Plus

Zo donker waren die middeleeuwen niet

De donkere middeleeuwen blijken helemaal niet zo donker geweest te zijn. Is nu te zien op de tentoonstelling Crossroads in het Allard Pierson Museum. Het was juist een tijd van migratie, contact en kruisbestuiving.

Riemgesp van gegoten brons, met een Germaanse god. Beeld Vago

Meteen wordt de bezoeker geconfronteerd met een goudschat van de Vikingen uit circa 880. Achter glas liggen tientallen kleine, goudkleurige munten, in 1999 gevonden bij het Noord-­Hollandse Westerklief. Tussen de Karolingische geldstukken ook Arabische, wat meteen het ­thema van de tentoonstelling verbeeldt.

Crossroads. Reizen door Europa is de titel van de tentoonstelling die nu te zien in is het Allard Pierson Museum. Op de tentoonstelling zijn vooral objecten te zien uit de periode 300-1000, die ook wel bekendstaat als 'de donkere middeleeuwen'.

Vooral zo genoemd door op drift ­geraakte volken die na de val van het West-Romeinse Rijk, in 476, door Europa trokken en voor chaos zorgden.

Rijk beeld
Maar die elkaar kruisende en in contact met elkaar komende volken zorgden ook voor uitwisseling van talen, objecten (munten bijvoorbeeld) en gewoonten. En juist die uitwisseling, en wederzijdse beïnvloeding van religies (de opkomst van de islam en de verspreiding van het christendom) en van cultuur, maken dat het beeld van de donkere middeleeuwen toch wat moet worden bijgesteld.

Crossroads laat een ander, rijk beeld zien van die periode. Dat gebeurt door middel van acht thema's, waaronder reis- en handelsroutes, geloof, kennis en contact, en uitwisseling.

De erfenis van het oude Romeinse Rijk, de effecten van reizen en de impact van oorlog, het beeld van identiteit en het verbinden van kennis met geloof laten zien hoe de donkere middeleeuwen meer een periode van transformatie was.

Te zien is cultureel erfgoed: sieraden, boeken, kleding, grafschriften en gebruiksvoorwerpen (bootshaken uit Dorestad) die het beeld van de dark ages - oorlog, neergang, culturele en maatschappelijke stilstand - geen recht doen.

Een helm van verguld koper uit Byzantium uit de zesde eeuw die uit de Donau is opgevist, een zeer fraaie reliekhouder uit Ierland die via Noord-Frankrijk in 1120 in het Belgische Tongeren werd gevonden.

De grafsteen van Makki ibn al-Hassan ibn Musa uit 829, waarmee de invloed van de islam in Europa - de inscriptie refereert aan de almacht van Allah en de troost die hij kan bieden bij ongeluk en verlies. En een kinder­tuniek van de Sassaniden (Perzië).

'De wereld is een boek'
Op schermen is te zien hoe de diverse volkeren - onder andere Visi- en Ostrogoten, Hunnen, Slaven, Alanen, Vikingen - door Europa trokken. De bezoeker kan met een digitale tijdlijn objecten bekijken en verder informatie opzoeken over de voorwerpen die te zien zijn. Ook zijn in vitrines ('holoboxen') hologrammen te zien ter verdieping van een voorwerp.

In het gedeelte met als thema reizen is een uitspraak van kerkvader Augustinus op de wand afgedrukt. 'De wereld is een boek. Wie niet reist leest enkel één bladzijde.' Voor wie nog meer wil weten over deze fascinerende tentoonstelling is er de rijk geïllustreerde catalogus. In dat boek kan de lezer aan de hand van verhalen van tien reizigers nog meer kennis opdoen.

Crossroads. Reizen door de Middeleeuwen. Allard Pierson Museum, tot 12/2, Oude Turfmarkt 127.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden