Plus

Zo gewoon was het fenomeen Johan Cruijff

In het boek Cruijff, 14 is een deel van de vele anekdotes over Johan Cruijff opgetekend. Tezamen maken ze het beeld van 'Het orakel' weer iets completer.

Johan Cruijff (Ajax) in duel met Aad Mansveld (FC Den Haag), 1971/1972. Beeld anp

Het gebeurde op vrijdag 5 augustus 1983. Johan Cruijff maakte zijn debuut als speler van Feyenoord in de Rotterdamse Kuip tijdens het zogenaamde AD-toernooi.

Tegenstander Standaard Luik stond dankzij een weergaloos spelende Simon Tahamata al snel met 3-0 voor. Na rust kreeg Tahamata bij de stand van 3-1 (strafschop Peter Houtman) na een kort genomen hoekschop de bal en tikte deze vervolgens bij Cruijff door de benen.

"Sorry Johan, dat had ik niet willen doen," zei Tahamata. "Ach ja, dat overkomt de allergrootste ook wel eens," antwoordde Cruijff.

Het is een van de vele verhalen van het boek Cruijff, 14, bijzondere ontmoetingen met het fenomeen. De schrijvers Maarten Bax en Vrougje Fikke spraken tientallen intimi, bekende en minder bekende Nederlanders over hun herinneringen aan Cruijff.

Het boek is chronologisch van opzet en verdeeld in veertien thematische hoofdstukken als: Talent, Europacup, Trainer Ajax, Terug in Catalonië, Orakel of Fluweel.

Football Monthly
Rolf Grootenboer, al sinds hun beider jeugd in Betondorp de beste vriend van Cruijff, keert als enige in meerdere hoofdstukken terug. Zoals met het verhaal over de Europacupfinale van 1962 tussen Benfica en Real Madrid in het Amsterdams Olympisch Stadion waar ze ballenjongens waren.

'Na afloop sloop Johan de kleedkamers binnen om daar met al die sterren te gaan praten. Dat was natuurlijk met handen en voeten. Ik vond dit kenmerkend voor zijn brutaliteit en onbevangenheid.'

Dergelijke bravoure kenmerkt ook de verhalen van de minder bekende Nederlanders. Al moesten zij daar wel moeite voor doen, omdat je tenslotte niet zomaar een gesprek begint met je jeugdheld - het fenomeen Johan Cruijff.

Ooit gold dat ook voor oud-teammanager van Ajax, David Endt. Hij vertelt in zijn mooie, zelfgeschreven bijdrage over hoe hij als jongen ooit een exemplaar van het Engelse voetbalblad Football Monthly aan zijn grote held Cruijff uitleende, een week lang dagelijks op de training kwam om het blad terug te krijgen, om telkens weer te horen dat de toen 19-jarige Cruijff het was vergeten.

Gekrenkt, en zich ongemakkelijk voelend, liet Endt het er uiteindelijk bij. 'Het was een illusie: voor mij was het zo groot als een kasteel, maar voor Cruijff was het niet meer dan een zandkorrel.'

In het boek wordt niet alleen bewonderd. Verschillende medespelers benoemen zijn feilen: 'geniepig valsspelen' en 'leven in eigen wereld met eigen waarheid'. Toch benadrukken de meeste verhalen 'hoe gewoon en aardig' het fenomeen Cruijff was.

Voor de groep 'bewonderaars-van-een-afstand' was de combinatie van een ontmoeting met hun held, meneer Cruijff ('zeg maar Johan hoor') en dat hij dus 'gewoon en aardig bleek' voldoende voor een hoogtepunt in hun leven.

En juist de kleine anekdotes die zij ook vertellen, maken het boek interessant. Eerder bleek dat al tijdens een in 2012 door het Amsterdam Museum georganiseerde tentoonstelling Johan en ik.

Overal kwamen ze vandaan; mensen met een klein verhaal. Elke anekdote was een stukje van de puzzel van het leven van Cruijff. Dat geldt ook voor dit boek.

Op uitnodiging van FC Barcelona
Dat Cruijff zijn auto liet wassen in de Amsterdamse Fagelstraat, dat Michels hem als coach van Los Angeles Aztecs hard liet trainen, of dat hij als coach ooit de bus met Ajaxspelers door de Rotterdamse wijk Feijenoord liet rijden om zo sneller bij de Kuip te zijn: het zijn allemaal stukjes van de puzzel van Cruijffs leven, en soms bieden ze bovendien verrassende inzichten.

Zo vertelt trainer Wim Fokkema hoe hij maandenlang bezig was een stage te regelen bij Barcelona in de tijd dat Cruijff daar trainer was.

Nadat het na veel moeite was gelukt, wilde Fokkema zijn stageverslag beginnen met: 'Op eigen initiatief stage gelopen bij FC Barcelona'. Cruijff vond dat niks en veranderde het in: 'Op uitnodiging van FC Barcelona'.

Fokkema nam dit klakkeloos over. 'Ik was een onvergetelijke ervaring rijker.'

Ooit komt er een dag dat de laatst levende persoon die Johan Cruijff in levenden lijve ontmoette zal overlijden.

Tot die dag zullen alle mogelijke ontmoetingen door verhalenvertellers over de hele wereld worden vastgelegd. Opdat de puzzel Cruijff ooit helemaal volledig zal zijn.

Maarten Bax, Vrougje Fikke & anderen: Cruijff, 14, bijzondere ontmoetingen met het fenomeen. Uitgeverij Eye4sports, €14,95.

Lees ook: Johan Cruijff zal voor altijd ondoorgrondelijk blijven (1947-2016)

Cover van Cruijff, 14, bijzondere ontmoetingen met het fenomeen. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden