelen pronken met hun dure spullen. Als je die kunt afpakken, is dat een mooie symboliek.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden