PlusGalerierecensie

Zo zag fotograaf Daido Moriyama New York in de jaren zeventig

New York was in 1971 een stad op het punt van implosie. De vintage foto’s van Daido Moriyama (83) bieden een blik op die vervlogen tijd maar zijn ook vroege voorbeelden van de rauwe stijl die hem wereldberoemd maakte.

Edo Dijksterhuis
De Japanse fotograaf Daido Moriyama (83) drukte pas na decennia de foto's die hij in 1971 in New York maakte, af. Beeld Daido Moriyama/Courtesy Reflex Amsterdam
De Japanse fotograaf Daido Moriyama (83) drukte pas na decennia de foto's die hij in 1971 in New York maakte, af.Beeld Daido Moriyama/Courtesy Reflex Amsterdam

Daido Moriyama was 33 jaar toen hij in 1971 naar New York reisde. Het was zijn eerste keer buiten Japan. Omdat hij het Engels niet machtig was, verwerkte hij de nieuwe indrukken zoals hij zich thuis tot het urbane leven verhield: via zijn camera. Dat is bij Moriyama geen afstandelijk apparaat waar hij zich achter verschuilt terwijl hij de omgeving vastlegt, maar een middel om zich in de maalstroom te mengen. Hij richt terwijl hij loopt, drukt terloops af, vaak zonder door de lens te kijken. Zijn horizons lopen scheef, delen van het beeld zijn onscherp en er hangt een vuige waas over alles. Dit zijn geen mooie plaatjes maar je voelt de pulserende energie van de Big Apple.

Moriyama stond in 1971 aan het begin van zijn carrière. In de jaren direct na zijn Amerikaanse reis werd hij wereldberoemd en maakte hij meer dan 150 fotoboeken. Misschien is dat de reden waarom de New Yorkse rolletjes in zijn archief belandden en hij ze pas dertig jaar later afdrukte. De serie Another Country in New York is nog nooit als geheel tentoongesteld, maar Reflex Gallery toont nu een ruime selectie – een buitenkansje voor liefhebbers.

Vluchtig en nonchalant

Deze foto’s tonen de eerste stappen in wat Moriyama zelf zijn ‘voorbijgangersblik’ noemt. Het heeft iets vluchtigs en nonchalants. Tegelijkertijd vangt de fotograaf dingen waar je gewoonlijk zo aan voorbij zou lopen. Een tunnel door de voorruit van een auto, de aankondiging van Man in the Wilderness in een derderangs bioscoop, een etalage vol hoeden die er ook voor de jaren ’70 behoorlijk gedateerd uitzien, stoom uit een put. Individuele mensen zijn er amper te zien, wel een trottoir vol chagrijnige koppen die allemaal haast-haast-haast lijken te hebben.

Veel foto’s zijn ’s nachts gemaakt. In de grofkorrelige zwart-wit prints is de stad gereduceerd tot lichtvlekken en glimmend asfalt, een goedkoop sprookje dat zomaar kan ontsporen. Dat gevoel leeft helemaal sterk in de dubbelprints waarin de fotograaf twee beelden keihard tegen elkaar heeft afgedrukt, waarbij hij beschadigingen aan het negatief gewoon laat zitten.

Afwezig

New York door de ogen van Moriyama is vooral vol en veel. Misschien was hij ook eenzaam. Dat denk je onbewust bij een dubbelprint van enerzijds een nachtkastje vol munten, sigarettenpakjes en een horloge en anderzijds een treurige restaurantgevel met de tekst ‘Food fit for a King’.

De foute clubs, hoerenkasten, nachtcafés en criminele bars die in Moriyama’s latere werk veelvuldig de hoofdrol vervullen, zijn in dit New Yorkse werk nog afwezig. Er is één foto van overvolle vuilnisbakken maar verder is weinig te merken van het verval waaraan de stad in de vroege jaren ’70 onderhevig was. New York was failliet, hele wijken waren verkrot, drugsmisbruik en criminaliteit tierden welig. Maar Moriyama brengt het niet in beeld. Zijn stijl – rafelig, gejaagd en met de geur van clandestiniteit – weet de geest van toen desalniettemin perfect te vatten.

Another Country in New York

Daido Moriyama

Waar: Reflex Amsterdam - The Residence, Lijnbaansgracht 290A

Te zien: t/m 14/5

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden