Plus

Zenderbaas Radio 2: 'Ik vind dat we Nederlandse muziek móéten draaien'

Jan-Willem van Engelen is sinds april zendermanager van NPO Radio 2 en Radio 5. De Top 2000 komt er weer aan, Radio 2 heeft glanzende luistercijfers, maar rustig is het niet. 'Ik zie mezelf als de coach van een elftal.'

Jan-Willem van Engelen: 'Ook bij 3FM komt het helemaal goed.' Beeld Linda Stulic

Radio is dood. Hoe vaak heeft Jan-Willem van Engelen (42), zendermanager van NPO Radio 2 en NPO Radio 5, dat niet gehoord. En telkens verzet hij zich ertegen. Geduldig, maar vurig. Gepersonaliseerde radio, Spotify: het zijn volgens Van Engelen spelers die hem vooral uitdagen.

Dat het goed gaat met Radio 2 steunt hem daarin. Met het jaarlijkse radio-evenement Top 2000 (denk ronkende stem Gerard Ekdom: 'De lijst der lijsten') in aantocht kon zowel Radio 2 als Radio 5 over de periode september-oktober glanzende luistercijfers overleggen.

Sinds gisteren rijden dj's met een bus door het land om de Top 2000-koorts op te poken. Op 8 december organiseert Radio 2 in de Afas Live Helden van de Top 2000, waarvoor Nederlandse artiesten (o.a. Bløf, Chef' Special en Douwe Bob) de muziek van hun helden live over het voetlicht brengen.

Radio 2 steeg in een jaar tijd van 8,7 naar 11,1 procent marktaandeel en is de tweede zender van Nederland, na Radio 538. Het is volgens Van Engelen het resultaat van veranderingen binnen de zenders, ingezet onder zijn voorganger Jurre Bosman - inmiddels directeur van de volledige radiotak van de NPO.

Van Engelen begon in april bij de NPO, na vooral gewerkt te hebben bij commerciële partijen in de muziekindustrie. Hij was directeur marketing bij platenmaatschappij Armada Music (label van onder meer Armin van Buuren) en werkte als music director bij Sky Radio Group.

Hoe kwam u bij de NPO binnen?
"Mijn opdracht was om de positionering van Radio 2 verder uit te bouwen. In het NPO-pakket is van oudsher Radio 1 de nieuwszender, 3FM de jongerenzender en Radio 2 de volwassenenzender. Radio 5 ligt daar nog boven als zender voor ouderen."

"Een tijd geleden is gesignaleerd dat 3FM, met 38 als gemiddelde leeftijd van de luisteraar, niet meer een echte jongerenzender was. De luisteraar van Radio 2 was 55+ geworden, wat eigenlijk de doelgroep van Radio 5 was. Jurre heeft de opdracht gekregen die scheve verhoudingen recht te trekken."

"Dj's als Gerard Ekdom, Gijs Staverman, Ruud de Wild en Bart Arends kwamen naar de zender. Aan mij de taak dat in goede banen te leiden en ervoor te zorgen dat iedereen weet waar Radio 2 voor staat."

Weet de luisteraar waar de zender voor staat?
"Als je een uurtje luistert naar het Radio 2 van nu en daarna het Radio 2 van twee jaar geleden, merk je het verschil, denk ik. Tone of voice, keuze van onderwerpen, keuze van goede doelenacties, keuze van muziek."

"De dj's zijn radio gaan maken voor een jonger publiek. Veel van hen zijn zélf de doelgroep. Mensen lopen altijd eerst weg als je vernieuwt, maar uit de cijfers blijkt dat het publiek Radio 2 opnieuw heeft ontdekt. We hebben een zeer brede muziekmix, we draaien zes à zeven keer zoveel titels als commerciële zenders."

"We denken goed na: hoe brengen we onze programma's? Het Parool is net als De Telegraaf een krant, maar wellicht met een andere invalshoek. Uiteindelijk kies je voor een merk omdat je je er thuis voelt. Als merk probeer je onderdeel te zijn van iemands leven."

"Daarbij hebben we dj's die zeer gepassioneerd zijn, controversieel, zeer uitgesproken. Gerard zal andere dingen draaien dan Ruud, maar het is herkenbaar Radio 2. Los van de brede muziekmix hebben we ervoor gekozen ook te focussen op nationaal product."

Bij uw aanstelling zei u: minimaal 25 procent van de muziek op zender moet van Nederlandse makelij zijn.
"Ik vind het belangrijk dat we structureel steun bieden aan Nederlands product. De popmuziek is onderdeel van onze cultuur. Commerciële zenders willen geen risico's nemen, en kunnen daarom niet zo'n quotum instellen. Wij móéten het doen, vind ik."

U zet de lijnen uit.
"Ja, maar ik wil vooral faciliteren. Ik vind niet dat je de baas bent als je zegt: jij moet dit, jij moet dat. Ik wil vooral zorgen dat de dj's zich comfortabel voelen en ik probeer duidelijk te maken waarom het belangrijk is aandacht te besteden aan Nederlands product."

"Vroeger zag je het bij Anouk, Di-rect en Krezip. Zij hebben veel te danken aan 3FM en zijn daarna ruim opgepikt door de commerciëlen. Zo werkt het. Die focus op nationaal product wordt overigens volledig door de dj's gedragen."

De cijfers staan aan uw kant. Toch zei NTR-baas Paul Römer onlangs dat Radio 2 misschien maar opgedoekt moet worden. Vrij vertaald: Radio 1 is de nieuwszender, 3FM voor jongeren, en muziek luisteren we toch steeds vaker via Spotify.
"Dat heb ik ook gelezen."

Daar hebt u geen mening over?
"Het belangrijkste is dat het hartstikke goed gaat met Radio 2. We voelen blijkbaar aan wat het publiek wil. Ik zal je een anekdote vertellen: dj Cielke Sijben doet bij ons de nacht. Ze werd bijna dagelijks in het programma gebeld door een ernstig zieke man, die zich 's nachts vaak eenzaam voelde."

"Op een nacht belt de broer van die man. Hij was plots overleden en zijn broer wilde graag weten welk nummer hij het meeste had aangevraagd, om dat te kunnen draaien."

"Dat ís het geweldige van radio, als het op zo'n manier deel is geworden van iemands leven. Als ik 's avonds naar huis rijd en het regent pijpenstelen en Ruud start Riders on the storm in. Dát is de radio die wij maken. Dat is het verschil met alle Spotify's."

In hoeverre bent u bezig met de andere publieke zenders?
"Niet, maar ik zorg ervoor dat de visie van Radio 2 en Radio 5 past in de strategie van de NPO."

Ik vraag het omdat 3FM de dupe lijkt te zijn van onder meer de overstap van een handvol dj's naar Radio 2. De zender is volledig ingestort.
"3FM moest zichzelf opnieuw uitvinden. Het is dapper er weer een echt jongerenstation van te maken. Het is een doelgroep met een ander ­mediagebruik, dat is niet eenvoudig."

"Het zou vreemd zijn als je marktaandeel, nadat je afscheid hebt genomen van onder meer Coen & Sander, Gerard Ekdom, Paul Rabbering en Annemieke Schollaardt, ineens tot grote hoogte stijgt. Als je naar de luistertijd kijkt in de categorie jongeren stijgt het alweer. Ook daar komt het helemaal goed."

Dat wordt al heel lang geroepen, ja.
"Het kost gewoon tijd. Radio is slow business. Ik zit er voor Radio 2 en Radio 5."

U had het over de karakters van de dj's. Ik weet dat u het er niet te lang over wilt hebben, maar op een gegeven moment schermde Rob Stenders op open radio met interesse van Talpa Radio. Hoe hebt u daarnaar geluisterd?
"Via de radio. Rob is een controversiële maker. Hij staat erom bekend dat hij graag de randjes opzoekt."

U dacht: dit is leuke radio?
"Het hoort bij Rob. Hij zegt wat hij voelt, hij zegt wat hem raakt. Het is een beetje de story of his life. Het is in elk geval échte radio. Ik ga niemand de mond snoeren en zeggen dat iets niet mag. Hij vond dat hij het moest doen. Voor mij is het belangrijkste dat het is opgelost en iedereen weer tevreden is."

Inmiddels is duidelijk dat Stenders met zijn Platenbonanza bij Radio 2 blijft. Dat was even onzeker nadat Stenders op eigen houtje had besloten over te stappen van AvroTros naar BNNVara. Daarbij ging hij ervan uit dat hij zijn tijdslot (dagelijks 14-16 uur) mee kon nemen, maar daar ging AvroTros voor liggen. De omroep zette Annemieke Schollaardt op het slot.

De NPO heeft nu besloten dat Stenders en Schollaardt het tijdslot vanaf januari delen. Stenders van maandag tot en met donderdag, Schollaardt van vrijdag tot en met zondag. Stefan Stasse, die mogelijk als kind van de rekening naar Radio 5 zou vertrekken, houdt zijn avondslot (20-22 uur).

Stenders zit niet in het Top 2000-team.
"Dat is geen straf, hoor. Er is gekozen om de lopende programmering aan te houden. Daarin hoor je Annemieke tussen 14.00 en 16.00 uur. Zij heeft bij 3FM Serious Request meegemaakt en is nu voor het eerst aanwezig bij de Top 2000. Vanaf januari sluit Rob weer aan."


Is het voor de luisteraar te begrijpen waarom dj's schuiven?
"Ik zie mezelf als de coach van een elftal. Die maakt weleens aanpassingen. Je probeert iets of we merken uit onderzoeken dat de behoefte van de luisteraar verandert. Dat kan betekenen dat een dj op een andere plek beter tot zijn recht komt. Nogmaals: het gaat ons om de luisteraar."

In hoeverre verschilt dat van uw voormalige werk bij de commerciëlen?
"Goede luistercijfers zijn leuk, het is een bevestiging, maar het is nooit een primair target. Dat het dat bij de commerciëlen wel is, begrijp ik. Daar leven zenders van, en als je Adele draait weet je 100 procent zeker dat iedereen het leuk vindt. Niets mis mee, ik heb er zelf lang gewerkt."

Beeld Linda Stulic

"Als we met Radio 2 nummer één worden is dat zo, maar het is niet waarop we programmeren. Ik heb veel respect voor Radio 538 en vind het oprecht mooi om te zien hoe echt commerciële radio en publieke radio twee totaal verschillende dingen doen, maar toch zij aan zij oplopen."

Als Van Engelen praat over de commerciëlen, sluipt er een zekere voorzichtigheid in zijn woorden. Net als eerder bij vragen over de dj-verschuivingen. De passie voor radio wint het soms van de genuanceerde uitspraak, niet zelden begint hij een zin halverwege opnieuw.

Hebt u het gevoel dat u op uw woorden moet letten?
"Vind je dat? Ik vind het gewoon heel belangrijk dat radio als medium - waarvan al tien jaar wordt gezegd: het is dood - de liefde krijgt die het toekomt. Het feit dat jij hier zit en het feit dat heel veel kranten zo druk zijn met wat er allemaal gebeurt met onze radioprogrammering, zegt dat het medium ertoe doet."

"Ik let op mijn woorden, omdat ik me in mijn enthousiasme niet verkeerd wil uitdrukken. Als je ziet hoe trots iedereen is om mee te werken aan de Top 2000, vind ik dat heel bijzonder. Het mag een cliché zijn, maar als ik morgen de Staatsloterij win, kom ik overmorgen gewoon werken."

Wat betreft de Top 2000: wat is uw nummer 1?
"Hotel California van de Eagles. Eén van de mooiste platen die ooit gemaakt is."

Opgebiecht

Leermeester "Er zijn door de jaren heen meerdere mensen van wie ik veel geleerd heb. Martin Jessurun bijvoorbeeld, nu president van Warner Music, heeft me wegwijs gemaakt in 'het wereldje', waar je snel moet leren en in het begin echt een mentor nodig hebt."

De beste uit het vak "'Het vak' is een breed begrip in de muziek-/mediawereld. Het is nooit één persoon, maar een combinatie van de juiste mensen voor én achter de schermen waardoor magie ontstaat."

De slechtste uit het vak "Die laat ik voorbijgaan."

Het beste advies gegeven "Cliché, maar toch echt: volg je intuïtie."

Het slechtste advies "Ik weet er wel een paar die in eerste instantie heel goed leken, maar die houd ik even voor mezelf, haha."

Cv
Geboren 22 augustus 1975, 's-Hertogenbosch
Opleiding School voor Journalistiek (niet afgemaakt)
Loopbaan
1998-2005: Warner Music (radiopromotor, productmanager)
2005-2015: Sky Radio Group (music director, assistent program director, program manager)
2015-2017: Armada Music (marketing director)
2017: Zendermanager NPO Radio 2 en NPO Radio 5

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden