Plus

Zijn vloggers verantwoordelijk voor hun invloed?

Zijn vloggers verantwoordelijk voor hun invloed op jonge kijkers? Door de omstreden vlog van een jonge YouTuber bovenop een trein laait die discussie weer op. Moet er een gedragscode komen?

Beeld Olivier Heiligers

De ophef was groot, toen YouTuber Willem Vink vorige maand een paar minuten meereed op het dak van een trein en het filmpje op zijn kanaal plaatste. Treinbedrijf Veolia deed aangifte tegen deze achttienjarige vlogger, die zijn kijkers overigens opriep deze actie vooral niet na te doen. Zijn filmpje is meer dan 745.000 keer bekeken.

In de (traditionele) media ontstond discussie: in hoeverre hebben jongeren op YouTube vrijheid om online te plaatsen wat ze maar willen, met het risico dat jonge kijkers die trucs nadoen? Een directeur van een basisschool in Wijchen riep ouders zelfs op kinderen te verbieden naar YouTubeheld Enzo Knol te kijken, want die zou veel scheldwoorden gebruiken.

Heeft deze man een punt? Wordt het tijd om die You­Tubers een beetje oud-Hollands fatsoen bij te brengen, of zijn het slechts de bemoeizuchtige woorden van een oude tv-kijkende generatie die niets begrijpt van wat er online gebeurt?

Volgens Bas van Teylingen - regisseur, radiomaker en YouTuber met het satirekanaal Kutleven - is er wel degelijk iets aan de hand. "Dat van die directeur slaat nergens op, want Enzo Knol is zo'n beetje de braafste YouTuber van allemaal. Er is echter wel degelijk een ontwikkeling gaande: het draait bij YouTubers alleen nog om de views. De grappen worden steeds gekker, harder, en de reacties ook."

Heftige reacties
Hij vertelt over YouTuber Robin Arayan (Armoowasright). Volgens Van Teylingen was filmpjeskanaal Dumpert wel klaar met diens steeds extremere, al dan niet geënsceneerde pranks (scooters jatten en kijken wat er gebeurt) en zijn gedrag op Twitter. Bij wijze van grap deelde Dumpert gratis telefoonhoesjes uit aan volgers van de YouTuber die hun abonnement op het kanaal zouden opzeggen. Arayans subtiele reactie: een bericht dat de baas van Dumpert gepopt zou worden, ofwel doodgeschoten.

Van Teylingen kreeg ook te maken met heftige reacties: hij maakte een grappig bedoeld filmpje met zijn populaire collega-YouTuber David Harms (DusDavid) waarin hij diens huis zogenaamd zou 'striken' (de term die YouTube gebruikt als een gebruiker de regels van het medium overtreedt - na drie 'strikes' gaat het kanaal op zwart). "Ik werd voor alles uitgemaakt omdat ik hun held David zou hebben beledigd."

Ouders van de tieners zouden meer betrokken moeten zijn bij de media die hun kinderen gebruiken, zegt hij. "Ze zouden zich wat meer moeten verdiepen in de populaire YouTubers, zodat ze kunnen bepalen welke leuk zijn en welke niet. Er worden supermooie dingen gemaakt, maar dan moet je ook weten wat slecht is. Voor je het weet, zit een vijfjarige naar een filmpje van Kim Holland te kijken."

Verder vindt hij dat de vier grote partijen die de populaire YouTubers vertegenwoordigen - RTL, Social1nfluencers, Divimove en Onlane - hun verantwoordelijkheid moeten nemen. "Zij zijn te vergelijken met tv-omroepen, tussen hen mag je afspraken verwachten. Het wordt tijd voor een professionaliseringsslag."

Mainstreammedia
Van Teylingen begint mede daarom in september met een groep collega's een YouTubeschool: de Tube School. "Ik doe dat uit liefde voor het ambacht. We moeten onze verantwoordelijkheid nemen, zodat jonge makers nog mooiere dingen maken."

De mainstreammedia mogen wel wat meer oog hebben voor de positieve ontwikkelingen, niet alleen voor de uitwassen. "Denk aan het geweldige kanaal van Thomas Smagge - Stellig - waarmee hij en zijn vriendin Darcy hun volgers op de hoogte houden van haar zwangerschap.

In filmpjes op zijn andere kanaal, De hulptroepen, gaat Thomas bij zijn fans langs om te helpen bij hun problemen." Zo is onder meer te zien hoe Smagge een kijker met adhd helpt bij het leren en bijspringt bij de voorbereiding voor een volleybalkampioenschap. "Hij begon dit kanaal als ­reactie op een periode waarin het hem alleen om views ging. Die ontwikkeling is mooi om te zien."

Generatiekloof
Daan Sip, eigenaar van Social1nfluencers, vindt de ophef over het treinfilmpje van Vink overdreven. "Natuurlijk zat die jongen fout, maar ik vind zijn actie niet representatief voor wat vloggers doen. Het is typisch een reactie van de oude media die helemaal geen grip hebben op wat er op YouTube gebeurt."

In zijn ogen zijn er al voldoende regels. "Ten eerste geldt de Nederlandse wet - zo mag je geen geweld verheerlijken - en daarnaast is er nog het vangnet van de gedragsregels van YouTube. Een van die regels is bijvoorbeeld: geen porno plaatsen." Sip ziet wél een taak voor zijn bedrijf. "Wij selecteren alleen YouTubers die bij onze smaak passen. Dat betekent dat we niet met mensen werken die alleen maar voor de korte termijn gaan. Verder is de inhoud van de films aan de YouTubers zelf, dat gaan we niet controleren.

En stel dat een YouTuber radicaliseert terwijl hij al onder contract staat? "Ons machtsmiddel is dat we in noodgevallen altijd kunnen stoppen met de samenwerking. Ze zijn niet bij ons in vaste dienst, zoals bij de omroep."

Te ver gaan
Het heeft in Sips ogen alles met een klassieke generatiekloof te maken. "Enzo Knol is een heel brave jongen en ja, hij gebruikt wel eens het woord 'kut', maar dat deden en doen jongeren nu eenmaal. Twintig jaar geleden was er ophef over Bart de Graaff die een steen tegen de ruit van een tankstation gooide, vijftien jaar geleden volgde Jackass. Zijn we daar slechter van geworden met zijn allen?"

Ook Jonatan de Boer, eigenaar van Onlane, denkt dat het wel meevalt met wat YouTubers plaatsen. "Zaken als geweld, racisme en seks filtert YouTube eruit ,of de kijkers nemen dat initiatief. Bovendien vind ik dat Jackass en BNN veel ergere dingen uithaalden. Natuurlijk sta ik open om met het Commissariaat voor de Media en collega-bedrijven afspraken te maken, maar dat is nog niet nodig."

Wanneer dat wel nodig zou zijn? "Als het niet meer te handhaven is door YouTube."

Overigens vond hij de treinactie van Vink wel te ver gaan. "Wij werken samen met de jongens van YouTubekanaal Ponkers. Voor hen bedacht ik een actie waarbij ze achterop een tram zouden springen - dat vond ik nog wel gaan, hoewel ze toen een boete kregen. Maar zo'n trein gaat veel harder. Dat is écht gevaarlijk."

Enzo KnolBeeld anp

Gedragscodes volgens de Tube School

- Breng jezelf en anderen tijdens het filmen niet in gevaar
- Roep niet op tot haat of geweld
- Hou je aan de wet
- Er kijken ook jonge kinderen. Hou daar altijd rekening mee
- Ga respectvol om met mensen die je filmt
- Vraag om toestemming aan de mensen die je filmt. In de openbare ruimte mag je alles en iedereen filmen, maar om mensen duidelijk in beeld te laten komen heb je toestemming nodig
- Maak geen ruzie met andere You­Tubers. We hebben elkaar uiteindelijk allemaal nodig. Het is één community

detubeschool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden