Plus

Zo belandde het bed van Vincent van Gogh in Boxmeer

De Britse Vincent van Goghexpert Martin Bailey is het houten bed op het spoor dat staat afgebeeld op De Slaapkamer, het schilderij dat Van Gogh maakte in 1888.

De slaapkamer (1888) van Vincent van Gogh met daarop het grenen tweepersoons­bed dat hij voor 150 Franse franc van een ambachtsman had gekocht Beeld Vincent van Gogh

Van Goghkenner Martin Bailey, die eerder het standaardwerk The Sunflowers are mine: the Story of Van Gogh's Masterpiece schreef, deed zijn ontdekking tijdens de research voor zijn nieuwe boek Studio of the South: Van Gogh in Provence, over Van Goghs jaren in het Zuid-Franse Arles, dat donderdag verschijnt.

In een brief van Vincent Willem van Gogh - een neef van de schilder Vincent - uit 1937 aan een museumdirecteur in Arles die een Van Goghmuseum wilde beginnen, stond dat Vincent Willem hem het bed op het beroemde schilderij De Slaapkamer kon bezorgen als het museum er daadwerkelijk zou komen.

De passage wekte direct Bailey's nieuwsgierigheid, want 'het is natuurlijk niet zomaar een bed'. "We hebben het over het ledikant waarin een van de grootste schildergenieën zijn nachten heeft doorgebracht. Dan ligt een hype op de loer. Alles wat Van Gogh heeft aangeraakt, krijgt de glans van zijn roem."

Schuine wand
Van Gogh kocht het grenenhouten tweepersoonsbed in 1888 van een ambachtsman voor 150 franc - een behoorlijk bedrag in die tijd. Hetzelfde jaar schilderde Van Gogh het voor de eerste keer, in zijn Gele Huis in Arles, waar zijn eigen werk aan de muur hing. De heldere kleuren moesten 'absolute rust' of 'slaap' uitdrukken. De achterwand van de kamer lijkt schuin te staan - géén vergissing van Van Gogh, de muur stond niet haaks op de andere.

Aan zijn broer en mecenas Theo schreef Vincent dat hij het interieur opzettelijk 'vlak' had geschilderd en alle schaduwen had weggelaten om het op Japanse prenten te laten lijken. Ook noteerde hij dat hij erg tevreden was over de 'botergele' kleur van het hout en de 'kalme, solide' uitstraling van het meubelstuk: 'Toen ik na mijn ziekte mijn doeken terugzag, vond ik De Slaapkamer het beste'.

Pensionbed
Vincent van Gogh sliep slechts 140 nachten in het bed, toen vond zijn vriend Paul Gaugin hem erin, badend in het bloed, met een afgesneden oor. Van Gogh werd opgenomen en verhuisde naar Auvers, waar hij op 27 juli 1890 een einde aan zijn leven maakte.

Het bed reisde met de schilder mee van Arles naar Auvers. Na zijn dood belandde het in het Parijse appartement van Van Goghs broer Theo. Diens echtgenote Jo Bonger nam het bed na Theo's dood mee naar Bussum, waar ze een pension begon en haar gasten in het bed liet slapen.

6 september 1945: een vrachtwagen brengt huisraad van Laren, dat relatief weinig last had gehad van de oorlog, naar het zwaar getroffen Boxmeer Beeld -

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het bed opgeslagen in het Noord-Hollandse Laren, in de kelder van het huis van Vincent Willem van Gogh. Nadat Bailey had ontdekt dat het bed na de bevrijding was meegegeven bij een transport van hulpgoederen naar 'een plaats in de buurt van Arnhem' zocht hij contact met de Nederlandse historicus Teun Koetsier, auteur van Schieten op de Maan - Gezag en Verzet in Laren NH in WO II. Koetsier wist precies over welk transport het ging.

Nadat Nederland in 1945 was bevrijd, koppelde het Rode Kruis gemeenten die de oorlog goed hadden doorstaan aan gemeenten die grote schade hadden geleden. Laren werd gevraagd het Noord-Brabantse Boxmeer, dat maanden frontgebied was geweest, te helpen. Een dagboek uit 1945 meldt dat op 6 september 1945 vijftien auto's beladen met meubels naar Boxmeer vertrokken. Het bed van Vincent van Gogh is dus op die dag in Boxmeer aangekomen.

Er is in Boxmeer al discreet naar het bed gezocht, weet Koetsier, maar hij vermoedt dat dat nu de ontdekking wereldkundig is gemaakt wel zal veranderen. Bailey houdt een slag om de arm of het zal worden teruggevonden: "Het zou kunnen dat het bed is weggegooid toen men het beter kreeg in de jaren vijftig en zestig. Dus ik wil niet al te optimistisch zijn."

Studio of the South: Van Gogh in Provence van Martin Bailey verschijnt donderdag bij uitgeverij Frances Lincoln.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden