PlusBeeldspraak

Zien is geloven: het echte Shangri-La bestaat niet, net zomin als het Pandora uit Avatar

Avatar betovert miljoenen, maar Pandora bestaat alleen op film. Tenzij iemand erin slaagt het na te bootsen, zoals dat met Frank Capra’s onbereikbare Shangri-La werd gedaan.

Bart van der Put
Een soiree in het art-decoklooster Shangri-La uit Frank Capra’s ‘Lost Horizon’. 
 Beeld Alamy
Een soiree in het art-decoklooster Shangri-La uit Frank Capra’s ‘Lost Horizon’.Beeld Alamy

Het schip ligt op koers om het record te verbeteren, de zee is kalm en er zijn geen kapers op de kust. Kapitein James Cameron is positief gestemd over de vooruitzichten van Avatar: The Way of Water. Indien de opbrengst de grens van twee miljard dollar overschrijdt is er volgens de regisseur sprake van een succes. Dan is er genoeg verdiend om de kosten te dekken en het volgende deel af te maken. We zijn er bijna, het is een kwestie van weken.

Nu Avatar wederom een fenomeen is, rijst opnieuw de vraag hoe de fanatiekste fans hun tweede leven als knalblauwe Na’vi gestalte geven. In de Verenigde Staten hebben ze daar nog alle tijd voor: de nationale verkleedpartij vindt pas op 31 oktober met Halloween plaats. Maar in ons zuiden staat carnaval op 18 februari op de kalender. Hamster uw blauwe schmink, die is over een maand uitverkocht.

Een echte fan wacht niet op een feestdag om in de obsessie te zwelgen. Die omringt zich thuis met objecten en ingelijste beelden van de geliefde film. Mijn woonkamer is een foyer van een bioscoop waarin alleen maar steengoede of curieuze genrefilms draaien. Er hangen nu drie vitrinefoto’s van Graf Dracula (beisst jetzt) in Oberbayern (1979) aan de muur. Die zijn beter dan de film. Ik heb niets met Avatar, maar het archief bevat wel een affiche van Camerons daverende analoge doorbraakfilm The Terminator (1984).

De vraag is wat een spilzieke superfan met een onbeperkt budget zou doen om zich thuis ongestoord in Avatar te wanen. Denk aan een oliesjeik, een oligarch, een popster of een omhooggevallen influencer. Zij hebben na de eerste film misschien een diorama van het fluorescerende woud op Pandora laten bouwen. Maar die krankzinnig rijke Avatar-fan zal na The Way of Water een Na’vi-duikpak met staart en puntoren moeten dragen om in het eigen zoutwateraquarium met lichtgevende kwallen te knuffelen.

Bezienswaardigheid in Denver

De puissant rijke Amerikaan Harry E. Huffman had het beter voor elkaar. De voormalige drogist uit Denver vergaarde een eeuw geleden een fortuin met negen bioscopen. Hij voorzag al vroeg dat filmvertoning een groot commercieel potentieel had. Maar hij was ook een cinefiel. Toen Huffman een lap grond naast de stad had gekocht, gaf hij een architect de opdracht om zijn nieuwe onderkomen op het Tibetaanse klooster uit Frank Capra’s Lost Horizon (1937) te baseren. Kosten noch moeite werden gespaard om het Hollywooddecor in een permanent bewoonbare versie na te bootsen. De romanverfilming draaide nog in bioscopen toen de villa in 1938 werd opgeleverd.

Het filmontwerp van Capra’s artdirector Stephen Goosson volgde de principes van de destijds populaire art-decostroming Streamline Moderne, waarin aerodynamische vormen en sierlijke nautische lijnen blikvangers zijn. Dat was en blijft een opmerkelijke keuze voor het fictieve eeuwenoude klooster in de Himalaya. Maar het maakt Huffmans villa tot op de dag van vandaag een bezienswaardigheid in Denver, nu de stad het cinefiele bouwwerk omringt. Huffman vernoemde de villa naar het klooster uit de oorspronkelijke roman van de Britse auteur James Hilton: Shangri-La.

Opnamestudio

Dichter bij Hollywood vernoemde een actrice uit Capra’s Lost Horizon haar ranch en bungalow aan de kust in Malibu ook naar het door Hilton verzonnen paradijs in Tibet. Dat Shangri-La werd beroemder dan de kopie in Denver toen Bob Dylan en The Band het in de jaren zeventig tot een opnamestudio transformeerden. Dat proces kreeg een filmhistorische meerwaarde toen Martin Scorsese het meenam in zijn concertdocumentaire The Last Waltz (1978). Tegenwoordig beheert de vermaarde metal- en hiphopproducer Rick Rubin de studio, waar Adele, Metallica, Lady Gaga, ZZ Top en Kanye West albums opnamen. De vierdelige serie Shangri-La (2019) geeft inzage in Rubins werkwijze en filosofie.

De fascinerende serie opent met fragmenten uit Capra’s film, waarin Britse overlevenden van een vliegtuigcrash in Tibet in de verborgen vallei van Shangri-La belanden. Het is een vreedzame utopie waarin mensen nauwelijks verouderen en een terminale passagier wonderbaarlijk geneest. Het is de bron van de eeuwige jeugd, het wonder van Lourdes en het summum voor de wellnessindustrie, samengebald in een enkel fictief en onbereikbaar reisdoel. Daarom werd er een hotel en resortketen naar vernoemd en een Chinese toeristenattractie op gebaseerd.

Het is een illusie. Fictie voor goedgelovigen. Maar in hun Shangri-La leefden Harry E. Huffman en diens vrouw lang en gelukkig: dertig jaar lang bezocht chic Denver hun vermaarde soirees. In Capra’s variant drijft het wonder een wig tussen twee broers en vallen er doden. In de nieuwe documentaire Shangri-La: Paradise Under Construction blijkt een Chinese toeristenattractie niets meer dan dat te zijn. Allicht!

Het echte Shangri-La bestaat alleen op film, net als Pandora. Zien is geloven.

Lost Horizon verscheen gerestaureerd en gereconstrueerd op blu-ray (Sony Pictures).

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden