Plus Achtergrond

Zo’n visstick kan zomaar #spon zijn

Met de #Ad-campagne hoopt de Stichting Reclame Code dat influencers opener worden over reclame in hun vlogs. Nu weten veel kijkers niet wanneer ze gesponsorde content zien.

Vlogger Enzo Knol. Bij influencers is vaak volkomen onduidelijk of artikelen gesponsord zijn. Beeld youtube

‘Dit is een gezichtsborstel die ik heb gekregen,” zegt vlogger Monica Geuze (531.000 YouTube-abonnees) in een video. “Het is van Foreo, de Luna 3.” Een uitgebreide uitleg over de gezichtsborstel volgt. In de beschrijving onder de video staat een link naar bol.com, waar je de borstel (199 euro) kan kopen. Of Geuze geld kreeg voor de aanprijzing, het apparaat gratis kreeg in ruil voor een uitleg in haar vlog of dat ze het gewoon een fijn ding vindt en als tip wil delen met haar volgers, wordt niet duidelijk.

Driekwart van de populaire video’s op YouTube bevat sluikreclame, stelde het Commissariaat voor de Media in 2017. Anna Nooshin (285.000 abonnees) die ‘met Corendon’ naar Griekenland gaat, Enzo Knol (2,2 miljoen abonnees) die ‘gezond gaat doen’ en ‘dus’ Iglo-vissticks eet en Gio (1,1 miljoen abonnees) die voor zijn vlog begint iets wil zeggen over ‘een hele handige app’ genaamd Pabbl. Nergens wordt écht duidelijk of de influencers voor deze ‘samenwerkingen’ betaald kregen of niet.

En dat hoeft ook niet, want in tegenstelling tot radio en tv, valt YouTube nog buiten de Mediawet. Er zijn richtlijnen voor wenselijke disclaimers, maar niets is verplicht.

Broodnodig

Om mediaconsumenten hier bewuster van te maken en influencers en adverteerders aan te moedigen hier open over te zijn, lanceerde Stichting Reclame Code deze week de campagne #Ad.

Het blijkt broodnodig. Want niet alleen de influencers houden zich – bewust of onbewust – niet aan de richtlijnen. Uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media blijkt dat kinderen de reclamedisclaimers die wél worden gebruikt, lang niet altijd begrijpen. “‘Dit is een samenwerking met vissticks’, wordt door sommige kinderen opgevat als een samenwerking zoals zij die op school hebben: je maakt het samen,” zegt Eva van Reijmersdal, universitair hoofddocent Communicatiewetenschap aan de UvA, en uitvoerder van het onderzoek. “Sommige kinderen dachten zelfs dat de influencers die merken betalen om met hen samen te mogen werken.”

Vlogger Monica Geuze maakt op youtube sluikreclame voor een gezichtsborstel van merk Foreo. Beeld youtube

Het onderzoek werd uitgevoerd onder kinderen van 10 tot 16 jaar van verschillende opleidingsniveaus. Vooral jonge kinderen tot 12 jaar en laagopgeleide jongeren wisten de disclaimers minder goed te plaatsen of begrepen het principe van gesponsorde video’s überhaupt niet.

Van Reijmersdal: “Er wordt vaak geroepen: ‘Deze kinderen zijn ermee opgegroeid, die snappen dat wel.’ Maar dat is helemaal niet zo. Zelfs voor volwassenen is het lastig. Soms is iets écht spontaan, soms zijn YouTubers ervoor betaald. Het is totaal onduidelijk.”

Kritisch kijken

Dat is kwalijk, meent Van Reijmersdal. “Een van de consumentenrechten is dat je moet kunnen weten wanneer er reclame wordt gemaakt, zodat je de keuze hebt er kritischer naar te kijken.”

Maar is dat niet precies wat influencermarketing zo aantrekkelijk maakt voor adverteerders? Het blinde vertrouwen van de kijkers in het ‘oprechte’ enthousiasme van de influencers. Van Reijmersdal denkt niet dat de vermelding van #Ad hoeft te betekenen dat ze volgers verliezen: “Dat je de keus krijgt om kritischer te zijn, wil helemaal niet zeggen dat je ook kritischer wordt. Veel kinderen en jongeren vinden reclame helemaal niet erg, als het maar bij de influencer past en niet te vaak wordt gedaan.”

Daarbij geven ze de voorkeur aan een gesproken vermelding van de reclame aan het begin van de video. Teksten voorafgaand aan of onder een video worden zelden gelezen, blijkt uit het onderzoek.

Of die voorkeur wordt meegenomen in de nieuwe Mediawet die per 1 september volgend jaar van kracht wordt, is nog onbekend. Die wet zorgt ervoor dat het Commissariaat voor de Media ook boetes uit kan delen voor sluikreclame op sociale media als YouTube. Tot die tijd dienen campagnes als #Ad als een goede leerschool. Van Reijmersdal: “Hoe maak je het duidelijk? Is #Ad of #spon genoeg? Is er een icoontje nodig? Juist door zo’n campagne kan men dat leren en integreren.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden